Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. (nr [...]) Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności (w skrócie – "WZON") w [...], w sprawie skarżącego P. R. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnoprawności (w skrócie – "MZON") w [...] w dniu [...] września 2009 r. nr [...].
Wydanie postanowienia poprzedziło następujące postępowanie:
W dniu [...] lipca 2009 r. L. R. – przedstawiciel ustawowy P. R., wniosła do MZON w [...] wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Orzeczeniem z dnia [...] września 2009 r. nr [...] MZON w [...] postanowił zaliczyć skarżącego P. R. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, przy czym w pkt 7 orzeczenia wskazano, poprzez sformułowanie "tak, wymaga", że istnieje konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie odebrała osobiście L. R. w dniu [...] października 2009 r. (podpis na odwrocie orzeczenia).
Postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. MZON w [...], na podstawie art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.; zwanej "k.p.a.") sprostował orzeczenie z dnia [...] września 2009 r. w ten sposób, że w punkcie 7 "wskazań" orzeczenia, tj. odnośnie konieczności stałej lub długotrwałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, słowa "tak, wymaga" zastąpił słowami "nie wymaga".
W dniu [...] października 2009 r. skarżący, w imieniu którego działała przedstawiciel ustawowy, wniósł odwołanie od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności podnosząc, że powinien być zaliczony do znacznego a nie umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Przedstawiciel ustawowy podkreśliła, że ze względu na zaliczenie do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności została pozbawiona niektórych świadczeń z Urzędu Miasta, natomiast stan zdrowia syna, który wymaga stałej opieki, nie pozwala jej na podjęcie żadnej pracy.
Jednocześnie z odwołaniem został złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w którym wskazano, że uchybienie nastąpiło wskutek braku wiedzy o obowiązujących przepisach.
Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. WZON w [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności MZON w [...] z dnia [...] września 2009 r. W uzasadnieniu, wskazując na treść art. 58 § 1 k.p.a. organ podniósł, że o braku winy strony w niedopełnieniu w ustawowym terminie określonej czynności procesowej można mówić tylko w przypadku uprawdopodobnienia przez nią, że dopełnienie takiej czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia np. nagła choroba, powódź, pożar. Przesłanką przywrócenia terminu nie jest natomiast brak znajomości przepisów prawa.
W skardze do sądu administracyjnego P. R., działający przez ustawowego przedstawiciela, wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W skardze podniesiono, że w dniu [...] września 2009 r. przedstawiciel ustawowy otrzymał dwa egzemplarze orzeczenia o niepełnosprawności: w jednym w pkt 7 wskazano, że istnieje konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znaczenie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji skarżącego (zapis "tak, wymaga"), natomiast w drugim egzemplarzu znalazło się orzeczenie przeciwne ("nie wymaga"). Urzędnik organu I instancji nie potrafił wyjaśnić ani tej rozbieżności, ani ewentualnych jej konsekwencji prawnych. Następnie, po jej interwencji otrzymała postanowienie z dnia [...] października 2009 r. o sprostowaniu oraz orzeczenie o sprostowanej treści. Wręczenie dwóch orzeczeń o różnej treści spowodowało, że przedstawiciel ustawowy złożyła odwołanie od orzeczenia, które otrzymała jako pierwsze, tj. od orzeczenia które nosiło datę [...] września 2009 r. i zostało sprostowane postanowieniem z dnia [...] października 2009 r.
W skardze podniesiono, że przedstawiciel ustawowy nie miała świadomości, iż sprostowane orzeczenie wywoła skutek w postaci utraty prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i związanych z orzeczeniem innych uprawnień przysługujących opiekunowi osoby niepełnosprawnej.
Ponadto skarżący zakwestionował prawidłowość zmiany w drodze sprostowania zapisu w pkt 7 orzeczenia o niepełnosprawności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Na rozprawie przedstawiciel ustawowy skarżącego stwierdziła, że nie wnosiła zażalenia na postanowienie o sprostowaniu, gdyż uważała, że wniesienie odwołania w takiej sytuacji jest wystarczające.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest częściowo zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazuje skarżący.
Na wstępie należy zwrócić uwagę, że stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W razie stwierdzenia naruszenia prawa mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, sąd administracyjny wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym (uchylenie lub stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji), nie posiadając kompetencji do rozstrzygnięcia bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania, innymi słowy sąd administracyjny nie orzeka, co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku. Sąd nie może zatem, tak jak chce tego skarżący, ponownie rozpatrzeć sprawę i orzec o przywróceniu terminu.
Przechodząc do meritum sprawy trzeba podkreślić, że w zaskarżonym postanowieniu organ w istocie zawarł dwa rozstrzygnięcia tj. orzekł o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 59 § 2 w zw. z art. 58 k.p.a. tj. przepisy określające kiedy i przy spełnieniu jakich przesłanek możliwe jest orzeczenie o przywróceniu terminu. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania ma natomiast podstawę w niewskazanym przez organ art. 134 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Brzmienie powołanego przepisu art. 134 k.p.a. obliguje organ odwoławczy do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania w sytuacji kiedy termin ten został przez odwołującego się przekroczony; jedyną okolicznością mogącą spowodować uniknięcie konsekwencji wynikających z wniesienia odwołania po terminie jest skorzystanie z instytucji przywrócenia terminu.
W sytuacji jednakże, kiedy – tak jak w przedmiotowej sprawie – równocześnie zostanie złożone spóźnione odwołanie i wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, pierwszy powinien być rozpatrzony wniosek o przywrócenie terminu. Odmowa przywrócenia terminu wyłącza bowiem możliwość i potrzebę wydania odrębnego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 674/08, opubl. w Centralne Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ oraz w Serwisie Prawniczym LexPolonica pod nr 2056368). Z tego powodu Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia w części stwierdzającej uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Samo natomiast orzeczenie organu o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania Sąd uznał za zasadne. Brak znajomości przepisów prawa nie może być w świetle art. 58 § 1 k.p.a. uznane za niezawinioną przez stronę przyczynę uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Sprostowanie decyzji w trybie art. 113 § 1 k.p.a nie wpływa przy tym na zmianę terminu, w jakim powinno być wniesione odwołanie. Orzeczenie o sprostowaniu może być bowiem odrębnie zakwestionowane w drodze zażalenia. W przypadku uwzględnienia zażalenia prostowana decyzja pozostaje w obrocie prawnym w dotychczasowej treści.
Należy podkreślić, że w przedmiotowej sprawie stronę skarżącą właściwie pouczono o prawie i trybie kwestionowania postanowienia o sprostowaniu. W tej sytuacji okoliczność, że skarżący nie skorzystał z tej możliwości nie może wpłynąć na ocenę zasadności skargi w przedmiocie orzeczenia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności.
Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku.
Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 ww. ustawy.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mając na względzie koszty przejazdu do sądu strony skarżącej.