Wyrok WSA w Bydgoszczy z 17 czerwca 2004 r., II SA/Bd 232/04

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy

Rozpoznanie

w dniu 17 czerwca 2004 r.

Skład

Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Asesor WSA Anna Klotz
Elżbieta Brandt protokolant

Sentencja

przy udziale ---- sprawy ze skargi Teresy A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję

Uzasadnienie

II SA/Bd 232/04

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] 2004 r. nr [...] na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2, art. 17 ustawy z dnia 12.10.1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr79, poz. 856 ze zm.) w zw. z art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 154, poz. 1270) orzekło uznać skargę Teresy A. za zasadną, uchylić własną decyzję z dnia [...] 2003 r. nr [...], uchylić decyzję Kierownika Rejonowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] 2003 r. nr [...] i przekazać sprawę celem ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu decyzji wskazano m.in., że Kierownik Rejonowego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z [...].2003 r. odmówił Teresie A. pomocy w naturze w formie opału na sezon grzewczy 2003/2004. Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Na tą decyzję została złożona skarga do NSA Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy. W skardze strona ponowiła wniosek o przyznanie 1 tony węgla na sezon grzewczy 2003/2004. W skardze wskazała na swoją trudną sytuację życiową i stwierdziła, że wnosiła o zasiłek specjalny, a nie zwykły. W takim przypadku przepisy ustawy o pomocy społecznej zezwalają na przyznanie świadczeń, bez względu na kryterium dochodowe.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarga zasługiwała na uwzględnienie w ramach samokontroli. Skarżąca zgłaszała wniosek o przyznanie świadczenia w postaci zasiłku celowego specjalnego, a nie zwykłego na zakup węgla. Zasiłek specjalny przyznawany jest niezależnie od osiąganych dochodów. W takiej sytuacji należało rozważyć możliwość przyznania świadczeń w świetle art. 32 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.

Na powyższą decyzję Teresa A. wniosła skargę, która jest przedmiotem niniejszego postępowania.. Mimo decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego decyzja ta nie została wykonana i węgla jej nie przydzielono. Wskazała na trudną sytuację materialną i rodzinną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało uznać za zasadną.

Przepis art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) przewiduje, że organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości, uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Przepis ten jest odpowiednikiem art. 38 § 2 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. 74, poz. 368 ze zm.) a ten z kolei był odpowiednikiem art. 200 § 2 K.p.a.

Już na tle tego ostatniego przepisu podkreślano, że autokontrola zaskarżonej decyzji przez organ, który ją wydał, stanowi nowe, samodzielne upoważnienie organu administracji do weryfikacji własnej decyzji. W uchwale Sądu Najwyższego z 19.1.1983 r. sygn. III AZP 7/82 (OSNC 1983 r. nr 9, poz. 127) wskazano, że przepis art. 200 § 2 K.p.a. daje podstawę do wzruszenia decyzji ostatecznej i daje dodatkowe uprawnienie badania legalności decyzji organom orzekającym przede wszystkim jako druga instancja. Nie stają się one jednak II instancją, a wykonywana przez nie kontrola sprowadzająca się do oceny takiej, jaką prowadziłoby NSA na podstawie art. 207 § 2 i 3 K.p.a., nie mieści się w zwykłym toku instancyjnym, ale również nie jest nadzwyczajnym środkiem kontroli pozainstancyjnej.

Poglądy te były aktualne na tle nieobowiązującego art. 38 § 2 ustawy o NSA jak i są aktualne obecnie na tle art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wniesienie skargi do sądu (art. 51 § 1) ma ten skutek, że następuje zawiśnięcie sprawy przed sądem. Gospodarzem sprawy nie jest już organ administracji publicznej, sprawa wyszła bowiem spod władztwa tych organów. Nastąpiło wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego i przesunięcie sposobu rozstrzygnięcia sporu przed sądem. Nie można wszcząć nowego postępowania administracyjnego, tożsamego podmiotowo i przedmiotowo ze sprawą rozstrzyganą w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W tej sytuacji możliwość uwzględnienia skargi przez organ administracji jawi się jako wyjątek od sądowej kontroli decyzji administracyjnej podyktowany względami pragmatycznymi. Chodzi bowiem o to, aby odciążyć sąd od załatwiania spraw, których wadliwość w ocenie organu II instancji jest oczywista, jak również przyspieszenie załatwienia sprawy, przy założeniu, że interes strony nie dozna uszczerbku. Organ administracji działa tutaj niejako w zastępstwie sądu administracyjnego i tym samym kontrola decyzji musi być dokonana pod względem zgodności z prawem. Wskazuje to, że rozstrzygnięcie nie może być inne, niż ewentualne rozstrzygnięcie Sądu. Ma tutaj zastosowanie art. 145 i następne ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czyli organ administracji może uchylić zaskarżoną decyzję, stwierdzić nieważność lub niezgodność z prawem. Nie jest możliwe uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Takie rozumienie tego przepisu dominuje w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Za niezgodne z treścią art. 54 § 4 w związku z art. 145 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy uznać rozstrzygnięcie przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania. Takiego uprawnienia nie ma sąd administracyjny.

W dalszej kolejności należy rozważyć, co oznacza określenie "uwzględnienie skargi w całości". Należy tu porównać dwie rzeczy: żądanie skarżącej i sposób rozstrzygnięcia tego żądania. Skarżąca żądała przydzielenia jej 1 tony węgla na sezon grzewczy 2003/2004 w formie specjalnego zasiłku celowego. Uwzględnienie skargi w całości oznacza w takiej sytuacji przyznanie jej 1 tony węgla. Jednakże Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie może podjąć takiego rozstrzygnięcia w tym trybie, bo takiego rozstrzygnięcia nie może podjąć sąd administracyjny. Mogło natomiast wyrazić wiążący pogląd prawny obligujący do uwzględnienia żądania skarżącej. Nieprzyznanie skarżącej węgla przez organ I instancji, po wydaniu orzeczenia przez SKO, był powodem skargi. W tej sytuacji należy uznać, że nie nastąpiło "uwzględnienie skargi w całości".

Uzasadnia to na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2003 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylenie zaskarżonej decyzji.