Wyrok WSA w Bydgoszczy z 27 czerwca 2023 r., II SA/Bd 232/23

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy

Rozpoznanie

na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 czerwca 2023 r.

Sprawa

sprawy ze skargi B. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...].

Skład

sędzia WSA Jarosław Wichrowski przewodniczący
sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek
asesor WSA Mariusz Pawełczak sprawozdawca

Uzasadnienie

1. Decyzją z dnia 22 grudnia 2022 r. Burmistrz K. odmówił B. Ł. (dalej: skarżąca, strona) przyznania dodatku węglowego. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona ustawowa przesłanka do przyznania dodatku węglowego, jaka jest konieczność podjęcia przez stronę działań zmierzających do ustalenia w terminie do 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu zamieszkania do zajmowanego przez skarżąca lokalu.
2. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wskazała, że mieszka w budynku piętrowym z siostrą, ale mają osobne wejścia, rozdzielone mieszkania i kotłownie oraz piece.
3. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy decyzją z dnia 30 stycznia 2022 r. utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że z treści art. 2 ust. 1, ust. 3a, ust. 3c i ust. 3d ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tj. Dz. U. z 2022, poz. 1692 – dalej "u.d.w.") wynika, że dla budynków jednolokalowych (z 1 adresem) zasadą jest przyznawanie tylko jednego dodatku węglowego, dla osoby która pierwsza złożyła wniosek. Natomiast przyznanie dodatku innym gospodarstwom domowym w takich budynkach byłoby możliwe po prawnym ustanowieniu odrębnych lokali, względnie wystąpienie do właściwego organu w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. i ewentualne uzyskanie informacji, że do 30 listopada 2022r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiono do właściwego organu w terminie do dnia 30 listopada 2022r. z wnioskiem o wyodrębnienie lokalu. W tej sytuacji organ I instancji nie miał obowiązku przeprowadzać wywiadu. Jego przeprowadzenie było bezprzedmiotowe. Strona początkowo wskazała, że nie ma potrzeby wyodrębnienia lokalu, a następnie w dniu 28 grudnia 2022r. wystąpiła do starostwa z wnioskiem o stwierdzenie samodzielności lokalu. Zrobiła to jednak po wskazanym ustawowo terminie, a zatem nie spełnia warunków do przyznania dodatku węglowego.

4. W skardze do tut. Sądu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazując, że mieszka w oddzielnym lokalu mieszkalnym, a w drugim lokalu mieszka jej siostra.
5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

6. Na wstępie należy wyjaśnić, że na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 – dalej "p.p.s.a.") skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku, nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym w niniejszej sprawie został zgłoszony przez skarżącą w piśmie procesowym z dnia 17 marca 2023 r., czemu organ się nie sprzeciwił.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga jest zasadna.

7. Przedmiotem kontroli Sądu jest ocena legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 30 stycznia 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza K. z dnia 22 grudnia 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej dodatku węglowego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w., dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 u.d.w. Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 u.d.w.).

Wyjaśnienia wymaga, że stosownie do art. 2 ust. 3a i 3b u.d.w. w sytuacji, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem, zaś gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy, natomiast pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. Zaznaczyć należy jednak, że powyższych przepisów nie stosuje się w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych, zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, a ponadto źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego objętego wnioskiem jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła (art. 2 ust. 3c u.d.w.).

Stosownie zaś do art. 2 ust. 3d u.d.w. w przypadku, o którym mowa w art. 2 ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.

W kontekście powyższych regulacji wskazania również wymaga, że kolejne nowelizacje ustawy o dodatku węglowym jasno wskazują, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie. Cel tych przepisów polega na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe.

8. Jak wynika z akt sprawy skarżąca wnioskiem z dnia 8 listopada 2022 r. zwróciła się Burmistrza K. wypłatę dodatku węglowego. Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że wniosek skarżącej o wypłatę dodatku węglowego został złożony jako kolejny wniosek mający ten sam adres miejsca zamieszkania. Jak wynika z przeprowadzonego w dniu 5 grudnia 2022 r. wywiadu środowiskowego, skarżąca zamieszkuje w budynku jednorodzinnym, który posiada dwa niezależne wejścia. Zajmowane przez skarżącą mieszkanie posiada własną instalację centralnego ogrzewania. Skarżąca posiada własną umowę śmieciową.

Zawiadomieniem z dnia 6 grudnia 2022 r. organ I instancji wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień i dowodów na potwierdzenie faktu, iż do dnia 30 listopada 2022 r, nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu zamieszkania, o którym mowa w art. 2 ust. 3 c i ust. 3d u.d.w. w terminie 7 dni pod rygorem uznania, że takowe czynności nie zostały przez wnioskodawcę poczynione. W odpowiedzi skarżąca pismem z dnia 8 grudnia 2022 r. oświadczyła, że do dnia 30 listopada 2022 r. nie zostały podjęte kroki formalne do ustalenia odrębnego adresu z uwagi na brak takiej potrzeby.

Mając na uwadze powyższe ustalenia spór sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia, czy w przypadku braku odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach i nie podjęcia w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. formalnych działań mających na celu ustalenie tego adresu przysługuje dodatek węglowy dla gospodarstwa domowego, które nie posiada odrębnego adresu.

Zdaniem Sądu w związku z ustaleniem przez organ, iż na adres wskazany przez skarżącą, został już złożony wniosek o wypłatę dodatku węglowego przez innego wnioskodawcę, który złożył wniosek jako pierwszy, biorąc pod uwagę ustalenia wywiadu środowiskowego, organ był zobligowany do ustalenia, czy zaistniały przesłanki zastosowania regulacji zawartej w art. 2 ust. 3d u.d.w., będącej wyjątkiem od zasady ustanowionej w art. 2 ust. 3b u.d.w.

Jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 3 maja 2023 r. sygn. I SA/Łd 299/23 ustawodawca nie uzależnia udzielania wsparcia od złożenia wniosku o nadanie dodatkowego numeru porządkowego, a brak złożenia tego wniosku pozostaje bez wpływu na prawo do uzyskania dodatku węglowego. Organy z urzędu posiadają wiedzę czy dla danej nieruchomości jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw. Należy zauważyć, że nr porządkowy budynku co do zasady nadawany jest z urzędu i należy do zadań własnych gminy wyjątkiem od tej zasady jest złożenie wniosku o nadanie nr porządkowego przez zainteresowanych. Nie mniej fakt, że ustalanie numerów porządkowych oraz zakładanie i prowadzenie ewidencji miejscowości, ulic i adresów należy do zadań gminy sprawia, że organy z urzędu posiadają wiedzę czy dla danej nieruchomości jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw. Tym samym zdaniem Sądu nie ma potrzeby aby skarżąca składała wniosek o nadanie nowego nr porządkowego, wystarczy oświadczenie strony albo też zaświadczenie z urzędu.

W konsekwencji podzielając powyższy pogląd za wadliwe należy uznać stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie, że brak odrębnego adresu miejsca zamieszkania do dnia 30 listopada 2022 r. i brak podjęcia działań formalnych prowadzących do ustalenia takiego adresu, skutkują odmową przyznania dodatku węglowego, mimo prowadzenia przez skarżącą w odrębnym lokalu odrębnego gospodarstwo domowego, czym naruszyły art. 2 ust. 3c u.d.w. Zdaniem Sądu brak ustalenia przez skarżącą odrębnego adresu miejsca zamieszkania w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. świadczyło o braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, a tym samym o spełnieniu przesłanki określonej w art. 2 ust. 3c u.d.w. Biorąc powyższe pod uwagę w kontrolowanej sprawie organ powinien był zastosować przepis art. 2 ust. 3d u.d.w. i przyznać dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, skoro ze znajdującego się w aktach sprawy wywiadu środowiskowego w sposób jednoznaczny wynika, że pod jednym adresem T. [...] K. w odrębnych lokalach zamieszkują dwa odrębne gospodarstwa domowe, które posiadają oddzielne instalacje centralnego ogrzewania.

Wskazania również wymaga, że nawet gdyby podzielić stanowisko organów, co do konieczności wystąpienia z wnioskiem do dnia 30 listopada 2022 r. o nadanie nowego numeru porządkowego, to w realiach niniejszej sprawy skarżąca dowiedziała się o tym dopiero z zawiadomienia z dnia 6 grudnia 2022 r., a zatem po upływie terminu wskazanego w art. 3c u.d.w. Organ I instancji na etapie składania przez skarżącą wniosku z dnia 28 listopada 2022 r. o wypłatę dodatku węglowego nie pouczył strony o konieczności złożenia wniosku o nadanie nowego nr porządkowego do dnia 30 listopada 2022 r. W takiej sytuacji skarżąca nie miała szansy zorientowania się, że musi dokonać dodatkowej czynność jaką jest złożenie do dnia 30 listopada 2022 r. wniosku o nadanie numeru porządkowego aby otrzymać dodatek węglowy.

9. Mając zatem na uwadze wszystkie wskazane powyżej okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stwierdzając, że organy dokonały błędnej wykładni art. 2 ust. 3c w zw. z art. 2 ust.3d u.d.w. oraz naruszyły przepisy prawa procesowego w tej sprawie, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.