Uzasadnienie
W dniu 7 listopada 2008 r. do Izby Celnej w T. wpłynął wniosek pełnomocnika Zenona S. z dnia 4 listopada 2008 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy dot. decyzji nr [...] z dnia [...] o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza celnego, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Postanowieniem z dnia [...] znak: [...] Dyrektor Izby Celnej w T. na podstawie art. 59 § 2 i 58 § 1 i 2 kpa odmówił przywrócenia terminu stwierdzając, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony z uchybieniem terminu. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że okolicznością bezsporną jest, że w dniu 17 czerwca 2008 r. Zenon S. odmówił odebrania ww. decyzji bezpośrednio od przedstawicieli Dyrektora Izby Celnej w T., pod swoim adresem zamieszkania.
Ponadto ze względu na charakter sprawy ww. decyzja została wysłana Zenonowi S. w dniu 17 czerwca br., za pośrednictwem Poczty Polskiej. Zdaniem organu w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego przesłanką uzasadniającą przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, o którym można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy organ administracji państwowej winien przyjmować obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy.
Natomiast nie do przyjęcia jest twierdzenie, że jedynym powodem, który uzasadnia fakt nie złożenia w terminie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz braku możliwości osobistego prowadzenia swoich spraw pracowniczych była przewlekła choroba. Z oznaczeń na zwolnieniach lekarskich, które Zenon S. przesłał do Izby Celnej przez okres swojej nieobecności w służbie, aż do momentu zwolnienia, tj. do dnia 17 września 2008 r. wynikało, że pacjent mógł chodzić. Należy więc uznać, że jego choroba nie stanowiła przeszkody do odebrania korespondencji, w tym również z urzędu pocztowego.
Co więcej w świetle orzecznictwa NSA adresat przesyłki nie jest jedyną osobą, która jest uprawniona do jej odbioru. Zdaniem Sądu skoro w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, w myśl art. 43 kpa, do rąk dorosłego domownika, przeto uznać należy, że w przypadku awizowania przesyłki dorosły domownik uprawniony jest również do jej odbioru w urzędzie pocztowym. Ponadto jak wynika z zaświadczenia lekarskiego załączonego do złożonego wniosku, Zenon S. jest pod opieką lekarską od października 2004 r. Dlatego też jeżeli choroba uniemożliwiała ww. prowadzenie swych spraw pracowniczych, to winien był wcześniej ustanowić pełnomocnika tym bardziej, iż w trakcie tego okresu otrzymywał korespondencję z Izby Celnej w T. w tej oraz innych sprawach ze stosunku służby. Z zaświadczenia lekarskiego wynika również, że stan zdrowia Zenona S. pogorszył się na przełomie czerwca i lipca 2008 r. Należy więc stwierdzić, że skoro ww. mógł podjąć określone działanie, tj. umocować w dniu 2 października 2008 r. pełnomocnika do swej reprezentacji, to tym bardziej nic nie stało na przeszkodzie ażeby zrobił to z chwilą powzięcia wiadomości o próbie doręczenia decyzji zarówno bezpośrednio przez funkcjonariuszy Izby Celnej w T. jak i za pośrednictwem Poczty Polskiej.
Wg organu biorąc pod uwagę powyższe, bezsprzecznym jest, że funkcjonariusz sam pozbawił się prawa do wniesienia środka zaskarżenia w ustawowym terminie i tym samym wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Nadto niezależnie od powyższego, nie bez znaczenia jest okoliczność, że jak wynika z daty stempla pocztowego, pełnomocnik funkcjonariusza wystąpił z przedmiotowym wnioskiem w dniu 4 listopada 2008 r. Zgodnie zaś z art. 58 § 2 kpa prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Gdyby więc nawet uznać, że przyczyna ustała w chwili otrzymania decyzji przez pełnomocnika Zenona S. tj. w dniu 22 października br., to wniosek winien być złożony najpóźniej do dnia 29 października 2008 r. Także z tego powodu wniosek ten nie może być uwzględniony. Zdaniem organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej zwolnienia Zenona S. ze służby w Służbie Celnej został wniesiony z uchybieniem terminu ustawowego, o którym mowa w art. 81 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej.
Zgodnie bowiem z linią orzecznictwa w przypadku odmownego załatwienia prośby strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) wskazanym jest, by organ odwoławczy jednym postanowieniem stwierdził równocześnie, iż odwołanie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) zostało wniesione z uchybieniem terminu.
Na powyższe postanowienie Zenon S. przez swego pełnomocnika złożył skargę, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie go do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmianę postanowienia i nakazanie stronie przeciwnej ponownego rozpatrzenia sprawy, zasądzenie zwrotu kosztów procesu wg norm przepisanych. Skarżący zarzucił naruszenie prawa, polegające na błędnej wykładni i jeszcze błędniejszym zastosowaniu art. 58 i 59 kpa w związku z art. 81 ust. 1 i 2 ustawy o służbie celnej. Zdaniem skarżącego Dyrektor Izby Celnej w T. w zaskarżonym postanowieniu pominął najistotniejsze okoliczność w tej sprawie, tj. wielomiesięczną chorobę skarżącego i zwrócenie się przezeń o pomoc i obsługę prawną do radcy prawnego, któremu udzielił też pełnomocnictwa do prowadzenia jego spraw, po otrzymaniu wezwania do stawienia się do 17 września 2008 r. w Izbie Celnej w związku z rozwiązaniem stosunku pracy.
Skarżący choruje do dziś, zatem do dziś jest usprawiedliwiony w uchybieniu wszelkim ustawowym terminom, bo zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, choroba jest zawsze okolicznością decydującą o braku winy w uchybieniu terminu. Pełnomocnik skarżącego zapoznawszy się z pismem wzywającym skarżącego do stawienia się 17 września 2008 r. w Izbie Celnej w związku z rozwiązaniem stosunku pracy, poprosił Dyrektora Izby Celnej o przesłanie decyzji z [...] o rozwiązaniu stosunku pracy, bo skarżący jej nie otrzymał, a bez niej wezwanie do stawienia się 17 września 2008 r. w Izbie Celnej było niezrozumiałe. Pełnomocnik skarżącego otrzymawszy decyzję z [...] i zapoznawszy się z nią, złożył wniosek do Dyrektora Izby Celnej o powtórne rozpatrzenie sprawy rozwiązania stosunku pracy ze skarżącym razem z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia takiego wniosku. Dyrektor Izby Celnej pominął w swym uzasadnieniu fakt, że przesłanka decydująca o braku winy w uchybieniu ustawowemu terminowi przez skarżącego z powodu jego wielomiesięcznej choroby, ustała dopiero w chwili otrzymania decyzji z [....] przez pełnomocnika skarżącego, który w owym czasie nie był chory i złożył wniosek do Dyrektora Izby Celnej o powtórne rozpatrzenie sprawy rozwiązania stosunku pracy ze skarżącym razem z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia takiego wniosku w ciągu 7 dni od otrzymania tekstu decyzji z [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji.
Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 i art. 133 § 1 zd. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy.
Z akt sprawy, a w szczególności z uzasadnienia wniosku z dnia 4 listopada 2008 r. wynika, że w mniemaniu skarżącego przyczyną uchybienia terminu jest przewlekła choroba Zenona S. potwierdzona zwolnieniem lekarskim, która uniemożliwiła mu złożenie tego wniosku w terminie ustawowym i osobiste prowadzenie swych spraw pracowniczych. Zdaniem Sądu zwolnienie lekarskie od pracy nie jest jednakże potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza bowiem ono możliwości dokonania czynności procesowej przez strony (np. sporządzenia odwołania) i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika. Kodeks postępowania administracyjnego wśród przesłanek przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji administracyjnej wymienia uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w dotrzymaniu terminu (art. 58 § 1 kpa). Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej.
W doktrynie z dawien dawna wielokrotnie wskazywano, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu nadzwyczajnej przeszkody, nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (E. Iserzon, J. Staniek., Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. IV, W-wa 1980, str. 136). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz wyd. 2, wydawnictwo C. H. Beek., W-wa 1998, str. 345). Identyczne stanowisko prezentowano także w orzecznictwie np. Naczelny Sąd Administracyjny w swym wyroku z dnia 4 listopada 1998 r. – III SA 1243/97 expressis verbis między innymi stwierdził, że "Zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu."
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w pełni podzielając prezentowane stanowiska zarówno doktryny jak i orzecznictwa nie dopatrzył się więc jakichkolwiek naruszeń prawa przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia i dlatego na podstawie art. 151 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. wobec braku przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy – skargę jako bezzasadną oddalił.