Uzasadnienie
W dniu 11 kwietnia 2014 r. (uzupełniony 27 czerwca 2014 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) B.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Wniosek uzasadnił trudną sytuacją materialną i zdrowotną. We wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje z żoną. Utrzymują się ze świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie (po potrąceniu komorniczym). Ponadto podał, iż nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Według danych wynikających z zeznań podatkowych PIT-36 L za 2012 r. skarżący uzyskał dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości w wysokości [...] zł natomiast według zeznania rocznego PIT-37 za 2013 r. uzyskał dochód w wysokości [...] zł; według zeznania rocznego PIT-36L za 2013 r. uzyskał stratę z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł; jego żona według zeznania rocznego PIT-37 za 2013 r. uzyskała dochód w wysokości [...] zł. Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. ogłosił upadłość skarżącego obejmującą likwidacje jego majątku. Podał, że ponosi wydatki związane z utrzymaniem oraz zakupem lekarstw w wysokości [...] zł miesięcznie.
Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje
Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa (art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).
Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny.
W świetle przedstawionej przez zainteresowanego sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazał on zasadności swojego wniosku. Z przedstawionych danych wynika, że jego sytuacja materialna i zdrowotna jest trudna. Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. ogłosił upadłość skarżącego obejmującą likwidacje jego majątku. Jednakże skarżący wraz z żoną dysponują stałym miesięcznym dochodem, który przeznaczają na bieżące utrzymanie. Przeznaczają na ten cel nawet więcej niż uzyskują dochodu.
Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.
Zdaniem orzekającego sytuacja finansowa i majątkowa strony skarżącej nie posiada znamion wyjątkowości. Orzekający wziął pod uwagę również koszty sądowe w niniejszej sprawie, które są niewielkie, ponieważ wpis sądowy od przedmiotowej sprawy wynosi 100 zł ustalony w oparciu o § 2 pkt 1) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 nr 221 poz. 2193 ze zm.). Przy podanych powyżej kwotach należało stwierdzić, że uiszczenie przez stronę wpisu sądowego nie zakłóci jej płynności finansowej, gdyż wpis jest uiszczany jednorazowo po to, aby zainicjować postępowanie sądowoadministracyjne.
Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.).
Poza tym wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych tym bardziej wówczas, gdy posiada ona środki pieniężne i majątek.
Wniosek z dnia 26 czerwca 2014 r. rozpatrzono negatywnie ze względu na to, że zgromadzony materiał dowodowy okazał się wystarczający.
Mając na uwadze powyższe ustalenia postanowiono jak w sentencji.