Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia [...] Dowódca [...] Okręgu Wojskowego utrzymał w mocy wydaną, z powołaniem się na art. 8 ust. 1, art. 75 ust. 3 i art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), decyzję nr [...] Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S. z dnia [...] o odmowie wypłacenia J. D. odsetek ustawowych od uposażeń wypłaconych mu po przywróceniu go do zawodowej służby wojskowej, to jest za okres od [...] do [...].
W motywach decyzji organ wskazał, iż decyzją nr [...] z dnia [...] Dowódca Wojsk Lądowych stwierdził nieważność decyzji nr [...] z dnia [...] Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego dotyczącej wypowiedzenia chor. szt. J. D. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej z powodu likwidacji zajmowanego przez niego stanowiska służbowego i odmowy przyjęcia niższego stanowiska służbowego. Następnie Dowódca [...] Okręgu Wojskowego rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] uchylił pkt 16 własnego rozkazu personalnego z dnia [...], zgodnie z którym J. D. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z upływem terminu wypowiedzenia stosunku służbowego. W związku z powyższym, rozkazem dziennym nr [...] Wojskowego Komendanta Uzupełnień z dnia [...] wyżej wymieniony ponownie został przyjęty na stan ewidencyjny Komendy Uzupełnień i wypłacono mu uposażenie za okres od [...] do [...].
Zdaniem organu II instancji wbrew podnoszonemu przez J. D. w odwołaniu zarzutowi rażącego naruszenia przez Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S. poprzez odmowę wypłacenia żądanych odsetek, art. 75 ust 3 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 179, poz. 1750 ze zm.) oraz art. 9 ust 3a ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. 2002 nr 76, poz. 693 ze zm.), zgodnie z którymi w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, żołnierzowi przysługują odsetki od dnia, w którym należność pieniężna stała się wymagalna, organ I instancji nie naruszył wymienionych przepisów, gdyż uposażenie odwołującego się nie stało się wymagalne w dniu [...] skoro w obrocie prawnym pozostawała decyzja z dnia [...], w wyniku której był faktycznie zwolniony z zawodowej służby wojskowej, lecz dopiero po uprawomocnieniu się decyzji nr [...] Dowódcy Wojsk Lądowych stwierdzającej nieważność wskazanej decyzji z dnia [...] Według organu II instancji nie jest przy tym trafny również pogląd J. D., iż organ I instancji uznał roszczenie o zapłatę odsetek poprzez wypłacenie uposażenia za sporny okres, bowiem roszczenie odsetkowe jeśli już powstanie, to uzyskuje samoistny byt prawny, niezależny od długu głównego.
J. D. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy decyzję Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego wnosząc o stwierdzenie jej nieważności oraz poprzedzającej jej decyzji I instancji, względnie o uchylenie obydwu decyzji. Skarżący zarzucił rozstrzygnięciu organu naruszenie art. 75 ust 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez uznanie, że wskutek stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego nie powstało po jego stronie przywrócenie stanu poprzedniego, w którym miał on w okresie od [...] do [...] prawo do zapłaty uposażenia do 10- tego każdego miesiąca kalendarzowego, a tym samym, iż wypłacenie uposażenia po [...] w skumulowanej formie odbyło się z zawinionym opóźnieniem (zwłoką) organów wojskowych.
Nadto skarżący podniósł, podobnie jak w odwołaniu, że wypłacając mu uposażenie za sporny okres po terminie jego wymagalności, organ miał świadomość konkretnego długu, a tym samym uznał roszczenie o zapłatę odsetek.
W odpowiedzi na skargę Dowódca [...] Okręgu Wojskowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępnie zaznaczyć należy, że w podstawie prawnej decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S. trafnie powołano przepis art. 75 ust 3 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 179, poz. 1750 ze zm.), a nie- także analogiczne unormowanie art. 9 ust 3a ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. nr 76, poz. 693 ze zm.), gdyż pozew o zapłatę odsetek za okres od [...] do [...], którą to sprawę Sąd Rejonowy w S. przekazał według właściwości wymienionemu organowi wojskowemu, wniesiony został przez skarżącego [...], a więc po wejściu w życie pierwszej ze wskazanych ustaw, zaś art. 169 tejże ustawy stanowi, że dotychczasowe przepisy stosuje się jedynie do spraw wszczętych lecz nie zakończonych ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004r. Kwestia zaległych odsetek w niniejszym przypadku była przedmiotem odrębnego postępowania przeprowadzonego w całości pod rządem przepisów ustawy z 11 września 2003r.
W myśl art. 75 ust 3 omawianej ustawy w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia w którym uposażenie lub inne należności pieniężne stały się wymagalne.
Nie jest trafne stanowisko organu odwoławczego, iż w sytuacji, gdy stwierdzono nieważność decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, a w konsekwencji uchylono rozkaz personalny z [...] w części dotyczącej zwolnienia go ze służby, brak było podstaw do wypłaty wyżej wymienionemu, obok uposażenia wraz z dodatkami za okres od [...] do [...], odsetek od tychże należności, wobec niepełnienia przez niego w tym czasie służby, a w konsekwencji – braku wymagalności wskazanych należności.
Także chybione jest powoływanie się przez organ odwoławczy, w kontekście zaistnienia wymagalności uposażenia, na unormowania ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych określające moment powstania prawa do uposażenia w nawiązaniu do pełnionej przezeń służby - w niniejszym przypadku do ponownego przystąpienia przez skarżącego do wykonywania obowiązków służbowych i przyjęcia go na stan ewidencyjny Wojskowej Komendy Uzupełnień w wyniku rozkazu z dnia [...]
Argumentacja organu byłaby prawidłowa, gdyby doszło do uchylenia (w następstwie wznowienia postępowania), a nie stwierdzenia nieważności decyzji skutkującej zwolnieniem skarżącego ze służby. Decyzja uchylająca decyzję o wypowiedzeniu, prowadząca do uchylenia rozkazu o zwolnieniu, powodowałoby w konsekwencji reaktywowanie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej z dniem, w którym uchylenie pkt 16 rozkazu personalnego nr [...] stałoby się rozstrzygnięciem ostatecznym. Od dnia ponownego przystąpienia do wykonywania obowiązków służyłoby żołnierzowi zawodowemu prawo do uposażenia i innych należności. Decyzja uchylająca bowiem wywiera skutki " ex nunc", czyli na przyszłość.
Zgoła odmienne są skutki decyzji stwierdzającej nieważność wydanego rozstrzygnięcia. Stwierdzając nieważność decyzji organ wskazuje na ciężką wadliwość decyzji obarczającą ją z mocy prawa od dnia wydania, to jest ze skutkiem " ex tunc". Decyzja dotknięta wadliwością, o której mowa w art. 156 § 1 kpa korzysta z domniemania prawidłowości i ma moc obowiązującą dopóki nie zostanie usunięta z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności. Stwierdzenie to (o charakterze deklaratoryjnym) ma moc wsteczną- eliminuje skutki prawne wadliwej decyzji, tak jakby w ogóle nie została podjęta. Takie rozumienie konsekwencji stwierdzenia nieważności decyzji znajduje odzwierciedlenie zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego, jak i w doktrynie.
W świetle powyższego stwierdzenie nieważności decyzji wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej oznacza, że wypowiedzenie nie było skuteczne, a więc skutecznie nie został zwolniony, co jest równoznaczne z pełnieniem przez niego po [...] przez cały czas służby. Aktualne stało się także prawo do uposażenia zasadniczego z dodatkami i pozostałymi należnościami przysługujące skarżącemu na dzień zwolnienia (prawo to nie wygasło). W związku z tym w rozkazie dziennym nr [...] z dnia [...] prawidłowo stwierdzono, że od dnia [...] chor. szt. J. D. przysługują należności wynikające z pełnienia zawodowej służby wojskowej i mu je wypłacono.
W ocenie Sądu uposażenie skarżącego oraz dodatki do niego były zatem wymagalne już w [...] (w dniach wynikających z art. 81 ustawy). Data wymagalności świadczenia pieniężnego ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia, czy nastąpiło opóźnienie w jego spełnieniu, a w konsekwencji, czy należne są odsetki z tytułu opóźnienia w wypłacie. Odsetki mają więc charakter nieważności ubocznej, akcesoryjnej.
Zasadne jest w tym miejscu przytoczenie fragmentu uzasadnienia uchwały Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 1992 r. nr III AZP 27/92, w którym stwierdza się, iż "obowiązek płacenia odsetek nie może powstać bez obowiązku zapłaty sumy głównej, a gdy obowiązek ten już powstanie, to wówczas następstwem tego akcesoryjnego charakteru jest ścisłe powiązanie obowiązku płacenia odsetek z głównym obowiązkiem". Jeśli zatem zaległe uposażenie wraz z dodatkami wypłacono w efekcie bezskutecznej, wadliwej decyzji administracyjnej skarżącemu z końcem czerwca 2006r., to stosownie do art. 75 ust 3 ustawy z dnia 11 września 2003r. - winien on otrzymać odsetki ustawowe za czas od dnia wymagalności w [...] do dnia wypłaty w [...]. wymienionych należności.
Ustosunkowując się do końcowego fragmentu uzasadnienia zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że powstałe roszczenie w przedmiocie odsetek uzyskuje niezależny byt prawny od roszczenia głównego tylko w tym znaczeniu, iż może być dochodzone w odrębnym postępowaniu niezależnie od istnienia, czy też zaspokojenia roszczenia głównego. Nie można zgodzić się też ze stanowiskiem organu II instancji, iż bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiocie odsetek pozostaje fakt wypłacenia należności głównej, gdyż właśnie data wypłaty tej należności w zestawieniu z datą jej wymagalności, czyni zasadnymi podnoszone w skardze zarzuty dotyczące błędnej oceny (interpretacji) zaistniałych w niniejszej sprawie faktów na gruncie art. 75 ust 3 obowiązującej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
Uznając, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy, orzeczono na podstawie at. 145 § 1 pkt 1 "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz 1270) jak w sentencji.
Ponownie rozpatrując sprawę żądanych przez skarżącego odsetek należy mieć na względzie unormowania dotyczące przedawnienia roszczeń.