Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] 2004 r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w A., po rozpoznaniu wniosku Emilii B. o wydanie decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych przy wykańczaniu stanu surowego zamkniętego dobudowy do istniejącego budynku mieszkalnego, ustalił wysokość opłaty legalizacyjnej.
W zażaleniu od postanowienia organu pierwszej instancji Dariusz i Emilia B. podnieśli, iż dobudowa (przybudówka-wiatrołap) została wykonana w 1999 roku przez poprzedniego właściciela nieruchomości. Nieruchomość wraz z rozpoczętą dobudową została w drodze licytacji przejęta przez nowego właściciela na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] 2001 r. bez żadnych wskazań co do nielegalnej dobudowy. Następnie aktem notarialnym z dnia [...] 2003 r. nieruchomość została sprzedana synowi skarżących - Patrykowi bez żadnych zobowiązań i warunków co do rozpoczętej budowy przybudówki.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. postanowieniem z dnia [...] 2004 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie wskazując, że przybudówkę budowano bez wymaganego pozwolenia (rozpoczęcie robót w 1999 roku), w związku z czym organ nadzoru budowlanego wydał postanowienie z dnia [...] 2004 r. adresowane do Dariusza i Emilii B., jako opiekunów prawnych właściciela nieruchomości, małoletniego syna Patryka - o wstrzymaniu robót budowlanych. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że rozpoczęcie samowoli budowlanej miało miejsce wówczas, gdy właścicielami nieruchomości byli Dariusz B. i jego matka - Anna B. W grudniu 2001 r. 1/2 nieruchomości należąca do Dariusza B., została zlicytowana na rzecz Stanisława Ś. Aktem notarialnym z dnia [...] 2003 r. cała nieruchomość została darowana małoletniemu Patrykowi B., którą w jego imieniu przyjęli Dariusz i Emilia B. Według organu odwoławczego stosownie do art. 541 § 1 Kodeksu cywilnego na stronę kupującą przechodzą korzyści i ciężary związane z rzeczą, zaś organy zajmujące się sprzedażą działki i zmianą jej właścicieli nie mają obowiązku rozstrzygać w przedmiocie dokonanej samowoli budowlanej, należy to bowiem do kompetencji organów nadzoru budowlanego.
Postanowienie powyższe Emilia i Dariusz B. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy podnosząc, że nie jest prawidłowe stanowisko, iż konieczna jest legalizacja budowy poprzez uiszczenie opłaty legalizacyjnej w sytuacji, gdy właściciel nieruchomości otrzymał ją bez jakichkolwiek ciężarów i obciążeń podatkowych. Nie ma zastosowania art. 548 k.c. powołany przez organ orzekający, skoro budowę w 1999 roku rozpoczął Dariusz B., ówczesny właściciel 1/2 nieruchomości, zaś jego udział w drodze licytacji w sposób pierwotny, bez żadnych obciążeń nabył Bronisław Ś. i sprzedał go też w takim stanie Annie B., pozostającej już właścicielką 1/2 nieruchomości. Anna B. nigdy nie została uznana stroną postępowania dotyczącego samowoli budowlanej, a obdarowując wnuka nie mogła przekazać razem z nieruchomością obciążenia, do którego sama nie była zobowiązana. Zaskarżona decyzja została zatem wydana z naruszeniem art. 7, 8, 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z nie odniesieniem się do okoliczności wygaśnięcia obciążenia, jakim jest obowiązek legalizacji dokonanej rozbudowy poprzez uiszczenie opłaty legalizacyjnej.
Wyrokiem z dnia z dnia 15 listopada 2005 r. (sygn. akt II SA/Bd 230/05) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę.
Sąd uznał m.in. za niezasadny pogląd skarżących, że ciężar poniesienia opłaty legalizacyjnej wygasł, skoro samowola budowlana została stwierdzona podczas oględzin dobudowy domu mieszkalnego dokonanych w dniu 29 grudnia 2003 r., to jest w czasie, gdy właścicielem nieruchomości był już małoletni Patryk B., reprezentowany przez rodziców jako jego prawnych opiekunów - Dariusza i Emilię B. Zdaniem Sądu nałożenie obowiązków w trybie art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 207. poz. 2016; z późn. zm.) wiąże się z własnością nieruchomości, obowiązki obciążają aktualnego właściciela budynku bez względu na to, w jaki sposób nabył własność (w drodze umowy, czy dziedziczenia) i niezależnie od tego, czy był sprawcą samowoli.
W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, wniesionej przez Emilię i Dariusza B., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 stycznia 2007 r. (sygn. akt II OSK 243/06) uchylił powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że stroną postępowania w niniejszej sprawie w postępowaniu administracyjnym, a następnie w postępowaniu sądowo-administracyjnym powinien być małoletni Patryk B. Natomiast Dariusz i Emila B. powinni w obu tych postępowaniach występować jedynie jako jego przedstawiciele ustawowi. Ponadto Sąd wskazał, że podniesiona w skardze kasacyjnej kwestia nabycia nieruchomości przez Patryka Brudnickiego w warunkach, które w ocenie wnoszących skargę kasacyjną daje podstawę do przyjęcia, iż nabycie to miało charakter nabycia pierwotnego (od Skarbu Państwa w wyniku licytacji), a więc bez obciążeń, w tym wynikających z samowoli budowlanej, której niespornie dopuścił się Dariusz B., powinna zostać rozważona ponownie z zapewnieniem udziału w postępowaniu właściciela nieruchomości tj. prawidłowo reprezentowanego Patryka Brudnickiego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a, sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Kierując się poglądem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2007 r., Sąd w niniejszym składzie stwierdza, że zapadłe w postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięcia były kierowane do Emilii i Dariusza Brudnickich, bez wskazania, iż są oni jedynie przedstawicielami ustawowymi Patryka Brudnickiego, będącego stosownie do art. 28 k.p.a. stroną postępowania jako właściciel nieruchomości, na której doszło do samowoli budowlanej. To rażące uchybienie przepisom postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, zobowiązuje Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego postanowień organów obu instancji.
W ponownym postępowaniu organy powinny rozstrzygnąć sprawę, kierując rozstrzygnięcia do Patryka B., reprezentowanego przez Emilię i Dariusza B. jako jego przedstawicieli ustawowych. W toku tak prowadzonego postępowania organy powinny rozpatrzyć kwestię nabycia nieruchomości przez Patryka B. w warunkach, które w ocenie skarżących daje podstawę do przyjęcia, iż nabycie to miało charakter nabycia pierwotnego (od Skarbu Państwa w wyniku licytacji), a więc bez obciążeń, w tym wynikających z samowoli budowlanej.
Ze względu na powyższe, na podstawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. należało orzec jak w pkt 1 sentencji.
Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 p.p.s.a.
O kosztach (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit a) i § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348; z późn. zm.), uwzględniając wartość przedmiotu zaskarżenia (30.000 zł), wysokość wniesionego wpisu (900 zł) oraz wysokość uiszczonej opłaty skarbowej z tytułu udzielonego pełnomocnictwa (15 zł).