Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. Kierownik Referatu w Wydziale Zdrowia, Świadczeń i Polityki Społecznej działająca z upoważnienia Prezydenta Miasta B. odmówiła przyznania A. S. (skarżącemu) zasiłków rodzinnych na córki K., A. i L. oraz dodatku do zasiłku z powodu przekroczenia kryterium dochodowego.
Skarżący odwołał się od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, twierdząc że niewłaściwie ustalono dochody jego rodziny. Wskazał, że w roku sprawozdawczym 2014 jedyny dochód uzyskiwała jego żona, oraz że przez 2 lata pozostawał bez pracy i rodzina nie osiągała minimum dochodu na osobę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r., wydanym na podstawie art. 129 i 134 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO wyjaśniło, że z akt sprawy wynika, że skarżący odebrał decyzję organu I instancji w dniu 28 grudnia 2015 r., na co w aktach znajduje się stosowny dokument odbioru. W decyzji tej zostało zawarte prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.
Wobec powyższego 14 dniowy termin do wniesienia odwołania upływał dla skarżącego z dniem 11 stycznia 2016 r. Natomiast skarżący wniósł odwołanie osobiście w urzędzie w dniu 19 stycznia 2016 r. Wobec tego koniecznym było stwierdzenie przez SKO, że odwołanie zostało wniesione po terminie. Ponadto skarżący wnosząc odwołanie po terminie nie wystąpił jednocześnie o jego ewentualne przywrócenie.
W skardze na powyższe postanowienie SKO skarżący stwierdził, że jest niemożliwe by widniały na potwierdzeniach doręczenia postanowień jego lub innej osoby z nim zamieszkującej podpis potwierdzający dostarczenie, ponieważ osoba dostarczająca przesyłkę nie była na posesji gdzie on zamieszkuje by dostarczyć przesyłkę i w żaden sposób nie poinformowała o próbie dostarczenia przesyłki. Skarżący wywnioskował to z tego, iż w jednym z przypadków w danym dniu był w domu do godziny 14-tej, domofon jest i był sprawny jak i skrzynka pocztowa jest zawieszona obok domofonu. Z tego też powodu uważa za bezpodstawne oddalenie jego odwołania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:
Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać rozstrzygnięcie zapadłe w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami prawa procesowego, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Nie może natomiast rozpoznać sprawy kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej.
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. W takiej sytuacji sąd administracyjny wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym, nie posiadając kompetencji do rozstrzygnięcia bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania, innymi słowy sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, że narusza ono prawo w sposób skutkujący koniecznością uwzględnienia skargi.
Przedmiotem oceny Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, wydane w toku wstępnego postępowania, kiedy to organ odwoławczy ustala możliwość zaskarżenia oraz zachowanie warunków formalnych przez składającego odwołanie, nie wnikając na tym etapie postępowania w meritum sprawy. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia SKO stanowią art. 129 § 2 i art. 134 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 267; ze zm.), dalej powoływanej w skrócie jako "kpa". Zgodnie z art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Stosownie zaś do treści art. 134 kpa, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych wynika, że SKO uznało, że skarżący uchybił 14 – dniowemu terminowi wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...].12.2015 r., ponieważ pomimo doręczenia tej decyzji w dniu 28.12.2015 r., odwołanie wniósł dopiero w dniu 19.01.2016 r. Takie ustalenie SKO w realiach faktycznych niniejszej sprawy należy uznać za co najmniej przedwczesne. Jedynym dokumentem stanowiącym podstawę ustaleń SKO w zakresie terminowości wniesienia odwołania jest zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji – karta 26 akt administracyjnych (w skrócie "z.p.o."). Wynika z niego, że decyzję z dnia [...].12.2015 r. adresowaną do skarżącego – A. S. odebrała M. S. w dniu 28.12.2015 r. i że jest ona pełnoletnim domownikiem A. S..
Skarżący w skardze wyjaśnił jednak, że informował telefonicznie członka SKO R. O., że doręczyciel przesyłki nie był w miejscu jego zamieszkania, ani też nie pozostawił informacji o próbie doręczenia przesyłki. Na pewno też na z.p.o. nie widnieje podpis żadnej z osób z nim zamieszkującej. Na rozprawie w dniu 27.04.2016 r. skarżący wyjaśnił też, że jego matka M. S., której podpis prawdopodobnie widnieje na z.p.o. nie mieszka razem z nim i nie było jej w jego domu w chwili doręczania decyzji z dnia [...].12.2015 r. Według skarżącego osoba doręczająca przesyłkę, gdy nie zastała nikogo w mieszkaniu przy ul. [...], poszła do mieszkania jego matki przy ul. [...] i tam jej doręczyła przesyłkę, co już wcześniej się także zdarzało w innych sytuacjach.
W tej sytuacji, gdy SKO jeszcze przed wniesieniem skargi zostało poinformowane przez skarżącego o nieprawidłowościach przy doręczeniu przesyłki, koniecznym było dokonanie przez SKO, przed przesłaniem skargi do Sądu dodatkowych ustaleń w tym zakresie. Skutkować by to mogło uwzględnieniem skargi przez SKO w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 279; ze zm.). Zgodnie z tym przepisem organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.
Wyjaśnić należy bowiem, że zgodnie z art. 43 kpa możliwe jest doręczenie zastępcze, które pozwala przyjąć domniemanie doręczenia. Żeby ono jednak mogło być skuteczne to muszą być zachowane warunki z tego przepisu wynikające. Konkretnie zaś, stosownie do treści art. 43 kpa, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. W sytuacji zatem gdy, tak jak w niniejszej sprawie, osoba która odebrała przesyłkę okazuje się nie być dorosłym domownikiem adresata tej przesyłki, sąsiadem, ani dozorcą domu, nie jest możliwe przyjęcie domniemania o prawidłowym doręczeniu zastępczym przesyłki. To zaś powoduje, że nie można od daty tego doręczenia liczyć upływu 14 dniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...].12.2015 r.
Mając na uwadze powyższe, uznając że zaskarżone postanowienie SKO wydane zostało z naruszeniem przepisów procesowych, a to art. 7, 8, 9 i 77 § 1 kpa, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 279; ze zm.) o jego uchyleniu.
Ponownie rozpoznając sprawę SKO zobowiązane będzie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające prawidłowość doręczenia skarżącemu decyzji z dnia [...].12.2015 r. mając na uwadze twierdzenia skarżącego zawarte w skardze i przedstawione na rozprawie w dniu 27.04.2016 r., a następnie ponownie ocenić czy dochowany został przez skarżącego termin do wniesienia odwołania.