Uzasadnienie
Terenowa wojskowa Komisja Lekarska (TWKL) w K. orzeczeniem nr [...] z dnia [...] 2004r. uznała skarżącego P. S. za czasowo, na okres 12 - stu miesięcy niezdolnego do służby wojskowej, ustalając kategorię zdrowia B. Ponadto w orzeczeniu tym stwierdzono, że schorzenia psychiczne rozpoznane u skarżącego nie pozostaje w związku przyczynowym ze służbą wojskową ponieważ uwarunkowane są one osobniczo, wewnątrzustrojowo, a krótkotrwała służba wojskowa nie miała wpływu na ich powstanie.
Skarżący złożył odwołanie od tego orzeczenia, wnosząc o jego zmianę w pkt 9 poprzez przyjęcie, że powstałe u niego schorzenie pozostaje w związku przyczynowym ze służbą wojskową.
W uzasadnieniu podniósł, że przed pójściem do wojska nie miał kłopotów ze zdrowiem ani fizycznym ani psychicznym i że dopiero w wojsku nie mógł opanować swojej psychiki, nie podołał wszystkim nowym obowiązkom i dyscyplinie wojskowej. W jego ocenie to właśnie szczególne właściwości służby wojskowej musiały wywołać u niego schorzenie psychiczne.
Rejonowa wojskowa Komisja Lekarska (RWKL) w B. orzeczeniem nr [...] z dnia [...] 2005r. utrzymała w mocy orzeczenie TWKL, wskazując iż przedstawiona dokumentacja służbowa i lekarska, jak również charakter stwierdzonych zaburzeń psychicznych nie daje podstaw do uznania związku schorzenia ze służbą wojskową. Fakt wystąpienia zaburzeń natury psychicznej w czasie służby woskowej nie jest bowiem równoznaczny z istnieniem związku przyczynowego pomiędzy tymi zdarzeniami.
P. S. złożył skargę od tego orzeczenia ponownie wskazując, iż jego stan zdrowia przed pójściem do wojska był bardzo dobry, co potwierdzono w czasie badań przeprowadzonych przed przyjęciem go do odbycia zasadniczej służby wojskowej ustalając kategorię zdrowia A. Wystąpienie zaburzeń psychicznych w czasie odbywania służby wojskowej musiało więc być związane z warunkami, w jakich tą służbę odbywał. Skarżący podważa ponadto słuszność ustalenia aktualnie kategorii zdrowia B, uznając że w zaistniałej sytuacji powinien otrzymać " grupę całkowitej niezdolności do służby wojskowej ", co wprost, jego zdaniem wynika z przepisów rozporządzenia MON z dnia 31 marca 2003r., załącznika nr 1, w którym znajduje się wykaz chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej, a pkt 18 tego wykazu przewiduje taką chorobę, jaką u niego stwierdzono.
W odpowiedzi na skargę RWKL w B. wniosła o odrzucenie skargi w zakresie związku schorzenia ze służbą wojskową oraz o jej oddalenie w zakresie stopnia zdolności do służby wojskowej, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Dodatkowo wskazano, że ze względu na bardzo krótki okres jaki minął od daty wcielenia skarżącego do służby wojskowej do czasu ujawnienia się zaburzeń psychicznych u niego, jak również ze względu na wynik obserwacji szpitalnej psychiatrycznej, gdzie ustalono: zaburzenie psychiczne do dalszej diagnostyki oraz zespół dezadaptacyjny, brak było obiektywnych przesłanek do dokonania ustaleń w zakresie ostatecznego stopnia zdolności do służby wojskowej. Powyższe uzasadnia ustalenie czasowej niezdolności do służby wojskowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga w całości podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna, bez konieczności badania jej zarzutów merytorycznych.
Co do zarzutu dotyczącego ustalenia związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym u skarżącego schorzeniem a warunkami odbywania zasadniczej służby wojskowej, stwierdzić należy, iż Sąd Najwyższy w dniu 27 października 1999r., w sprawie III ZP 9/99 (OSNP 2000/5/167) podjął uchwałę co do tego, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w sprawie ze skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby ze służbą wojskową.
W uzasadnieniu tej uchwały stwierdzono, że ustawodawca w przepisach dotyczących chorób pozostających w związku ze służba wojskową, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze i rentowe (ustawa z dnia 16 grudnia 1972r. o świadczeniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową - Dz. U. nr 53, poz. 342 ze zm. - oraz ustawa z dnia 29 maja 1974r. o zapotrzebowaniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin - tekst jednolity Dz. U. z 1983r. Nr 13, poz. 68 ze zm.) nie przewiduje, że ustalenie dotyczące związku choroby ze służbą wojskową ma przyjmować formę decyzji administracyjnej. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w tej części, w której dotyczy stwierdzenia istnienia lub nieistnienia związku choroby ze służbą wojskową nie może być poddane kontroli sądowej, gdyż idzie w tym wypadku o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, którego prawidłowość może zostać skontrolowana w przypadku odmowy wypłacenia świadczeń przewidzianych w tych ustawach.
Ustawy te rozróżniają " orzeczenia " i " decyzje ", przy czym od orzeczeń służy odwołanie do komisji wyższego stopnia, zaś decyzje podlegają kontroli przez sądy powszechne - sądy pracy i ubezpieczeń społecznych. Wyjaśniono też, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich dotyczące związku schorzenia ze służbą wojskową nie należą do zakresu art. 16 ust 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.), gdyż nie są to czynności lub akty z zakresu administracji publicznej oraz nie dotyczą przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnień lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Powyższy pogląd podzielił także Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 listopada 2000r., w sprawie OSA 1/00 (ONSA 2001/2/47), wydanym w składzie siedmiu sędziów, w którym stwierdzono, że od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992r., Nr 4, poz.196; z późn. zm.), w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego (rentowego), skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie przysługuje.
W ocenie sądu poglądy wyrażone w przytoczonych powyżej orzeczeniach zachowują aktualność w stanie prawnym mającym zastosowanie w niniejszej sprawie. Należało więc uznać, że skarga wniesiona przez skarżącego w tym zakresie nie jest dopuszczalna, gdyż sprawa, której dotyczy nie mieści się we właściwości rzeczowej sądu administracyjnego wynikającej z przepisu art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, po. 1270).
Drugi z zarzutów zawartych w skardze dotyczy ustalenia zawartego w pkt 7 i 8 orzeczenia TWKL z dnia [...] 2004r., co do czasowej niezdolności do służby wojskowej na okres 12-stu miesięcy i kategorii zdrowia B. Należy stwierdzić, że niewątpliwie w tym zakresie skarżący nie odwoływał się do organu II instancji tj. do RWKL w B. Orzeczenie organu I instancji tj. TWKL w Kołobrzegu stało się więc w tej części (w pkt 7 i 8) ostateczne (prawomocne). Nie można wnieść skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego od orzeczenia organu I instancji jeżeli nie zostało wniesione odwołanie od tego orzeczenia do organu II instancji. Prawo wniesienia skargi jest bowiem - co do zasady- uwarunkowane uprzednim wyczerpaniem przez skarżącego środków zaskarżenia, jeżeli przysługiwały mu one w postępowaniu przed organem administracji (art.. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. cyt. powyżej, zwanej dalej: " p.p.s.a.").
Powyższe wynika z założenia, że sąd administracyjny nie zastępuje organów odwoławczych, a jego działania nie naruszają zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 15 k.p.a. Zatem skarga w części dotyczącej ustaleń zawartych w pkt 7 i 8 orzeczenia organu I instancji (TWKL w K.) jest niedopuszczalna.
Mając powyższe na uwadze skargę w całości należało odrzucić i to w odniesieniu do zarzutu rozpatrywanego jako pierwszy na postawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a w odniesieniu do zarzutu drugiego na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 58 § 1 i 2 p.p.s.a.