Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w B., działając na podstawie 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 178 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2010 r., Nr 79, poz. 523), a także § 2 pkt 14 zarządzenia nr 166/10/CZSW Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 sierpnia 2010 r. w sprawie siedzib, terytorialnego zasięgu i szczegółowego zakresu działania dyrektorów okręgowych Służby Więziennej oraz struktury organizacyjnej okręgowych inspektoratów Służby Więziennej (Dz. Urz. MS Nr 8, poz. 116), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w T. z dnia [...], nr [...], nakazującą K. G. zwrot nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania za okres od 13 sierpnia 2010 r. do 30 września 2010 r. w kwocie 392 zł.
W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z art. 178 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariuszowi w służbie stałej równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania przysługuje wówczas, gdy on sam lub jego małżonek nie posiada w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego lub domu, pod warunkiem, że funkcjonariuszowi lub jego małżonkowi nie przyznano pomocy finansowej, o której mowa w art. 184 ust.
1. Tymczasem z ustaleń poczynionych w toku postępowania wyjaśniającego wynika, że funkcjonariusz K. G. posiadał w okresie pobierania świadczenia tytuł prawny do lokalu położonego w miejscowości pełnienia służby, albowiem na podstawie umowy najmu zawartej w dniu 23 marca 2006 r. zamieszkiwał w lokalu położonym przy ul. [...] w T. W tym stanie rzeczy uzasadnione było wydanie przez organ I instancji na podstawie art. 181 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej decyzji zobowiązującej stronę do zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego. Rozstrzygnięcie to zostało wydane w konsekwencji podjęcia przez Dyrektora Aresztu Śledczego w T. decyzji z dnia [...], nr [...], w drodze której za zgodą funkcjonariusza uchylono decyzję z dnia [...] w sprawie przyznania równoważnika pieniężnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy K. G. podniósł, iż w dniu 18 października 2010 r. wyraził zgodę jedynie na uchylenie decyzji przyznającej mu równoważnik pieniężny, nie zaś na zwrot otrzymanych pieniędzy. Skarżący powołując się na przepisy Kodeksu cywilnego - art. 409 w zw. z art. 410 § 1 - wskazał, iż zużył uzyskane świadczenie zgodnie z jego przeznaczeniem, w związku z czym obowiązek zwrotu pobranego równoważnika pieniężnego wygasł. Zaznaczył ponadto, że zgodnie z art. 411 § 2 Kodeksu cywilnego nie można żądać zwrotu świadczenia, jeżeli spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego. Podkreślił, iż pracodawca przy zachowaniu szczególnej staranności powinien wiedzieć o tym, że spełnia świadczenie nienależne.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w B. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd administracyjny odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do jego właściwości. Niedopuszczalność skargi z powodu braku właściwości sądu administracyjnego ma miejsce między innymi wówczas, gdy skarga została wniesiona w sprawie podlegającej kognicji sądu powszechnego.
W myśl art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Przepisy ustaw rozstrzygają więc o tym, czy określona sprawa jest załatwiana przez właściwy organ państwowy w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. w drodze decyzji administracyjnej, która może zostać skontrolowana przez organ odwoławczy i sąd administracyjny, czy też w formie innego aktu niepodlegającego takiej kontroli.
Stosownie do art. 217 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2010 r., Nr 79, poz. 523 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o Służbie Więziennej", przez sprawy ze stosunku służbowego należy rozumieć: nawiązanie stosunku służbowego, powoływanie oraz mianowanie funkcjonariuszy na stanowiska służbowe, przenoszenie, odwoływanie i zwalnianie ze stanowisk służbowych, nadawanie stopni Służby Więziennej, zawieszanie w czynnościach służbowych, zwalnianie ze służby, stwierdzanie wygaśnięcia stosunku służbowego, ustalanie uposażenia, przyznawanie świadczeń pieniężnych oraz inne konieczne czynności związane z powstaniem, zmianą, ustaniem stosunku służbowego oraz realizacją wynikających z treści tego stosunku służbowego uprawnień i obowiązków funkcjonariuszy.
Ustawa o Służbie Więziennej wskazuje w kolejnych przepisach, które ze spraw dotyczących stosunku służbowego podlegają kognicji sądów administracyjnych, sądów powszechnych, a które zostały w ogóle wyłączone z oceny sądowej.
Zgodnie z art. 218 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, sprawy dotyczące:
- 1) zwolnienia ze służby,
- 2) przeniesienia z urzędu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej,
- 3) przeniesienia na niższe stanowisko służbowe,
- 4) zawieszenia w czynnościach służbowych
- - rozstrzyga się w formie decyzji.
Stosownie zaś do art. 218 ust. 4 i 5 ustawy o Służbie Więziennej do postępowań w tych sprawach stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a od decyzji organu odwoławczego przysługuje prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Tego rodzaju sprawy podlegają więc kognicji sądów administracyjnych.
Natomiast zgodnie z art. 219 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej sprawy wynikające z podległości służbowej, dotyczące:
- 1) powoływania oraz mianowania na stanowiska służbowe,
- 2) odwoływania oraz zwalniania ze stanowisk służbowych i przenoszenia do dyspozycji,
- 3) nadawania stopni Służby Więziennej,
- 4) delegowania do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej,
- 5) oddelegowania do wykonywania zadań służbowych poza Służbą Więzienną w kraju lub poza granicami państwa,
- 6) powierzenia obowiązków służbowych na innym stanowisku służbowym
- - rozstrzyga się w formie rozkazu personalnego.
Formę rozkazu personalnego stosuje się również do stwierdzania wygaśnięcia stosunku służbowego (art. 219 ust. 2). Przepis art. 219 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej stanowi zaś, że rozkaz personalny jest wykonalny z dniem w nim określonym i nie przysługuje od niego odwołanie. Oznacza to, iż w tego rodzaju sprawach wyłączona jest możliwość poddania wydanego rozstrzygnięcia kontroli instancyjnej i sądowej.
Przepisem ustalającym generalną właściwość sądów powszechnych w sprawach roszczeń funkcjonariuszy Służby Więziennej jest art. 220 ustawy o Służbie Więziennej, zgodnie z którym spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2, rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy.
Biorąc pod uwagę powołane wyżej regulacje ustawowe stwierdzić należy, że sprawy związane ze świadczeniem dla funkcjonariuszy Służby Więziennej w postaci równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania należą do spraw podlegających na podstawie art. 220 ustawy o Służbie Więziennej kognicji sądów powszechnych - sądów pracy. Nie należą bowiem do kategorii spraw, o których mowa w przepisach art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej.
Nadmienić również wypada, iż w myśl art. 268 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej postępowania dotyczące decyzji w sprawach lokalu mieszkalnego, przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, przyznania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania albo równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, wydanych na podstawie ustawy, o której mowa w art. 273, tj. ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (t. j.: Dz. U. z 2002 r., Nr 207, poz. 1761 ze zm.), wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy są prowadzone na podstawie przepisów niniejszej ustawy. Tym samym podnoszona przez skarżącego kwestia wejścia w życie nowej ustawy o Służbie Więziennej pozostaje bez znaczenia w niniejszej sprawie.
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., skargę odrzucił.