Uzasadnienie
Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w[...], działając na podstawie: art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r., Nr 90 poz. 593 z późn. zm.) oraz § 4,16, 21 ust 1 i 2 i § 24 ust 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. 2010 r., Nr 15, poz.80), wydała orzeczenie Nr [...]r. w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej szer. rez. A. K. Komisja lekarska orzeczeniem tym uznała wyżej wymienionego za niezdolnego jako kandydata do tej służby z powodu używania substancji psychoaktywnych i zakwalifikowała to do § 72 p.2 z Zał. Nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 8.01.2010r.
A. K. złożył odwołanie od powyższego orzeczenia, prosząc o skierowanie na ponowne badanie. Zdaniem odwołującego, w jego sprawie doszło do nieprawidłowego przeprowadzenia i pobrania próbek materiału do badań laboratoryjnych. Strona przedstawiła również wynik badania z dnia 13.10.2011 r. w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w[...], gdzie nie stwierdzono obecności morfiny w moczu.
Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] po rozpatrzeniu odwołania, orzeczeniem Nr [...] r. uchyliła zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej rozpoznania poprzez zmianę w pkt 1 z "używania substancji psychoaktywnych" - § 72 p.2 na: "incydentalne użycie innych substancji psychoaktywnych" - § 72 p.3., pozostałe ustalenia zawarte w kwestionowanym orzeczeniu utrzymując w mocy. Organ odwoławczy podniósł, że rozpoznanie lekarskie zostało ustalone po wykonaniu testu narkotykowego w Pracowni Analityki Lekarskiej 7 Szpitala[...], który w dniu 10.10.2011r. wykazał obecność morfiny w badanej próbce moczu.
Odpowiadając na zarzut odwołania, iż badanie w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w [...] było wykonane w tym samym dniu, w którym wykonano badanie dla celów komisyjnych organ zwrócił uwagę, że z dokumentacji wynika, iż badania wykonano w dniu 10.10.2011r. (w pracowni 7 Szpitala[...]) i 13.10.2011 r. (w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w[...]), przy czym wynik badania z laboratorium 7 Szpitala [...] wskazuje bezspornie, że w badanej próbce moczu stwierdzono obecność morfiny. Stwierdzono poza tym, że RWKL nie ma żadnej możliwości weryfikacji wyniku badania przedstawionego przez szer. rez. K., czy próbka moczu pochodziła od niego, a biorąc pod uwagę jednorazowy pozytywny wynik badania moczu na obecność narkotyków zauważono, że nie można było w tym przypadku rozpoznać używania substancji psychoaktywnych i zastosować § 72 p.2 z cytowanych wyżej przepisów, lecz należy rozpoznać jednorazowe incydentalne użycie środków psychoaktywnych, co kwalifikuje się do § 72 p.3, który powoduje także niezdolność badanego do zawodowej służby wojskowej - kat. zdrowia "N".
Z powyższych względów RWKL uchyliła kwestionowane orzeczenie w części dotyczącej dotychczasowego rozpoznania, nie widząc jednocześnie celowości ponownego wykonywania testu narkotykowego, ponieważ po okresie kilku dni od użycia substancji psychoaktywnych następuje ich eliminacja z organizmu.
W skardze do sądu A. K. wyraził niezadowolenie z treści zapadłego w jego sprawie rozstrzygnięcia organu odwoławczego, podnosząc, iż 13.10.2011r., bezpośrednio po otrzymaniu orzeczenia organu I instancji, niezwłocznie udał się na badania w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w[...], gdzie nie stwierdzono obecności morfiny w moczu. Skarżący konsekwentnie potwierdził, ze nigdy nie zażywał substancji psychoaktywnych i innych środków odurzających, a przeprowadzone przez niego we własnym zakresie badanie w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w [...] odbyło się z zachowaniem wszystkich wymaganych procedur i standardów.
Skarżący zwrócił też uwagę, że w dniu 10.10.1011 r. podczas przeprowadzania badań w laboratorium 7 Szpitala [...] panowało spore zamieszanie, związane z koniecznością przebadania wielu osób, co w jego ocenie mogło przyczynić się do pomyłki w oznaczeniu materiału pobranego do badań. Z uwagi na powyższe wniósł o ponowne przeprowadzenie badań lekarskich.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znaleziono podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Dodatkowo podniesiono, że RWKL po wniesieniu skargi do WSA zwróciła się pismem do Pracowni Analityki Lekarskiej Szpitala [...] w zakresie informacji dotyczącej trybu przeprowadzania badań i z pisma Kierownika Pracowni Analityki Lekarskiej 7 Szpitala [...] z dnia 22.12.2011 r. wynikało, że nie można poddać w wątpliwości w zakresie wiarygodności badania moczu z dnia 10.10.2011 r. wykonanego w Szpitalu[...], a w świetle powyższego RWKL zobowiązana jest do oceny stopnia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej na podstawie materiału dowodowego, a nie domniemań i przypuszczeń.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153. poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach tak pojętej kontroli sądowej m. in. aktów organów administracji wojskowej sąd administracyjny nie jest uprawniony do weryfikacji orzeczeń komisji lekarskich z punktu widzenia medycznej oceny warunków zdrowotnych badanego. Sąd nie może też zmienić we własnym zakresie takiej oceny i zakwalifikować skarżącego do innej kategorii zdolności do służby wojskowej, niż uczyniła to Komisja w oparciu o przeprowadzone badania lekarskie.
O ile organ administracji nie naruszy zasady swobodnej oceny dowodów, o której mowa w art. 80 k.p.a. oraz innych przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności traktujących o obowiązku dokładnego wyjaśnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i wyczerpującego zebrania całokształtu materiału dowodowego, to brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o uznaniu kandydata za zdolnego do zawodowej służby wojskowej, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się więc do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie jego stanu zdrowia, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności kandydata do zawodowej służby wojskowej była zgodna z przepisami w sprawie zasad określenia zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich w tych sprawach.
Zdaniem Sądu kierującego się powyższym rozumieniem przepisów prawa, orzeczenia wojskowych komisji lekarskich podjęte w przedmiotowej sprawie nie zawierają odpowiednio szczegółowej argumentacji wskazującej na konieczność zakwalifikowania skarżącego jako osoby niezdolnej do zawodowej służby wojskowe.
Podstawą wydania zaskarżonego orzeczenia, utrzymującego w mocy orzeczenie organu I instancji były wyniki testu narkotykowego, które wykazały obecność morfiny w badanej próbce moczu. Skarżący w swym odwołaniu powołał się natomiast na badania z dnia 13.10.2011 r. w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w[...], które nie stwierdzono obecności morfiny w moczu. W sytuacji, kiedy organy rozpoznały u strony § 72 pkt 3 wykazu chorób i ułomności zawarty w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2010r., Nr 15, poz.80.), co oznacza przypisanie stronie incydentalnego użycia innych substancji psychoaktywnych i co eliminuje ją z zawodowej służby wojskowej, to zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., winny były dokonać ustaleń jakie względy medyczne i dlaczego świadczą o powyższej kwalifikacji, a więc, w jakim natężeniu związek chemiczny występuje w badanej próbce, a także jak dane te i dlaczego przekładają się na stwierdzoną kwalifikację (diagnozę). Bez dokonania przedmiotowych wyjaśnień, strona nie ma możliwości realizacji swych praw w postępowaniu, łącznie z prawem do zaskarżenia niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia.
Tymczasem organ I instancji ograniczył się do stwierdzenia, że niezdolność ta wynika z rozpoznania 1. Organ odwoławczy co do powyższego ustalenia dodał jedynie informację, że w badanej próbce moczu stwierdzono obecność morfiny. Ta lakoniczna informacja - w powiązaniu z faktem, że obecność morfiny ujawniła się tylko jeden raz podczas badań, nie może zostać uznana przez Sąd za wywiązanie się przez organy z ciążącego na nich obowiązku stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7), przy wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego (art. 77 § 1). By ustalić tę okoliczność, organy powinny były przesądzić, czy pojawienie się w moczu strony morfiny w określonej ilości, zostało spowodowane zażyciem narkotyków, substancji lub leków, zawierających narkotyki bez związku ze stanem zdrowia skarżącego, czy też mogło być spowodowane przyjęciem leku, który mógł zawierać takie substancje (np. leki przeciwbólowe) a którego zażycia skarżący nie zgłaszał przed badaniem.
Okoliczność ta budzi wątpliwości tym bardziej, że w aktach sprawy nie ma żadnego śladu oświadczenia badanego, które wskazywałoby o przyjęciu przez niego do wiadomości określonych informacji na temat jego przygotowania do badania np. czy przechodził bezpośrednio wcześniej jakąkolwiek chorobę, której przybycie i leczenie miałoby wpływ na wynik badań. Ustalenia te są konieczne w kontekście okoliczności, że organy nie wykazały, że pojawienie się morfiny w moczu strony świadczy wyłącznie o świadomym zażyciu narkotyków.
Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, iż zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Jednym z przepisów zapewniających realizację tej zasady jest art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej nie może ograniczać się do przyjęcia w poczet materiału dowodowego, dowodów wskazanych lub dostarczonych przez stronę, ale przede wszystkim winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach istotne dla rozstrzygnięcia sprawy dowody.
Zdaniem Sądu, w świetle powyższych okoliczności należało uznać, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, bez wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całokształtu materiału dowodowego, a zatem z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i 107 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.