Uzasadnienie
II SA/Bd 285/22
Upomnieniem z dnia [...] kwietnia 2021r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. wezwał skarżącą do stawienia się z dzieckiem w Punkcie Szczepień Gminnej Przychodni w O., celem ustalenia z lekarzem indywidualnego toku obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka i poddania dziecka szczepieniom ochronnym w ramach Programu Szczepień Ochronnych.
Następnie, wierzyciel po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym złożył do Wojewody [...] wniosek o egzekucję obowiązku poddania szczepieniom ochronnym dziecka, zgodnie z treścią obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...]. Na podstawie wystawionego tytułu wykonawczego Wojewoda [...] postanowieniem z [...] października 2021r. nałożył na zobowiązaną grzywnę celem przymuszenia do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym.
Następnie skarżąca wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B., który postanowieniem z [...] listopada 2021r. oddalił zgłoszone zarzuty w całości.
Po rozpatrzeniu wniesionego na powyższe rozstrzygnięcie zażalenia, Inspektor Sanitarny postanowieniem z [...] stycznia 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ podał, że w dniu [...] stycznia 2020 r. Gminna Przychodnia w O. przesłała do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. formularz zgłoszenia z informacjami o niewykonanych szczepieniach ochronnych, terminami spotkań edukacyjnych w kierunku szczepień ochronnych i wezwań na szczepienia oraz badania profilaktyczne, które wskazywałyby na przeciwwskazania do zaszczepienia dziecka. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. wystawił upomnienie nr [...] w dniu [...] kwietnia 2021 r., wzywając stronę do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, dotyczącego stawienia się z dzieckiem F. O. urodzonym [...] października 2017 r., w punkcie szczepień Gminnej Przychodni w O. lub u innego świadczeniodawcy, z którym Narodowy Fundusz Zdrowia zawarł umowę na udzielenie świadczeń zdrowotnych celem ustalenia z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej lub lekarzem specjalistą indywidualnego cyklu obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka i poddania dziecka szczepieniom ochronnym w ramach Programu Szczepień Ochronnych – ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 20.10.2020 poz. 1845).
Dalej organ podał, że w odpowiedzi na upomnienie strona wystąpiła z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, oznaczając wniosek omyłkową datą na dzień [...] kwietnia 2020 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B., pomimo omyłki uwzględnił wniosek oraz odpowiedział na wskazane zapytania strony. Równolegle Skarżąca w nawiązaniu do upomnienia nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r., oświadczyła, że stawi się na badanie kwalifikacyjne po odwołaniu w Polsce stanu epidemii i oświadczyła, że nie jest osobą uchylająca się od szczepień i dołoży wszelkich starań, aby w bezpiecznym wolnym od zagrożenia terminie ustalić kontakt z lekarzem celem ustalenia indywidualnego toku obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka i poddania dziecka szczepieniom ochronnym w ramach Programu Szczepień Ochronnych. Ponadto, dnia [...] czerwca 2021 r. Skarżąca informowała Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B., że dnia [...] maja 2021 r. wystosowała pismo z prośbą do Gminnej Przychodni w O. o wyznaczenie wraz z odpowiedzią pisemną proponowanego terminu badania kwalifikacyjnego i ustalenia przez lekarza POZ lub lekarza specjalistę indywidualnego terminu oraz harmonogramu szczepień ochronnych syna F. O..
Organ wskazał, że adnotacja służbowa z dnia [...] czerwca 2021 r., zawarta w aktach sprawy potwierdza, że przychodnia poinformowała stronę o możliwym terminie szczepienia telefonicznie. W dniu [...] sierpnia 2021 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny zwrócił się z prośbą do Gminnej Przychodni w O. o przekazanie informacji czy rodzice F. O. zgłosili się do podmiotu leczniczego. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w dniu [...] sierpnia 2021 r. otrzymał odpowiedź z Gminnej Przychodni w O., że strona odmówiła stawienia się na zaproponowane przez pielęgniarkę punktu szczepień terminy wizyty szczepiennej wskazane na [...] maja 2021 r. oraz [...] czerwca 2021 r. Od wskazanej daty [...] sierpnia 2021 r. strona nie stawiła się w celu wykonania badania kwalifikacyjnego i zaległych szczepień ochronnych syna F. O. oraz nie dostarczyła żadnych zaświadczeń z poradni specjalistycznych stwierdzających przeciwwskazania do zaszczepienia małoletniego.
Dalej organ podał, że wobec powyższego, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. dnia [...] września 2021 r. zwrócił się z wnioskiem do Wojewody [...] o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, w celu wyegzekwowania realizacji obowiązku polegającego na poddaniu F. O. obowiązkowym szczepieniom ochronnym (cykl szczepień podstawowych), zgodnie z załączonym do wniosku tytułem wykonawczym.
Wojewoda [...] dnia [...] października 2021 r. postanowieniem nałożył na Skarżącą grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku i wezwał zobowiązaną do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z dnia [...] września 2021 r.
Organ wskazał, że obowiązek niepieniężny dotyczący poddania dziecka szczepieniom ochronnym nie został zrealizowany.
Ponadto organ wskazał, że placówka medyczna co najmniej dwukrotnie wzywała stronę do wypełnienia obowiązku o charakterze niepieniężnym, stosując formę pisemną. Gminna Przychodnia w O. rzetelnie zastosowała wszystkie możliwe, dopuszczalne formy kontaktu w tym rozmowę telefoniczną. Organ uznał, że strona stara się odwlec wykonanie obowiązku szczepienia u syna [...], narzucając kolejne warunki, że stawi się na badanie kwalifikacyjne po odwołaniu w [...] stanu epidemii powołując się na dobro dziecka.
Dalej organ wskazał, że podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 tej ustawy, w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych, odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny. W rozumieniu, ustawy o chorobach zakaźnych, szczepieniem ochronnym jest "podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej, w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie". Według wyżej wymienionej ustawy, szczepienie ochronne jest świadczeniem zdrowotnym w rozumieniu art. 5 pkt 40 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285). W kwestii doprecyzowania jakie szczepienia zgodnie z obowiązującym kalendarzem szczepień mają zostać przeprowadzone u małoletniego, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. informował, że zakres szczepień wymienionych w tytule wykonawczym został zawarty odpowiednio dla wieku dziecka, na podstawie ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi i zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j. Dz.U. 2018, poz. 753 ze zm., dalej: rozporządzenie w sprawie szczepień ochronnych). Obowiązek staje się egzekwowalny w chwili wejścia osoby objętej obowiązkiem szczepień w granice wiekowe, określone przez ustawę – w tym bowiem okresie obowiązkowe szczepienia ochronne powinny zostać wykonane. Szczepienie może być przeprowadzone również w innych terminach, określonych przez lekarza w wezwaniu do poddania się szczepieniom, gdy z przyczyn zdrowotnych lub organizacyjnych istnieje konieczność przesunięcia terminu czy zastosowania odmiennego – przygotowanego dla konkretnego pacjenta schematu szczepienia (tzw. indywidualnego kalendarza szczepień) w terminach innych, niż zalecane w Komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego.
Organ podkreślił, że wielokrotnie ustalano termin wizyty celem zaszczepienia dziecka i mimo prawidłowego wezwania, nie poddano go szczepieniom ochronnym. Wobec powyższego, zachowanie strony pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa. Organ podkreślił, że wierzyciel umiejscowił w sposób prawidłowy podstawę prawną, która jednoznacznie wskazuje na istnienie obowiązku. Istniejący sposób regulacji pozwala przyjąć, że obowiązek poddania szczepieniu ochronnemu istnieje i wynika bezpośrednio z mocy przepisów ustawowych. Natomiast w ogłaszanym na dany rok Komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny, dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczepienia. Wobec powyższego zarzuty strony nie są zasadne, a tytuł wykonawczy wystawiony w przedmiotowej sprawie jest prawidłowy, bowiem wskazany obowiązek wynika z obowiązującego prawa.
W złożonej do tut. Sądu skardze na powyższe postanowienie Inspektor Sanitarny Skarżąca wniosła o jej uwzględnienie w całości, uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz przekazanie sprawy Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu do ponownego rozpoznania. Zarzuciła naruszenie art. 59 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1966 r nr 24, poz. 151, zwanej dalej u.p.e.a.) w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 w zw. z art. 26 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 9 k.p.a., a także w zw. z art. 33 § 2 pkt 2 lit. c poprzez jego niezastosowanie i nie umorzenie postępowania egzekucyjnego wskutek wadliwego wskazania podstawy prawnej obowiązku i jego treści.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że w tytule wykonawczym obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. wskazał, że źródło obowiązku skarżącej stanowi art. 17 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi. Treść tego przepisu jest jednak tak szeroka, że znaczna jego część jest nieadekwatna co do obowiązków skarżącej. Akt normatywny wskazany w tytule wykonawczym jako podstawa prawna obowiązku skarżącej odnosi się przede wszystkim do obowiązków takich podmiotów jak lekarz czy Minister Zdrowia, ale na pewno nie odnosi się do obowiązków Skarżącej. Skarżąca zarzuca wierzycielowi naruszenie art. art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a., poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającą z przepisu prawa. Jak wynika z tytułu wykonawczego, jako podstawę prawną obowiązku wskazano art. 5 ust. 1pkt 1 lit. B oraz art. 17 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi z dnia 5 grudnia 2008 r. i art 20 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem skarżącej, jeśli porównać to do upomnienia wierzyciela z dnia [...] kwietnia 2021 r. (doręczonego skarżącej), obowiązek ten ma nieco inną podstawę prawną - w upomnieniu podstawa prawna obowiązku jest znaczenie węższa niż ta, która została określona w tytule wykonawczym, co samo w sobie stanowi już nieprawidłowość, która nie powinna mieć miejsca.
W ocenie skarżącej, treść obowiązku wskazana w tytule wykonawczym w ogóle nie wynika z przywołanej podstawy prawnej. Wierzyciel wskazuje, że zobowiązanie dotyczy stawienia się z małoletnim synem celem ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień i wymienia terminy w jakich należy dziecko poddać szczepieniom, ale organ nie wskazuje z czego wynikają te terminy ani jaka jest ich podstawa prawna - bo z całą pewnością nie wynika ona z przywołanej podstawy - tj. art. 17 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi. Zdaniem skarżącej nie wynika ona również z ogólnej treści art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b tej ustawy, a wierzyciel winien bezpośrednio przywołać odpowiednie rozporządzenie Ministra Zdrowia precyzujące ten obowiązek, co dopiero czyniłoby zadość wymogom w zakresie wskazania podstawy prawnej, na której oparto wystawiony tytuł wykonawczy i czyniło go ważnym, skutecznym i nadającym się do egzekucji. Żadnego z przepisów odpowiedniego rozporządzenia, które konkretyzowałoby obowiązek (ogólnie określony w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi) wierzyciel nie powołał, co tytuł wykonawczy czyni wadliwym. W konsekwencji prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie takiego tytułu wykonawczego nie jest dopuszczalne a sprawa powinna zostać w myśl art. 59 § pkt 3 u.p.e.a. umorzona – z uwagi na niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Na podstawie tego przepisu, sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17). Natomiast zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Z cytowanej ustawy wynika, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Inspektor Sanitarny, utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B., którym organ I instancji oddalił zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w związku z uchylaniem się od obowiązku poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie Inspektor Sanitarny oraz poprzedzające je postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Kwestionując legalność zaskarżonego postanowienia Skarżąca zarzuciła w skardze naruszenie art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w zw. z art. 26 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 9 k.p.a., a także w zw. z art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i nie umorzenie postępowania egzekucyjnego wskutek wadliwego wskazania podstawy prawnej obowiązku i jego treści. W jej uzasadnieniu podniosła, że wydane wobec niej postanowienia nie odpowiadają prawu, a wskazany w tytule wykonawczym obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W szczególności podała, że znaczna część wskazanego w tytule wykonawczym art. 17 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi jest nieadekwatna względem obowiązków Skarżącej. Przepis ten odnosi się bowiem do podmiotów takich jak lekarz, czy Minister Zdrowia. Zwróciła uwagę, że jako podstawę obowiązku w tytule wykonawczym podano art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi oraz art. 20 u.p.e.a., a więc szerszą niż podstawa prawna w wystosowanym do niej upomnieniu. Zdaniem Skarżącej działanie takie (niedookreślenie podstawy prawnej) jest niezgodne z prawem, szczególnie w świetle art. 26 § 1 oraz art. 27 § 1 u.p.e.a. Skarżąca podnosi również, że treść obowiązku wskazana w tytule wykonawczym w ogóle nie wynika z przywołanej podstawy prawnej. Jej zdaniem organ powinien przytoczyć stosowne przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, precyzujące zakres obowiązku szczepiennego, natomiast obowiązek wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi jest zbyt ogólnie określony. Skarżąca wyraziła przy tym stanowisko, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie takiego tytułu wykonawczego nie jest dopuszczalne, a sprawa powinna zostać w myśl art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. umorzona z uwagi na niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.
W myśl art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.
W literaturze przedmiotu zauważa się, że zobowiązany, wnosząc zarzut, kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji. Z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzut, zamierza wykazać, że: a) nie jest prawdziwe twierdzenie wierzyciela, że obowiązek istnieje (art. 33 § 2 pkt 1) albo b) wprawdzie obowiązek został nałożony na zobowiązanego wskazanego w tytule wykonawczym, ale określenie obowiązku w tytule wykonawczym odbiega od treści nałożonego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 2), albo c) obowiązek został nałożony na inną osobę niż wskazana w tytule wykonawczym jako zobowiązany (art. 33 § 2 pkt 3), albo d) tytuł wykonawczy został wystawiony przedwcześnie, bo przed doręczeniem zobowiązanemu upomnienia, które było wymagane (art. 33 § 2 pkt 4), albo e) obowiązek wygasł w całości lub w części, dlatego nie było podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 33 § 2 pkt 5), albo e) obowiązek nie jest wymagalny, dlatego nie było podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 33 § 2 pkt 6) (tak P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa, WKP 2021, art. 33).
We wniesionych pismem z [...] października 2021r. zarzutach Skarżąca wskazała na określenie dochodzonego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającą z przepisu prawa (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a.). W tym zakresie argumentowała, że podstawa prawna obowiązku wskazana w tytule wykonawczym w przeważającej części jest nieadekwatna do sytuacji Skarżącej, a treść obowiązku wskazana w tytule wykonawczym w ogóle nie wynika z przywołanej podstawy prawnej. Dalej podniosła zarzut braku wymagalności obowiązku z innych przyczyn (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. w zw. z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi) argumentując, że zwracała się do punktu szczepień o wskazanie terminu w celu odbycia lekarskiego badania kwalifikacyjnego, a skoro nie zostało ono przeprowadzone, to ciążący na niej obowiązek nie jest wymagalny. Końcowo wskazała, że wystawiony przez wierzyciela tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. wskutek niewskazania treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenia, że obowiązek jest wymagalny.
Po rozpatrzeniu wniesionych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym wierzyciel zgodnie z art. 34 § 2 u.p.e.a. wydaje postanowienie, w którym:
- oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
- uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
- w całości,
- w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
- stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
- zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
- zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Zależnie od podjętego rozstrzygnięcia, organ egzekucyjny po otrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia: 1) kontynuuje postępowanie egzekucyjne albo podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne (w przypadku oddalenia zarzutu albo stwierdzeniu jego niedopuszczalności), 2) zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części (w przypadku uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku, niemająca charakteru trwałego, wystąpiła po wszczęciu egzekucji administracyjnej, albo 3) umarza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części (w przypadku uznaniu zarzutu) (por. art. 34 § 4 u.p.e.a.).
Podkreślić trzeba, że postępowanie egzekucyjne w przypadku uznania zarzutu określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa jest umarzane na podstawie art. 34 § 4 pkt 3 u.p.e.a. Z kolei niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 stanowi podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. W obydwu przypadkach kompetencję do wydania stosownego postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego posiada organ egzekucyjny (art. 34 § 4 u.p.e.a. oraz art. 59 § 4 u.p.e.a.). Brzmienie przytoczonych przepisów wyraźnie zatem określa przedmiot postępowania i właściwość organów – zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej rozpatruje wierzyciel, natomiast w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego właściwy jest organ egzekucyjny. Skoro wierzyciel nie był organem właściwym do umorzenia postępowania egzekucyjnego, to zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. jest niezasadny.
Postępowanie dotyczące zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 33–35 u.p.e.a. jest postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, który może zakwestionować m.in. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, czy też brak wymagalności obowiązku. Z tego względu, dokonywana obecnie przez Sąd ocena sprawy może się odnosić wyłącznie do kwestii konkretnych zarzutów zgłoszonych przez Skarżącą w sprawie egzekucji administracyjnej, rozpoznawanych przez wierzyciela.
Odnosząc się więc do zarzutu określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c p.p.s.a.) należy wskazać, że podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest wskazany w tytule wykonawczym art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Na tej podstawie ustawodawca zobowiązał osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 tej ustawy, w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m. in. dziecko) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice). Zgodnie z definicją ustawową szczepienie ochronne polega na podaniu szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie (art. 2 pkt 26 tej ustawy). Szczepienie ochronne jest wyodrębnionym z zakresu ogólnego udzielania świadczeń zdrowotnych przedmiotem działalności i służy zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w celu unieszkodliwienia źródeł zakażenia, przecięcia dróg szerzenia się zakażeń i chorób zakaźnych oraz uodpornienia osób podatnych na zakażenie.
Zgodnie z ust. 1 przywołanego w całości w podstawie prawnej tytułu wykonawczego art. 17 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". W myśl zaś art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 tej ustawy, minister właściwy do spraw zdrowia określi w drodze rozporządzenia wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osoby lub grupy osób obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym. Na podstawie tej delegacji, Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 753 ze zm.), w którym ustalił wykaz (zakres) obowiązkowych szczepień ochronnych, ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym – jeśli chodzi o dzieci – w jakim okresie ich życia.
Wbrew twierdzeniom Skarżącej, ze wskazanych w tytule wykonawczym przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, to jest podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych. Wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenia poddania dziecku szczepieniu ochronnemu (v. wyroki NSA: z 6 kwietnia 2011 r., II OSK 32/11; z 6 czerwca 2017 r., II GSK 2398/15). Niezasadne wobec tego jest stanowisko Skarżącej, że wskazane przepisy nie stanowią podstawy prawnej nałożenia obowiązku szczepień.
Należy przy tym podkreślić, że wierzyciel w tytule wykonawczym w sposób szczegółowy opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując czego dotyczy, z podaniem rodzaju szczepień oraz okresów, w których powinny one zostać wykonane. Na braki w tym zakresie wskazuje załączony do skargi odpis postanowienia Ministra Zdrowia z [...] kwietnia 2019r., wobec czego, argumentacji w nim zawartej, mającej zdaniem skarżącej potwierdzać jej stanowisko, nie można odnieść do realiów rozpoznawanej obecnie sprawy.
Wbrew argumentacji użytej w skardze należy też podkreślić, iż treść obowiązku wskazana w tytule wykonawczym wynika z przywołanej podstawy prawnej. Uszczegóławia ją wspomniane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 17 ust. 10 ustawy oraz komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wydany na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Przepisy rozporządzenia w § 3 regulują przedział czasu, w którym jest wymagane zrealizowanie obowiązku szczepienia. To, że został wyznaczony termin maksymalny wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po jego upływie obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Z § 5 tego rozporządzenia wynika bowiem, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok.
Podstawą obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest regulacja ustawowa (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi), a Program Szczepień Ochronnych na dany rok jest szczegółowym kalendarzem szczepień, zależnym od względów medycznych, jak również warunków epidemiologicznych. Ustalenie kalendarza szczepień nie należy do materii ustawowej. Uzasadnia to pozostawienie w tym przedmiocie regulacji dostosowanych do potrzeb medycznych w formie komunikatu ogłoszonego przez wyspecjalizowany organ administracji publicznej. Trudno byłoby oczekiwać, ażeby materią tą miał zajmować się sam ustawodawca, który w przywołanym akcie prawnym wyraźnie stanowi o obowiązku szczepień ochronnych, kwestie szczegółowe pozostawiając rozstrzygnięciu na niższych poziomach decyzyjnych (zob. wyrok NSA z 19 grudnia 2018r., sygn. akt II OSK 2547/18).
Prawidłowo również oceniły organy obu instancji kwestię wymagalności dochodzonego od Skarżącej obowiązku., co było kwestionowane w ramach zarzutu wskazanego w art. 33 § 2 pkt 6 lit c u.p.e.a. w zw. z art. 17 ust. 2 omawianej ustawy. Ustawowy obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynikający z przepisów prawa, w stosunku do syna Skarżącej, stał się wymagalny, a argumenty wskazujące na niewymagalność obowiązku były w całości chybione. Jak wynika z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Badanie to musi być aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem. W ust. 3 tego przepisu ustawodawca wskazał, że obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, a tym szczepieniem, upłynęło 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu, o którym mowa w ust.
- Przepis art. 17 ust. 4 tej ustawy stanowi z kolei, że po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania. W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1760/19, poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Pogląd ten skład orzekający w pełni podziela.
Dokonane w sprawie przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. ustalenia potwierdzają okoliczność braku szczepień ochronnych dziecka Skarżącej. Skarżąca nie stawiła się na wezwania na szczepienia w dniach [...] lutego i [...] marca 2019 r. Okoliczność niewykonania obowiązku szczepiennego przyznała sama Skarżąca wskazując w piśmie z [...] kwietnia 2021 r., że stawi się na badaniu kwalifikacyjnym po odwołaniu stanu epidemii. Z kolei z pisma punktu szczepień z [...] sierpnia 2021 r. wynika, że Skarżącej zaproponowano wizytę szczepienną na dzień [...] maja lub [...] czerwca 2021 r., lecz strona odmówiła, nie dostarczyła również żadnych zaświadczeń z poradni specjalistycznych świadczących o odroczeniu szczepień. Nie budzące wątpliwości ustalenia dokonane w sprawie wskazują więc jednoznacznie, że w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego dziecko, wbrew ustawowemu obowiązkowi, nie zostało poddane szczepieniom ochronnym oraz uprzednim lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania szczepienia. Jak już wcześniej wywiedziono, poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Obowiązek rodziców poddania dziecka obligatoryjnym szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia dziecka. W przedmiotowej sprawie lekarz z uwagi na zachowanie rodziców, nie miał możliwości wystawienia skierowania do konsultacji specjalistycznej. W aktach sprawy brak też stosownej dokumentacji medycznej o stanie zdrowia dziecka, która mogłaby podważyć stanowisko organu dotyczące wymagalności szczepienia, przedstawionej przez Skarżącą.
Należy przy tym również podkreślić, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone z uwzględnieniem Programu Szczepień Ochronnych na dany rok (§ 5 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych). Szczepienia obowiązkowe są realizowane przez osoby upoważnione, będące realizatorami obowiązkowych szczepień ochronnych w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek i zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program w zależności od kalendarzowego wieku dziecka. Obowiązek szczepień staje się więc egzekwowalny w chwili wejścia osoby objętej obowiązkiem w granice wiekowe zakreślone przez ustawę, w tym bowiem okresie obowiązkowe szczepienia ochronne powinny zostać wykonane. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela prezentowane w orzecznictwie zapatrywania Naczelnego Sadu Administracyjnego dotyczące wymagalności obowiązku szczepiennego. NSA wskazał m.in., że "W komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego okres czasu, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne szczepionki jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego. Poszczególne terminy w tymże akcie określone nie powinny być rozumiane jako dające zobowiązanej prawo do samodzielnego wyznaczenia momentu, w którym ma dojść do zaszczepienia dziecka, a tym bardziej – jak to błędnie postrzega skarżąca – jako terminy, których upływ dopiero stanowi o wymagalności omawianego obowiązku. Podzielenie poglądu skarżącej całkowicie niweczyłoby cele, którymi kierował się ustawodawca, wprowadzając szczepienia obowiązkowe, a więc zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w tym podejmowania działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych oraz uodpornienia osób podatnych na zakażenie" (zob. wyroki z 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1716/19, z 9 marca 2022 r., sygn. akt II OSK 829/19, z 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 459/19).
Kontrola sądowa zaskarżonego oraz poprzedzającego go postanowienia wykazała, że nie naruszają one prawa, a argumentacja jaką posłużył się organ jest prawidłowa. Stan faktyczny ustalono bezspornie. Rozstrzygnięcie zaskarżonego postanowienia oparto na właściwej podstawie prawnej, a uzasadnienie jest wystarczające i spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Organy w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśniły jaki jest przedmiot postępowania, przytoczyły fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz uzasadniające je regulacje prawne.
Mając na uwadze powyższe, Sąd nie podzielając zarzutów skargi stwierdza, że stanowisko organu wyrażone w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowe, co skutkuje oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Jednocześnie w oparciu o art. 225 p.p.s.a. zwrócono Skarżącej nadpłacony wpis od skargi w kwocie [...]zł.