Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] 2019 r., [...] Prezydent Miasta [...], działając na podstawie art. 1 ust. 2 i 3, art. 2 pkt 5 i 11, art. 4, art. 5, art. 7, art. 10, art. 13, art. 22, art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (tj. Dz.U. z 2018, poz. 2134 ze zm.), art. 7 ust. 2 oraz art. 9 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 t. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2019 r., poz. 924), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2019 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach niezbędnych do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego (Dz.U.z 2019, poz. 1177) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018, poz. 2096) odmówił przyznania P. K. świadczenia wychowawczego na A. K. i L. K. na okres od [...].2019 do [...].2021 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dnia [...] 2020r. [...], po rozpoznaniu odwołania P. K. od wyżej wskazanej decyzji Prezydenta Miasta [...], utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że przy przyznawaniu świadczenia wychowawczego nie bierze się pod uwagę dochodu osoby uprawnionej ani jej sytuacji materialnej, dlatego nie zasadne są twierdzenia odwołującego się, że matka dzieci w wywiadzie środowiskowym mogła poświadczyć nieprawdę odnośnie jej sytuacji materialnej, co w jego ocenie miało wpływ na odmowę przyznania mu wnioskowanego świadczenia.
SKO wskazało, że w wywiadzie środowiskowym z dnia [...].2019 r. przeprowadzonym z matką dzieci I. K. stwierdzono, że mieszka ona wraz z dziećmi u swoich rodziców, a dzieci pozostają na jej utrzymaniu. Natomiast z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...].2019 r. z odwołującym wynika, że sprawuje on opiekę nad dziećmi przez dwa popołudnia w każdym tygodniu oraz w co drugi weekend, podczas wakacji letnich dzieci spędzają czas po połowie u każdego z rodziców. W ocenie Kolegium powyższe ustalenia wskazują na to, że w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia ze sprawowaniem opieki naprzemiennej. Jak wywiódł organ odwoławczy pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną obojga rodziców nie jest kwestia mogącą podlegać interpretacji stron lub organu prowadzącego postępowania administracyjne, fakt ten bowiem musi wynikać wprost z orzeczenia sądu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję P. K. wskazał, że ustawodawstwo nie definiuje opieki naprzemiennej. Stwierdził też, że sprawowana przez niego i matkę dzieci opieka nad dziećmi ma charakter naprzemienny, bowiem są to okresy porównywalne i powtarzające się. W jego ocenie przedmiotowe świadczenie powinno zostać przyznane zarówno jemu jak i matce dzieci po połowie kwoty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2020 r., którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] 2019 r., odmawiającą przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na dzieci.
Podstawę materialnoprawną rozpoznania wniosku skarżącego przedmiotowego świadczenia, stanowiła ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 ze. zm.).
Spór w rozpoznawanej sprawie pomiędzy skarżącym a orzekającymi organami koncentrował się wyłącznie na kwestii sprawowania nad dziećmi opieki naprzemiennej przez skarżącego i matki dzieci. Zdaniem skarżącego sprawuje on opiekę nad dziećmi w porównywalnym zakresie co ich matka. Orzekające w sprawie organy zajęły natomiast stanowisko, że na podstawie obowiązujących przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w tym art. 5 ust. 2a ustawy, organ nie bada faktycznego sprawowania opieki nad dzieckiem, wobec jednoznacznego brzmienia tego przepisu, w którym ustawodawca postanowił, że podstawą podzielenia świadczenia wychowawczego na obydwojga rodziców jest wyłącznie orzeczenie sądu o opiece naprzemiennej.
Wskazać w tym miejscu należy, że w myśl art. 4 ust. 1 i 2 cyt. ustawy, celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie to przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka.
Zgodnie zaś z art. 5 ust. 2a ustawy w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia
W ocenie Sądu, treść powyższych regulacji nie może budzić wątpliwości, że uprawnionym do świadczenia wychowawczego jest wyłącznie ten rodzic dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad tym dzieckiem. Dziecko uznawane jest za członka tylko jednej rodziny, wyjątkowo można zaliczyć dziecko jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców, gdy dziecko znajduje się pod opieką naprzemienną rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu.
Wynika z nich także, iż fakt sprawowania opieki naprzemiennej musi wynikać z orzeczenia sądu (przy czym niekoniecznie musi to być wyrok rozwodowy), natomiast organy administracji publicznej realizujące zadania w zakresie świadczenia wychowawczego, nie są uprawnione do badania, w jaki sposób w danym przypadku sprawowana jest przez rodziców opieka nad dzieckiem. Rozpatrywanie spraw dotyczących opieki naprzemiennej należy do kognicji sądu powszechnego.
Powyższe stanowisko jest prezentowane w ugruntowanym już w tym względzie orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok z 11 kwietnia 2019r., sygn. akt I OSK 1659/17 i wskazane tam orzecznictwo NSA; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 947/17; z dnia 17 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1669/17; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 02 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 61/20, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie zajął również podobne stanowisko, że art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci należy wykładać literalnie w ten sposób, iż pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną musi wynikać z orzeczenia sądu.
W konsekwencji, ani sąd administracyjny, ani organy administracji publicznej, realizujące zadania w zakresie świadczenia wychowawczego nie są uprawnione do badania, w jaki sposób w danym przypadku jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem przez rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub rozłączeniu.
W ocenie Sądu zatem orzekające organy przeprowadziły prawidłową wykładnię wskazanych przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie Odkodowana z przytoczonych na wstępie przepisów ustawy norma prawna istotnie sprowadza się zatem do przyjęcia, iż w przypadku rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dla zaliczenia dziecka jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców konieczne jest sprawowanie nad dzieckiem opieki naprzemiennej wynikającej z orzeczenia sądu powszechnego.
Zaprezentowany wyżej kierunek wykładni przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, dotyczący konieczności legitymowania się orzeczeniem sądu określającym sposób sprawowania opieki naprzemiennej w sytuacji, kiedy rodzice dzieci są rozwiedzeni, pozostają w separacji lub w rozłączeniu stwierdzić należy, iż już samo tylko ustalenie przez organy w niniejszej sprawie braku takiego orzeczenia uprawniało je do przyjęcia stanowiska, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka opieki naprzemiennej warunkująca przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia.
Zatem, w ocenie Sądu, okoliczności faktyczne, związane z ustaleniem przesłanki warunkującej zaliczenie dzieci do rodziny skarżącego, w postaci istnienia orzeczenia sądu powszechnego o sprawowaniu opieki naprzemiennej, zostały zatem dostatecznie wyjaśnione przez organy.
Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) orzekł o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.