Uzasadnienie
Decyzją personalną z dnia [...] nr [...] Dyrektor Aresztu Śledczego w T., na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i 4, art. 100 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 101 ust. 1, art. 102 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 103 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (t.j. Dz. U. z 2002 r., Nr 207, poz. 1761 ze zm.), a także § 1 ust. 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 lutego 2002 r. w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. z 2002 r., Nr 14, poz. 137) przyznał M. M. wyrównanie w wysokości 1.636,88 zł stanowiące różnicę między kwotą wypłaconego dodatku za wysługę lat, a należnego za okres [...] do. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z ww. ustawą funkcjonariusz otrzymuje za wysługę dodatek o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego. Podstawą ustalenia wysokości dodatku jest okres służby w Służbie Więziennej, a także zasadniczej służby wojskowej.
Zaliczenia okresu służby wojskowej do okresu służby w Służbie Więziennej dokonuje się na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach osobowych funkcjonariusza. Wskazano, że M. M. przyjęto do Służby Więziennej decyzją personalną nr [...] Dyrektora Aresztu Śledczego w T. z dnia [...] z dniem [...]. W związku z zaliczeniem do okresu, od którego zależy wysokość dodatku za wysługę lat, okresu odbywania nadterminowej zasadniczej służby wojskowej, ustalono mu prawo do dodatku w następujący sposób: z dniem [...] po 2 latach służby – w wysokości 5 % uposażenia zasadniczego, z dniem [...], po 5 latach służby - w wysokości 10 % uposażenia zasadniczego. W dniu [...] Dyrektor Aresztu Śledczego w Toruniu wydał decyzję personalną nr [...] ustalającą ww. wysługę lat na dzień [...], uwzględniając okres odbywania nadterminowej zasadniczej służby wojskowej.
W związku z powyższym należało ustalić: z dniem [...] prawo do dodatku za wysługę lat po 5 latach służby w wysokości 10% uposażenia zasadniczego, z dniem [...] prawo do dodatku za wysługę lat po 10 latach służby w wysokości 15% uposażenia zasadniczego. Wskazano również na art. 103 ust. 1 i ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej, zgodnie z którym roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, natomiast bieg przedawnienia roszczenia takiego przerywa każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej, właściwym do rozpatrywania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia oraz uznanie roszczenia. Wskazano, że wyrównanie zostanie wypłacone za okres od [...] do [...], ponieważ skarżący złożył raport dotyczący spłaty zaległych świadczeń w dniu [...], w związku z czym dopiero w tym dniu bieg terminu przedawnienia został przerwany i dlatego wypłata należnych świadczeń obejmuje jedynie okres poprzedzający trzy lata licząc wstecz od dnia złożenia raportu.
M. M. wniósł odwołanie do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i wydania nowej decyzji personalnej przyznającej wyrównanie należności finansowych wynikających z zaliczenia nadterminowej zasadniczej służby wojskowej do okresu wysługi lat w Służbie Więziennej od dnia przyjęcia do Służby Więziennej do dnia wydania decyzji personalnej, zaliczającej okres pełnionej nadterminowej zasadniczej służby wojskowej do okresu wysługi lat w Służbie Więziennej.
Decyzją z dnia [...], L.dz. [...] na podstawie art. 31 ust. 4, art. 100 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 101 ust. 1, art. 102 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 103 ww. ustawy o Służbie Więziennej, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że okres nadterminowej zasadniczej służby wojskowej zaliczono do wysługi lat decyzją personalną z dnia [...], nr [...]. Organ wskazał, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej – uposażenia zasadnicze i dodatki do uposażenia o charakterze stałym są płatne miesięcznie z góry.
Natomiast art. 102 ust. 1 tej ustawy stanowi, że zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę. Na podstawie decyzji personalnej nr [...] z dnia [...] Dyrektor Aresztu Śledczego w T., po uprzednim uwzględnieniu okresu odbywania przez M. M. nadterminowej zasadniczej służby wojskowej, ustalił ww.: z dniem [...] prawo do dodatku za wysługę lat po 5 latach służby w wysokości 10% uposażenia zasadniczego, z dniem [...] prawo do dodatku za wysługę lat po 10 latach służby w wysokości 15% uposażenia zasadniczego.
Odnosząc się do kwestii wymagalności roszczenia oraz jego przedawnienia organ stwierdził, że bieg terminu przedawnienia został przerwany na skutek złożenia przez skarżącego w dniu [...] raportu Dyrektorowi Aresztu Śledczego w T., w związku z czym spłata uposażenia należnego z tytułu dodatku za wysługę lat obejmować powinna tylko okres poprzedzający trzy lata wstecz od dnia złożenia raportu, czyli okres od dnia [...] do dnia [...].
Na powyższą decyzję M. M. wniósł skargę, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosząc, iż przedłożenie książeczki wojskowej w dniu przyjęcia do Służby Więziennej z zawartą w niej adnotacją o odbyciu nadterminowej zasadniczej służby wojskowej stanowi podstawę do ustalenia dodatku za wysługę lat w Służbie Więziennej. Kolejną czynnością przerywającą bieg przedawnienia złożenie raportu z dnia [...] do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B., w którym wnosił o stwierdzenie nieważności decyzji personalnej Dyrektora Aresztu Śledczego w T. z dnia [...], nr [...], w związku z rażącym naruszeniem prawa polegającym na niezaliczeniu okresu pełnienia nadterminowej zasadniczej służby wojskowej do okresu zasadniczej służby wojskowej. Wywodził, że złożony przez niego w dniu [...] raport nie przerywał biegu przedawnienia roszczenia i stanowił jedynie pismo mające na celu zobligowanie Dyrektora Aresztu Śledczego w T. do podjęcia decyzji w sprawie wypłaty należnego mu świadczenia.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji drugiej instancji.
Wyrokiem z dnia 21 października 2009 r. w sprawie II SA/Bd 762/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że skarżący podjął czynność mającą na celu wypłatę zaległego dodatku dopiero [...], tj. w dniu złożenia stosownego raportu, jednakże podejmowane przez niego przed tą datą próby dochodzenia roszczenia powinny być przedmiotem refleksji organu, czy nie stanowią podstawy do ewentualnego skorzystania z ust. 2 art. 103 ustawy o Służbie Więziennej, zgodnie z którym organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Uznano, że organ powinien przynajmniej rozważyć, czy wcześniej kierowane wnioski o wypłatę zwiększonego dodatku, stanowią nadzwyczajną okoliczność usprawiedliwiającą opóźnienie w żądaniu wyrównania należności.
Wskazano również, że pomimo, iż obowiązek wykazania istnienia tych nadzwyczajnych okoliczności obciąża podmiot, który się na nie powołuje, to jednak organ nawet w przypadku braku jakiejkolwiek aktywności skarżącego w tej kwestii powinien w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazać przynajmniej, iż nie dopatrzył się tych wyjątkowych okoliczności z urzędu. Zauważono, że uwzględnienie tych okoliczności objęte jest uznaniem administracyjnym, co rodzi konieczność ustosunkowania się organu do tej kwestii.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w B. wydał w oparciu o tę samą podstawę prawną co poprzednio w dniu [...] decyzję, [...], którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję personalną. W uzasadnieniu stwierdził, że rozpatrując po raz drugi odwołanie nie dopatrzył się niezgodności decyzji z obowiązującymi przepisami. Wskazał, że organ I instancji prawidłowo ustalił datę przerywającą bieg terminu przedawnienia na dzień [...], zaś po analizie zebranego materiału nie znaleziono podstaw do skorzystania z określonej w art. 103 ust. 2 możliwości nieuwzględnienia przedawnienia. Zdaniem organu wcześniejsze raporty skarżącego nie dotyczyły kwestii wypłaty zaległych świadczeń, lecz zmierzały jedynie do zwiększenia bieżącego dodatku.
Na powyższą decyzję M. M. wniósł skargę, wnosząc o jej uchylenie, stwierdzając, iż złożenie raportu z dnia [...] stanowiło czynność przerywającą bieg przedawnienia dochodzonego roszczenia. Powołał się też na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 3 listopada 2009 r. w sprawie II SA/Bd 757/09, w uzasadnieniu którego stwierdzono, że poprzez złożenie pisma zawierającego wniosek o zaliczenie nadterminowej zasadniczej służby wojskowej do wysługi lat w Służbie Więziennej i o wydanie nowej decyzji w sprawie, funkcjonariusz Służby Więziennej podjął czynność zmierzającą bezpośrednio do ustalenia roszczenia w postaci zaległego dodatku za wysługę lat.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje
Na wstępie tej części uzasadnienia należy przede wszystkim wskazać na treść przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296 z późn. zm.), z których wynika, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego i formalnego wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy art. 133 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Odnosząc, więc powyższe zasady do niniejszej sprawy, należało zbadać zgodność zaskarżonej decyzji przede wszystkim z przepisami przywołanej w zaskarżonej decyzji ustawy z 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U z 2002 r., Nr 207, poz. 1761 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą o Służbie Więziennej.
W myśl przepisów art. 96 ust. 1 i 2 oraz art. 97 ustawy tej funkcjonariusz Służby Więziennej otrzymuje z tytułu służby uposażenie, składające się z uposażenia zasadniczego i z dodatków do uposażenia. Otrzymuje także i inne świadczenia pieniężne określone w tej ustawie. Prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania funkcjonariusza na stanowisko służbowe. Natomiast z treści przepisu art. 100 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w/w ustawy wynika, iż ustawodawca w ramach wchodzących w skład uposażenia dodatków do uposażenia zasadniczego wymienił m.in. mający charakter stały dodatek za wysługę lat, którego wysokość uzależnił od okresu służby funkcjonariusza w Służbie Więziennej.
Ustalając okres służby, od którego zależy wysokość dodatku za wysługę lat, należy w myśl ustawy o Służbie Więziennej uwzględnić okres zasadniczej służby wojskowej oraz okresy zatrudnienia w jednostkach organizacyjnych w pełnym wymiarze czasu pracy (art. 100 ust. 2). Zmiana uposażenia, w myśl przepisu art. 102 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę. Zgodnie natomiast z treścią przepisu art. 103 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, natomiast bieg zaś terminu przedawnienia roszczenia przerywa każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej, właściwym do rozpatrywania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia, a także uznanie roszczenia, stosownie do art. 103 ust. 3 ustawy o służbie więziennej.
Organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić przedawnienia, jedynie w sytuacji, gdy opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami, o czym stanowi art. 103 ust. 2 w/w ustawy.
W uzasadnieniu poprzedniego przywołanego już wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 21 października 2009 r. – II SA/Bd 762/09 wydanego w ramach niniejszej sprawy Sąd jednoznacznie stwierdził, że skarżący podjął starania o wypłatę zaległego dodatku dopiero w dniu [...], tj. w dniu złożenia stosownego wniosku o spłatę zaległych świadczeń finansowych, uznając jednocześnie, że wcześniejsze działania funkcjonariusza zmierzały jedynie do bieżącego zwiększenia należnego mu dodatku. Uchylenie zaś decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B. wiązało się jedynie z potrzebą ponownego rozpoznania sprawy przez ten organ pod kątem możliwości zastosowania cytowanego przepisu art. 103 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej.
Sąd polecił organowi II instancji, tj. organowi odwoławczemu rozważyć, czy kierowane przez skarżącego przed [...] wnioski o wypłatę zwiększonego dodatku, przede wszystkim zawarte w piśmie z dnia [...], i [...] mogą zostać uznane za wyjątkową okoliczność usprawiedliwiającą opóźnienie w dochodzeniu roszczenia w rozumieniu przepisu wskazanego w zdaniu poprzedzającym, podkreślając jednocześnie, że uwzględnienie tych okoliczności przez organ objęte jest uznaniem administracyjnym. Oznacza to, że wskazany organ został jedynie zobligowany do powtórnego przeanalizowania odwołania i wydania nowej decyzji w sprawie, przy jednoczesnym zagwarantowaniu mu swobody w zakresie stwierdzenia zaistnienia okoliczności wskazanych przepisem art. 103 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, ograniczonej jednakże obowiązkiem uzasadnienia zajętego stanowiska.
Wykonując dyspozycję sądowego wyroku Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej rozpatrzył ponownie sprawę i wydał nową decyzję, w dniu [...] utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji, odmawiając uznania wskazanych powyżej działań skarżącego za wyjątkowe okoliczności usprawiedliwiające opóźnienie w dochodzeniu roszczenia, należycie uzasadniając swoje stanowisko w tej kwestii. W związku z faktem, że konkluzja tej decyzji jest zgodna ze stanowiskiem w kwestii przerwania biegu terminu przedawnienia dochodzonego przez skarżącego roszczenia zajętym przez Sąd we wcześniejszym wyroku dotyczącym niniejszej sprawy, nie ma zarówno podstaw, jak i prawnej możliwości jej uchylenia. Zaznaczyć bowiem należy, że rozpoznając kolejną skargę Sąd stosownie do przepisu art. 153 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi związany jest oceną prawną i wskazaniami co dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku z 21 października 2009 r. – II SA/Bd 762/09, który zapadł w ramach danej sprawy.
Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że rozpoznając nową skargę Sąd nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku w razie stwierdzenia braku zastosowania do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Przepis art. 153 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Skoro więc we wcześniej wydanym wyroku w ramach danej sprawy Sąd przyjął określone zapatrywanie na problem przerwania biegu terminu przedawnienia dochodzonego przez skarżącego roszczenia, a organ odwoławczy w swojej decyzji zapatrywanie to uwzględnił, to Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie mógł wyrazić już odmiennego stanowiska w tej kwestii i uznać zachowanie organu za całkowicie zgodne z obowiązującymi przepisami zważywszy, że organ wykonał polecenia zawarte w poprzednim wyroku.
Odnosząc się zaś do poczynionych w skardze uwag dotyczących treści uzasadnienia wyroku wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy sprawie II SA/Bd 757/09, w którym przyjęto odmienne zapatrywanie na identyczny problem, podkreślić należy, że mamy tu do czynienia z zupełnie inną sprawą i w związku z tym stanowisko to nie wiąże ani Sądu, ani organu odwoławczego.
Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie dopatrując się w zaskarżonej decyzji jakiegokolwiek naruszenia przepisów obowiązującego prawa - skargę oddalił.