Uzasadnienie
W dniu 24 listopada 2009 r. do Agencji Rynku Rolnego Oddziału Terenowego w B. (ARROT w B.) wpłynął wniosek skarżącej J. P. o przyznanie pomocy na rzecz dywersyfikacji - "Modernizacja gospodarstw rolnych" wraz z załącznikami. Pismem z dnia [...] Dyrektor ARROT w B. poinformował skarżącą o odmowie przyznania wnioskowanej pomocy, wskazując, że skarżąca nie jest podmiotem uprawnionym do ubiegania się o przyznanie pomocy. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 34 h ust. 1 w związku z art. 34 b ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2007 r., Nr 231, poz. 1702; z późn. zm.), dalej powoływania w skrócie jako "ustawa". Skarżąca w odpowiedzi na powyższe złożyła do Ministra Rolnictwa pismo z dnia 21 listopada 2010 r. W piśmie tym skarżąca wyjaśniając swoją sytuację podała, że jej mąż zmarł nagle w dniu 17 sierpnia 2009 r., pozostawiając ją wraz z dziećmi na gospodarstwie i z długami.
Wskazała, że wraz z mężem przez 26 lat uprawiała buraki cukrowe i że mąż zdecydował, że zaczną przekształcać produkcję z uprawy buraka cukrowego na hodowlę bydła opasowego i skorzystają z finansowania dywersyfikacji. Skarżąca zdecydowała, że wraz z dziećmi będzie kontynuowała plany zmarłego męża i dlatego złożyła wniosek o dofinansowanie. Skarżąca potwierdziła, że "wszystko było na męża", ponieważ byli kochającym się małżeństwem, ale ona pracowała razem z mężem wiosną i jesienią i powinno to być uwzględnione przy rozpatrywaniu jej wniosku. Skarżąca zaznaczyła, że należy do grupy producentów trzody chlewnej "[...]".
Minister Rolnictwa powyższe pismo skarżącej przekazał do rozpatrzenia, w trybie art. 229 pkt 7 kpa Prezesowi Agencji Rynku Rolnego (ARR). Zastępca Prezesa ARR pismem z dnia [...] poinformował skarżącą, że jej pismo z dnia [...], w związku z tym, że zostało złożone w terminie otwartym do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, zostanie rozpoznane w trybie właściwym dla tegoż wezwania. Odnosząc się do kwestii merytorycznych stwierdził brak naruszenia prawa przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie pomocy z dnia [...] i wskazał na treść art. 34b ustawy, z którego wynika, że o pomoc w ramach Krajowego Programu Restrukturyzacji ubiegać się może plantator buraka cukrowego, który utracił prawo do uprawy buraka. Prezes ARR skonstatował, że prawo pomocy jest prawem osobistym, związanym z osobą plantatora, a nie z faktem posiadania gospodarstwa rolnego. Dodał, że ARR dysponuje imiennym wykazem plantatorów, w którym skarżąca nie figuruje.
Prezes ARR dodatkowo podał, że w świetle art. 34 i ustawy, do postępowania w sprawie przyznania pomocy na rzecz dywersyfikacji wstąpić może jedynie spadkobierca wnioskodawcy lub spadkobierca osoby, której przyznano pomoc, tym czasem mąż skarżącej nie zdążył wystąpić z wnioskiem o przyznanie pomocy. Powyższe regulacje wykluczają, zdaniem Prezesa ARR przyznanie pomocy skarżącej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych."
Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca J. P. wniosła skargę. Zarzuciła w niej naruszenie jej interesu prawnego polegającego na tym, że jako prawny spadkobierca zamarłego męża, po którym wstąpiła we wszystkie jego prawa odmówiono jej należnej wypłaty pomocy finansowej w ramach działań objętych Krajowym Programem Restrukturyzacji i Dywersyfikacji "Modernizacja gospodarstw rolnych." W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że jej mąż zmarł przed okresem składania wniosków o pomoc finansową dla ARR i że jako żona objęła prowadzenie gospodarstwa wraz z powiększonym w związku z dywersyfikacją produkcji inwentarzem. Podała, że jest jej bardzo ciężko, gdyż sama zajmuje się hodowlą opasów, a brak w gospodarstwie własnych maszyn, przy dużej ilości zwierząt wiążą się z dużymi kosztami korzystania z usług oraz że w niedalekiej przyszłości gospodarstwo obejmie syn A., który tak, jak i jego siostry wyraża zgodę na otrzymanie pomocy finansowej w ramach działań objętych Krajowym Programem Restrukturyzacji i Dywersyfikacji "Modernizacja gospodarstw rolnych." Skarżąca ponadto stwierdziła, że art. 34 b ustawy jest rażąco niesprawiedliwy i krzywdzący.
Podkreśliła ponownie, że buraki cukrowe uprawiała razem z mężem i nie było między nimi podziału majątku, nie zrozumiałym jest więc dla niej dlaczego na umowie plantatorskiej zawsze widniały dane personalne tylko i wyłącznie jednej osoby- jej męża.
W odpowiedzi na skargę ARROT w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.), dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie, między innymi w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a). Jako takie uznane zostało przez ustawodawcę pismo ARR informujące wnioskodawcę o odmowie przyznania pomocy na rzecz dywersyfikacji – art. 34 h ustawy.
Skarga J. P. na pismo ARR z dnia [..] informujące o odmowie przyznania pomocy podlegała więc rozpoznaniu przez tutejszy sąd. Podkreślić w związku z tym należy, że stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DZ. U. Nr 153, poz. 1269; z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja (akt) nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego, nie wkraczając przy tym w zakres uprawnień organów administracji do orzekania bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego.
Sąd nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej (aktu) względnie stwierdzenie jej (jego) nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy. Oceniając więc informację ARR z dnia [...], w zakresie w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, że nie uchybia ona prawu w stopniu skutkującym konieczność jej uchylenia.
Z przedłożonych sądowi akt administracyjnych bezspornie wynika, że mąż skarżącej – H. P. był właścicielem gospodarstwa rolnego położonego w miejscowości B. i na powierzchni ok. 5-7 ha uprawiał buraki cukrowe. Był wpisany na imienną listę plantatorów uprawnionych do pomocy prowadzoną przez ARR. W dniu 17 sierpnia 2009 r. mąż skarżącej zmarł. Wniosek do ARR o przyznanie pomocy na rzecz dywersyfikacji – "Modernizacja gospodarstw rolnych" złożyła w dniu 24 listopada 2009 r. skarżąca, podnosząc że pracowała razem z mężem w gospodarstwie rolnym i że jest wraz z dziećmi spadkobierczynią tego gospodarstwa. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy skarżąca może skutecznie złożyć do ARR wniosek o powyższą pomoc. Aby odpowiadać na to pytanie należy odwołać się do przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (cyt. na wstępie, dalej "ustawa"), która między innymi reguluje kwestie związane z udzieleniem przez ARR pomocy w zakresie restrukturyzacji przemysłu cukrowniczego oraz przyznawania pomocy na rzecz dywersyfikacji i dodatkowej pomocy na rzecz dywersyfikacji, zgodnie z krajowym programem restrukturyzacji (art. 33 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy).
W art. 34b ust. 1 pkt 1 tej ustawy postanowiono, że o pomoc na rzecz dywersyfikacji i dodatkową pomoc na rzecz dywersyfikacji (dalej "pomoc"), mogą się ubiegać producenci rolni w rozumieniu ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów (...) (Dz. U. z 2004 r., Nr 10, poz. 76), którzy jako plantatorzy buraków cukrowych, o których mowa w art. 3 ust. 6 triet pierwsze rozporządzenia Rady (WE) w 320/2006 z dnia 20 lutego 2006 r. ustanawiającego tymczasowy systemem restrukturyzacji przemysłu cukrowniczego we wspólnocie i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1290/2005 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz.Urz. UE L 58 z 28 lutego 2005 r., str. 42, z późn. zm.), są uprawnieni do otrzymania pomocy określonej w art. 4 ust. 3 lit. b tego rozporządzenia. Producentem rolnym w rozumieniu ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca:
- a) posiadaczem gospodarstwa rolnego lub
- b) rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, co z kolei oznacza osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą,
- c) posiadaczem zwierzęcia.
Plantatorem buraków cukrowych, o którym mowa w art. 3 ust. 6 triet pierwsze rozporządzenia Rady nr 320/2006 (przywołanym powyżej), jest natomiast taki plantator buraków cukrowych i trzciny cukrowej, który w okresie poprzedzającym rok gospodarczy, o którym mowa w ust. 2, zawarł z odnośnymi przedsiębiorcami umowy dostawy do celów produkcji cukru w ramach odpowiednich kwot, których się zrzeczono. Pomoc zaś, określona w art. 4 ust. 3 lit. b rozporządzenia Rady nr 320/2006, to pomoc która ma być przyznana plantatorom buraków cukrowych, trzciny cukrowej i cykorii oraz, w stosownych przypadkach podmiotom świadczącym usługi przy użyciu maszyn rolniczych.
Mając na uwadze powyżej przytoczone przepisy prawa zgodzić się należy ze stanowiskiem ARR co do tego, że prawo do przewidzianej w ustawie pomocy na rzecz dywersyfikacji zostało ukształtowane przez ustawodawcę jako ściśle związane z osobą plantatora buraków cukrowych, który utracił możliwość uprawy, a nie z gospodarstwem rolnym, w którym uprawiano buraki cukrowe. W związku z tym należy stwierdzić, że pomoc na rzecz dywersyfikacji mogłaby być udzielona w 2009 r. tylko mężowi skarżącej, który niewątpliwie był plantatorem buraków cukrowych i jako taki figurował na liście plantatorów, co potwierdza także skarżąca w skardze. Skarżącej, która nie figurowała na liście plantatorów buraków cukrowych i nie była plantatorem buraków cukrowych w rozumieniu art. 3 ust. 6 triet pierwsze rozporządzenia Rady nr 320/2006 prawo do tej pomocy nie przysługiwało. Potwierdzeniem słuszności powyższego stanowiska jest treść art. 34 i ust. 1 i 2 ustawy, zgodnie którym w przypadku śmierci wnioskodawcy będącego osobą fizyczną, spadkobierca wnioskodawcy może, na swój wniosek wstąpić do toczącego się postępowania w sprawie dotyczącej przyznania pomocy, na miejsce wnioskodawcy, a w przypadku śmierci osoby fizycznej, której przyznano pomoc, pomoc ta może być przyznana spadkobiercy na jego wniosek, jeżeli:
- - spełnia on warunki przyznania pomocy;
- - zostaną przez niego przyjęto zobowiązania spadkobiercy związane z przyznaną pomocą. Wynika z tego, że ustawodawca przewidział możliwość wstąpienia w prawa plantatora buraków cukrowych do pomocy na rzecz dywersyfikacji, ale tylko w sytuacji, gdy to plantator złoży wniosek o tą pomoc. Wniosek o pomoc nie może być złożony przez spadkobiercę plantatora.
Mając na uwadze powyższe, uznając że rozstrzygnięcie ARR nie narusza obowiązujących przepisów prawa w stopniu skutkującym koniecznością jego uchylenia, orzeczono na podstawie art. 151 p.ps.a. o oddaleniu skargi.