Uzasadnienie
W dniu 7 kwietnia 2014 r. (uzupełniony 13 maja 2014 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) D. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj.: zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. We wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje z bezrobotną żoną. Mają na utrzymaniu dwójkę małoletnich uczących się dzieci. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa wynosi [...] zł. Podał, że posiada dom o powierzchni [...] m2 (we wniosku ubezpieczeniowym jako powierzchnia wskazano [...] m2) oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Jest właścicielem samochodu osobowego o wartości około [...] zł. Według zeznań podatkowych PIT-37 wnioskodawca rozliczał się wspólnie z małżonkiem uzyskując dochód w 2012 r. [...] zł zaś w 2013 r. [...] zł (wykazana nadpłata wyniosła [...] zł) Podał, że ponosi wydatki związane m.in. ze spłatą rat kredytu hipotecznego – [...] zł miesięcznie, opału w sezonie grzewczym – [...] zł miesięcznie zaś w okresie ostatnich 3 miesięcy otrzymał pomoc do matki w wysokości [...] zł.
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje
Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa (art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).
Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny.
W świetle przedstawionej przez zainteresowanego sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazał on zasadności swojego wniosku.
Istotne w przedmiotowej sprawie jest również i to, że wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zaś przepis wyraźnie wskazuje, że w tym stanie rzeczy powinna wykazać, że nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych. Tymczasem uzyskuje miesięcznie dochód w wysokości wskazanej powyżej – zaś np. minimalne wynagrodzenie za pracę w 2014r. wynosi 1.680,00 zł miesięcznie (vide: § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 2013 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2014 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 1074)) oraz posiada majątek, dom, nieruchomość rolną, samochód osobowy – tym samym nie spełnia wymagań zawartych w ww. przepisie.
Stwierdzić należy, że strona ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie jest kwestionowane. Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych.
Kolejną kwestią jest wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. W tym przypadku również pod uwagę jest brany jedynie czynnik majątkowy a nie czynnik skomplikowania sprawy. Podobnie jak w przypadku zwolnienia od kosztów sądowych skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów w celu ustanowienia pełnomocnika bez uszczerbku w swoim utrzymaniu.
Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Taka sytuacja zachodzi w przypadku skarżącego, ponieważ np. spłaca raty kredytu hipotecznego.
Na uwagę zasługuje również fakt, że skarżący w ostatnim okresie otrzymał dodatkowe środki w postaci nadpłaty od podatku dochodowego od osób fizycznych oraz darowiznę pieniężną od matki. Poza tym np. wskazany powyżej wydatek w postaci zakupu opału ma charakter cykliczny i nie jest ponoszony permanentnie przez cały rok, taka sama sytuacja zachodzi w przypadku płatności składki ubezpieczenia za samochód osobowy (2 raty) czy za dom (opłata jednorazowa). Tak więc trudno uznać, że kwota wpisu sądowego w wysokości 200 zł stanowiłaby dla skarżącego znaczne obciążenie tym bardziej, że jest ona uiszczana jednorazowo po to aby zainicjować sprawę.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.