Uzasadnienie
Burmistrz W. decyzją z dnia [...].01.2015 r. wydaną na podstawie art. 2 pkt 7 lit. d, art. 12 ust. 2, art. 19 ust. 1, art. 22 ust. 1, art. 23, art. 24 ust. 1, art. 25, art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 1228; z zm.), dalej powoływanej w skrócie jako "ustawa", rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń, oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2010 r., Nr 123, poz. 836; z zm.), oraz art. 104 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013r., poz. 267), dalej powoływanej w skrócie jako "kpa", orzekł o uznaniu wypłaconego B. S., za okres od 1 grudnia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. w kwocie 500 zł świadczenia z funduszu alimentacyjnego, za nienależnie pobrane, ustalając jednocześnie, że naliczone zostaną odsetki ustawowe od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty.
W odwołaniu od tej decyzji B. S. – skarżąca wyjaśniła, że alimenty zostały przeznaczone na potrzeby syna i że jej rolą jest zapewnienie dziecku prawidłowych warunków rozwojowych, bytowych i materialnych, zwłaszcza że ojciec biologiczny nie wywiązuje się z nałożonych na niego obowiązków, a urzędy i prawo chronią patologicznego ojca.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (SKO) decyzją z dnia [...].
- 2015 r. wydaną na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2, art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 z zm.), oraz art. 19 ust. 1, art. 23 ust. 1 ww. ustawy i art. 138 § 1 kpa, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO wskazało, że z akt sprawy wynika, iż B. S. w miesiącu grudniu 2014 r. otrzymała od ojca syna 700 zł - informacja komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w M. z dnia [...] grudnia 2014r. Natomiast na mocy decyzji z dnia [...].10 2014 r. Burmistrz W. przyznał B. S. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną – P. S. na okres od 01.10.2014 r. do 30.09.2015 r. w kwocie 500 zł miesięcznie. Wobec powyższego, skoro dłużnik alimentacyjny bezpośrednio przekazał kwotę 700 zł skarżącej w miesiącu grudniu 2014 r. na rzecz syna P., to świadczenie wypłacone z funduszu alimentacyjnego w miesiącu grudniu 2014 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym. Organ podkreślił, że B. S. w decyzji przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego była pouczona o konieczności informowania organu decyzyjnego o każdej zmianie mającej wpływ na otrzymywane świadczenie.
Na powyższą decyzję B. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. Stwierdziła w niej, że nie wyłudziła alimentów, tylko odebrała to, co się należy jej synowi. Podkreśliła, że kwota zadłużenia wynosi nadal ponad 4 000 zł., a organ nie wykazuje żadnego zainteresowania, aby odzyskać pieniądze. Wniosła o nie zabieranie pieniędzy przeznaczonych na dziecko, lecz o skuteczne egzekwowanie należności od dłużnika.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:
Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać rozstrzygnięcie zapadłe w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami prawa procesowego, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Nie może natomiast rozpoznać sprawy kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. W takiej sytuacji sąd administracyjny wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym, nie posiadając kompetencji do rozstrzygnięcia bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania, innymi słowy sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku. Ponadto, stosownie do treści przepisów art. 134 § 1 oraz art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; ze zm.), dalej powoływanej w skrócie jako "ppsa", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. stwierdza, że odpowiada ona prawu.
Podstawę materialno-prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (cyt. na wstępie). Ustawa ta ma za zadanie umożliwienie wspierania osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej w związku z brakiem możliwości wyegzekwowania środków na bieżące utrzymanie od osób zobowiązanych do alimentacji.
Zgodnie z art. 9 tej ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo (ust. 1). Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. (ust. 2). Zgodnie z art. 10 ust.1 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 zł.
Z przedłożonych sądowi akt administracyjnych bezspornie wynika, że organ pierwszej instancji, decyzją z dnia [...] października 2013 r.- nr [...] przyznał skarżącej B. S. świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla uprawnionego dziecka P. S. (ur. [...].04.2006r.), na okres od dnia 1 października 2014 r. do dnia 30 września 2015 r., w kwocie 500 zł miesięcznie. Z akt wynika także, że ustalono w wyniku uzyskania informacji od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w M., iż w dniu 8 grudnia 2014 r. skarżąca B. S. oświadczyła, że 2 grudnia 2014 r. dłużnik alimentacyjny wpłacił jej bezpośrednio kwotę 700,00 zł. (vide: pismo komornika k – 38 akt). To zaś - jak wynika z akt sprawy - spowodowało wszczęcie postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Faktu otrzymania od dłużnika kwoty 700 zł. skarżąca nigdy nie negowała - ani w toku postępowania administracyjnego, ani w skardze.
Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowi, że w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia (art. 19 ust. 1). Osoby otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego, instytucje publiczne i organizacje pozarządowe są obowiązane do udzielania, na żądanie organu właściwego wierzyciela, wyjaśnień oraz informacji co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 19 ust. 2). Ponadto zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami.
Nienależnie pobrane świadczenia zaś, w rozumieniu przywołanej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów to świadczenia:
- wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części,
- przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia,
- wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie, albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia,
- wypłacone w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania, otrzymała alimenty, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów (art. 2 pkt 7).
Z akt wynika, że skarżąca była pouczona o konieczności informowania organu o zaistnieniu jakiejkolwiek zmiany mającej wpływ na otrzymywane świadczenia (vide: pkt 4 pouczenia na odwrocie decyzji z dnia [...].10.2014r. o przyznaniu świadczenia oraz pouczenie na str. 4 wniosku o ustalenie prawa do świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego podpisane osobiście przez skarżącą w dniu 25.08.2014r.). Nie ulega też wątpliwości, że skarżąca, jak sama oświadczyła, otrzymała w dniu 2.12.2014r. bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego kwotę 700 zł., którą należy uznać za wpłatę bieżących alimentów, o czym pomimo prawidłowego pouczenia nie poinformowała organu. W tym stanie rzeczy świadczenie z funduszu alimentacyjnego pobrane przez skarżącą B. S. w miesiącu grudniu 2014r., w kwocie 500 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym, zgodnie z art. 2 ust. 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Tak więc zaskarżona decyzja (a także poprzedzająca ją decyzja Burmistrza W. z [...] stycznia 2015 r. utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją) nie narusza obowiązującego prawa i dlatego wobec braku przesłanek wskazanych przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (cyt. na wstępie), w oparciu o przepis art. 151 tej ustawy skargę oddalono.