Uzasadnienie
W dniu 20 listopada 2015 r. (uzupełniony 23 grudnia 2015 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął kolejny wniosek (formularz PPF) K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj.: częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wnioskodawczyni gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie. Utrzymuje się ze świadczenia rentowego, które miesięcznie wynosi [...] zł. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Posiada udział w domu o powierzchni ok. [...] m2 oraz w nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha. Podała, że z nieruchomości korzysta syn, który pobiera wypłaty (dołączone oświadczenie syna). Podała, że na stałe miesięczne wydatki i zobowiązania przeznacza ok. [...] zł, za pozostałą część świadczenia rentowego zakupuje wyżywienie. W skali roku przeznacza [...] zł na opał. Z dołączonego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że w ciągu ostatnich 3 miesięcy skarżąca uzyskała kwotę [...] zł z tytułu płatności bezpośrednich, którą następnie osobiście wypłaciła.
Według rocznego obliczenia podatku dochodowego uzyskanego przez podatnika PIT-40A wnioskodawczyni w 2013 r. uzyskała dochód w wysokości [...] zł zaś w 2014 r. [...] zł. Z zaświadczenia GOPS z dnia 21 grudnia 2015 r. wynika, że skarżąca nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej.
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje
Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa (art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).
Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny.
W świetle przedstawionej przez zainteresowaną sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazała ona zasadności swojego wniosku. Z danych przedstawionych przez skarżącą wynika, że miesięczny dochód jednoosobowego gospodarstwa składający się ze świadczenia rentowego wynosi [...] zł. Ponadto w IV kwartale 2015 r. uzyskała kwotę [...] zł z tytułu płatności bezpośrednich, którą następnie osobiście wypłaciła.
Stwierdzić należy, że strona ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie jest kwestionowane i zostało uwzględnione. Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych.
Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 p.p.s.a. Skarżąca jak podano wyżej posiada udział w domu, w nieruchomości rolnej oraz ma stały miesięczny dochód.
Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.).
Przede wszystkim należy wskazać, że przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – dalej k.r.o., regulujące stosunki między małżonkami i między rodzicami i dziećmi nakładają na małżonków, rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne (art. 128 k.r.o.). W orzecznictwie zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych do obowiązków tych zalicza się również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1989 r., sygn. akt II CZ 80/89, opubl. w Lex pod nr 8963 i z dnia 5 maja 1967 r., sygn. akt I CZ 37/67, opubl. w Lex pod nr 6155, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, opubl. w ONSAiWSA z 2005 r., nr 1, poz. 8). Skoro zatem syn skarżącej pobiera pożytki z nieruchomości będącej jej własnością a ponadto ciąży na nim obowiązek alimentacyjny to tym bardziej w ocenie orzekającego powinien jej pomóc w poniesieniu kosztów sądowych.
Bezsporne w niniejsze sprawie jest to, że to na rachunek bankowy skarżącej wpłynęły środki pieniężne z tytułu płatności bezpośrednich w ww kwocie i to skarżąca je z tego rachunku wypłaciła stając się ich właścicielem. Podkreślenia wymaga, że skarżąca zagospodarowując owe środki winna mieć na uwadze to czy zamierza prowadzić postępowanie przed sądem a to jak wiadomo wiąże się z określonymi kosztami.
Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że skarżąca posiada stały dochód stanowiący świadczenie rentowe, poza tym posiada majątek a w IV kwartale 2015 r. uzyskała środki z tytułu płatności bezpośrednich, które jak twierdzi przekazała synowi. Na uwagę zasługuje również fakt, że skarżącej postanowieniem tut. Sądu z dnia 11 czerwca 2015 r. zostało przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego. W wyniku rozpoznania sprawy Sąd wyrokiem z dnia 23 września 2015 r. oddalił skargę. Skarżąca zażądała sporządzenia uzasadnienia tegoż wyroku uiszczając opłatę kancelaryjną w wysokości 100 zł. Zatem miała ona zapewnione prawo do sądu.
Natomiast jak widać z powyższego skarżąca nie tylko posiada dochód lecz również posiada środki na ponoszenie kosztów sądowych. Jednakże czyni to w sposób wybiórczy. W ocenie orzekającego skarżącą stać na poniesienie ewentualnych kosztów postępowania w drugiej instancji.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.