Uzasadnienie
Decyzją nr [...] wydaną w dniu [...] 2006 r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S., działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w zw. z art. 95 pkt 1 i art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2003 r., Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.) przyznał Mirosławowi J., zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] 2006 r., świadczenie pieniężne wypłacane co miesiąc przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, tj. w kwocie 2.315,93 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że rozkazem Personalnym Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] 2006 r., st. sierż. szt. Mirosław J. z dniem [...] 2006 r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby wojskowej.
Z uwagi na powyższe stwierdzono, że stronie przysługuje świadczenie pieniężne wypłacane przez wojskowe biuro emerytalne co miesiąc przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, chyba że w/w wybierze świadczenie emerytalne.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji Mirosław J. zarzucił wydanie jej z naruszeniem przepisów prawa materialnego poprzez uchybienie art. 10 z ustawy o uposażeniu żołnierzy z dnia 17 grudnia 1974 r. (tekst jednolity: Dz.U. z 2002 r., nr 76 poz. 963 w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2004 r.) poprzez przyjęcie, iż uposażenie pobrane przez żołnierza zawodowego wbrew wyraźnemu brzmieniu cytowanego przepisu podlega zwrotowi i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania oraz natychmiastowe wstrzymanie potrąceń z uposażenia do dnia rozstrzygnięcia sprawy decyzją ostateczną. Uzasadniając podniesione zarzuty odwołujący podniósł, powołując się na treść cyt. wyżej przepisu art. 10 ustawy o uposażeniu żołnierzy, iż uposażenie i inne należności pieniężne pobrane przez żołnierza, przysługujące mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty, nie podlegają zwrotowi, jeżeli dalsze przepisy ustawy nie stanowią inaczej, w związku z czym, jego zdaniem w niniejszej sprawie nie można mówić o świadczeniu nienależnym, gdyż zostało ono pobrane przez odwołującego się na podstawie obowiązujących w dniu pobrania przepisów prawa materialnego.
Ponadto odwołujący zwraca uwagę, że rozpatrywana sprawa nie jest sprawą administracyjną, a zatem organ naruszył przepis art. 1 K.p.a. Strona odwołująca wskazuje również, że potrąceń z uposażenia może dokonywać wyłącznie uprawniony organ egzekucyjny; w niniejszej sprawie może nim być wyłącznie komornik sądowy działający na podstawie prawomocnego wyroku zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, natomiast dokonane przez organ dotychczasowe potrącenia są pozbawione podstawy prawnej, ponieważ brak jest tytułu wykonawczego w rozumieniu art. 777 K.p.c.
Dowódca [...] Okręgu Wojskowego po rozpatrzeniu odwołania, decyzją nr [...] wydaną w dniu [...] 2007 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ podniósł, iż Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S. nie jest upoważniony do wypłaty świadczenia pieniężnego, a zaskarżona decyzja nie zawiera żadnego postanowienia w kwestii dokonania potrącenia z przyznanego świadczenia pieniężnego w związku z czym przyjąć należy, że organ I instancji nie potrącił żadnej kwoty z przyznanego świadczenia pieniężnego. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego rozstrzyga jedynie w zakresie przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego wypłacanego co miesiąc przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, natomiast wykonanie podjętej w tym przedmiocie decyzji należy do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w S., co w niniejszej sprawie nastąpiło zgodnie z art. 96 ust. 7 cyt. ustawy z dnia 11 września 2003 r., zgodnie z którym ten właśnie organ dokonuje wypłaty świadczenia pieniężnego przez okres jednego roku po zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mirosław J. zakwestionował prawidłowość rozstrzygnięcia organu odwoławczego i zarzucił jego wydanie z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 roku o uposażeniu żołnierzy, polegającą na przyjęciu wbrew wyraźnemu brzmieniu cytowanego przepisu, iż należności żołnierza zawodowego wynikające ze stosunku zawodowej służby wojskowej przyznane i wypłacone zgodnie z przepisami i zasadami obowiązującymi w dniu ich wypłaty podlegają zwrotowi.
Ponadto, zdaniem skarżącego, rażąco naruszono przepisy prawa procesowego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 1 pkt 1 K.p.a., polegające na rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej, sprawy, do której należy stosować przepisy art. 405 i nast. K.c. Do rażącego naruszenia prawa procesowego doszło również według skarżącego poprzez dokonanie potrąceń z uposażenia bez podstawy prawnej w postaci prawomocnego wyroku sądowego, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności lub administracyjnego tytułu wykonawczego oraz dokonanie tych potrąceń przez organ niewłaściwy, gdyż wyłącznie uprawnionym do dokonywania takowych potrąceń mógłby być komornik sądowy lub naczelnik urzędu skarbowego w przypadku egzekucji należności publicznoprawnych. W nawiązaniu do podniesionych zarzutów skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Uzasadniając swoje stanowisko skarżący podkreślił, że stosownie do regulacji zawartej w art. 10 ustawy o uposażeniu żołnierzy, uposażenie i inne należności pieniężne pobrane przez żołnierza, przysługujące mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty, nie podlegają zwrotowi, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Ponadto jego zdaniem ustawa o uposażeniu żołnierzy, nie zawiera regulacji dotyczącej zwrotu świadczeń już wypłaconych, a zatem należy uznać, iż świadczenie wypłacone nie podlega zwrotowi na podstawie jej przepisów. Wskazał też, że Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S. nie był nawet uprawniony aby działać w tej sprawie jako organ administracji i wydawać decyzję administracyjną o zwrocie świadczenia; mógł natomiast jako organ statio fisci wytoczyć powództwo do właściwego sądu powszechnego.
W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie i powołał się na szczegółowe, merytoryczne uzasadnienie swojego stanowiska zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga nie jest zasadna, gdyż rozstrzygając sprawę dotyczącą przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego wypłacanego co miesiąc przez okres jednego roku po zwolnieniu żołnierza ze służby zawodowej, zarówno organ I jak i II instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Dla właściwego zrozumienia zasadności rozstrzygnięcia Sądu, podkreślenia wymaga okoliczność, iż przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja, na mocy której przyznano Mirosławowi J., zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] 2006 r., świadczenie pieniężne wypłacane co miesiąc przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. O ile więc stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to jednak rozpoznanie skargi przez sąd administracyjny musi odbyć się w granicach danej sprawy, wyznaczonych zakresem przeprowadzonego postępowania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Zauważyć w związku z tym należy, że zgodnie z powszechnym stanowiskiem doktryny (por. np. B. Adamiak, glosa do wyroku NSA z dnia 23 stycznia 1998 r., I SA/Gd 654/96, OSP 1999, z. 1, s.
51) na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej.
Tymczasem w niniejszej sprawie stwierdzić należy brak związku podniesionych w skardze zarzutów z przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia organów administracji. Analiza akt administracyjnych jednoznacznie wskazuje, że organ I instancji nie dokonał jakichkolwiek potrąceń należności, w tym świadczenia pieniężnego wypłacanego skarżącemu po zwolnieniu ze służby, natomiast celem działania organu I instancji było jedynie ustalenie uprawnień skarżącego do określonych świadczeń w związku z przyznaniem skarżącemu jako żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, świadczenia pieniężnego na podstawie art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (cyt. na wstępie), zgodnie z którym żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, przysługuje również przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wypłacane co miesiąc świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, przy czym właściwość Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S. w zakresie przyznania przedmiotowego świadczenia pieniężnego określa przepis art. 104 tej ustawy.
Słusznie zatem organ odwoławczy przyjął, iż Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego rozstrzyga jedynie w zakresie przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego wypłacanego co miesiąc przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, natomiast wykonanie podjętej w tym przedmiocie decyzji należy do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w S., co w niniejszej sprawie nastąpiło zgodnie z art. 96 ust. 7 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym ten właśnie organ dokonuje wypłaty świadczenia pieniężnego przez okres jednego roku po zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej.
Nie zasługuje również na uznanie pogląd kwestionujący dopuszczalność prowadzenia w rozpatrywanej sprawie postępowania administracyjnego i stosownie do przepisu art. 1 pkt 1 K.p.a. rozstrzygnięcie jej w drodze decyzji administracyjnej. Jak stanowi bowiem przepis art. 8 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, od decyzji wydanych przez właściwe organy w sprawach określonych w ustawie żołnierz zawodowy może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Ponadto zwrócić należy uwagę, iż stosunek prawny, na podstawie którego skarżący dochodzi roszczeń nie jest stosunkiem cywilnoprawnym (stosunkiem pracy), a stosunkiem o charakterze administracyjnoprawnym. Żołnierze zawodowi pełnią bowiem służbę i pracę wykonują na podstawie stosunku służbowego, który nie jest stosunkiem pracy w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy, lecz niepracowniczym, administracyjnym stosunkiem zatrudnienia. W tym zakresie zgodne są poglądy doktryny i orzecznictwa (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 kwietnia 1992 r., III ARN 17/92, OSNCP 1993 z. 3 poz. 44, czy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 1991 r., II SA 35/91, ONSA 1991 z. 3, poz. 64). Sprawy o roszczenia wynikające ze stosunku służbowego żołnierzy zawodowych nie są więc sprawami cywilnymi w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (art. 1 K.p.c.) i do ich rozpoznawania nie są powołane sądy powszechne (art. 2 § 1 K.p.c.). Są to sprawy administracyjne, rozpoznawane w drodze postępowania administracyjnego z ewentualną skargą do sądu administracyjnego.
Utrzymanie więc w mocy decyzji organu I instancji przez Dowódcę [...] Okręgu Wojskowego było zgodne z prawem. Organ odwoławczy dokonał prawidłowej oceny postępowania organu I instancji oraz wydanego rozstrzygnięcia, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).