Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] Wójt Gminy R. odmówił przyznania P. S. (dalej jako "skarżąca") świadczenia w formie dodatku węglowego, wskazując, że z uzyskanych informacji wynika, że skarżąca nie zamieszkuje pod adresem, na który ubiega się o dodatek węglowy lecz przebywa u syna M. B..
Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. B., będący kuratorem skarżącej. Wyjaśnił on, że skarżąca, po opuszczeniu szpitalu, chwilowo przebywa u niego do momentu poprawy stanu zdrowia.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2023 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że z załączonego do odwołania postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] listopada 2022 r. wynika, że M. B. został ustanowiony kuratorem dla skarżącej jako osoby ułomnej do prowadzenia wszelkich jej spraw. Z postanowienia tego nie wynika żeby skarżąca została całkowicie lub częściowo ubezwłasnowolniona. SKO, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, podniosło w związku z tym, że kurator ustanowiony na podstawie art. 183 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie jest przedstawicielem ustawowym osoby niepełnosprawnej. Zakres czynności kuratora ogranicza się do czynności faktycznych, a nie prawnych. W świetle powyższego, zdaniem Kolegium, M. B., nie był podmiotem uprawnionym do wniesienia odwołania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższe postanowienia P. S., wskazała, że z uwagi na stan zdrowia, obecnie przebywa u syna, a jej mieszkanie jest doglądane i opalane. Do skargi załączono również oświadczenie M. B., w którym wskazał, że skarżąca ze względu na swą ułomność wymaga całodobowej opieki.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej pod względem legalności w niniejszej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wydane na podstawie art. 134 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022, poz. 2000 ze zm.) – dalej jako: "k.p.a.", stwierdzające niedopuszczalność odwołania.
Jak wynika z uzasadnienia kwestionowanego postanowienia, w ocenie organu II instancji odwołanie było niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych, zostało bowiem wniesione przez podmiot, który nie posiada legitymacji procesowej do jego wniesienia. Organ administracji uznał bowiem w oparciu o treść odwołania, że M. B., będący synem skarżącej, złożył je jako kurator osoby ułumnej ustanowiony w oparciu o art. 183 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W świetle przy tym orzecznictwa (por. postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 1995 r., sygn. akt III CRN 22/95 - opubl. OSNC 1995/9/134), kurator ustanowiony w trybie art. 183 § 1 k.r.o. nie jest przedstawicielem ustawowym osoby ułomnej.
Zdaniem Sądu organ przedwcześnie i w sposób niekorzystny dla strony skarżącej, przyjął, że syn skarżącej składa odwołanie jako kurator, a nie pełnomocnik skarżącej. Organ administracji mając na uwadze spoczywający na nim obowiązek informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (wynikający z art. 9 k.p.a.), powinien był wezwać M. B. do wyjaśnienia w jakim charakterze występuje w imieniu strony skarżącej, pouczyć o konsekwencjach uznania, że składający odwołanie występuje w sprawie jedynie jako kurator osoby niepełnosprawnej. Mając również na uwadze, że wniesienie odwołania od decyzji, w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych nie jest sprawą "mniejszej wagi" w rozumieniu art. 33 § 4 k.p.a., (por. wyrok NSA z [...] kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 858/10 LEX nr 990297), organ winien był wezwać M. B. do nadesłania pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej.
Należyte dochowanie przez organ obowiązku wyjaśnienia wątpliwości co do skuteczności umocowania M. B. do reprezentowania strony skarżącej, ma tym istotniejsze znaczenie, że wszelkie jego uchybienia przez organ odwoławczy prowadzić mogą do naruszenia konstytucyjnego prawa strony do zaskarżenia orzeczenia organu władzy publicznej, zapadłego w pierwszej instancji.
Nie ulega wątpliwości, że wydanie zaskarżonego postanowienia bez zwrócenia się do osoby wnoszącej odwołanie o uzupełnienie braków formalnych usuwalnych z odpowiednią informacją o skutkach ich nieuzupełnienia, narusza nie tylko art. 134 k.p.a. oraz art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., ale również zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 8, art. 9 oraz art. 15 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), uchylił zaskarżone postanowienie. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania i przeprowadzi postępowanie w zakresie braków formalnych odwołania zgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami k.p.a.