Uzasadnienie
P. z dnia [...] października 2022 r. Prokurator Rejonowy we [...] złożył wniosek do Starosty [...] o skierowanie skarżącego Z. H., uprawnionego do kierowania pojazdami, na badanie lekarskie, wobec uzasadnionych zastrzeżeń co do jego stanu zdrowia i tym samym zdolności do kierowania pojazdami. Jako dowód przedłożono opinię psychiatryczno-psychologiczną z dnia [...].12.2019 r. z której wynika konieczność leczenia w poradni zdrowia psychicznego.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r. Nr [...].MB Starosta W. skierował skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
We wniesionym odwołaniu Z. H. stwierdził, że prowadząc pojazd nigdy nie doprowadził do stłuczki a wielu wypadków uniknął dzięki własnym umiejętnościom.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z 31 stycznia 2023 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Analizując treść art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia [...] stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami organ stwierdził, że podstawą do wydania decyzji jest wiarygodna informacja o zastrzeżeniach, co do stanu zdrowia. Nie jest natomiast wymagane ustalenie, czy w istocie rozpoznane zmiany stanowią o niezdolności do prowadzenia pojazdów. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy, stosownie do powołanej ustawy i obowiązującego rozporządzenia w sprawie badań lekarskich do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje orzeczenie. Badania te zgodnie z § 11 pkt. 1 rozporządzenia przeprowadzane są w wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy. (Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców - Dz.U z 2014 r. poz. 949).
Zauważyć nadto należy, że ustawodawca nie określił żadnych ograniczeń co do źródła informacji. Mogą to być pochodzące z różnych źródeł informacje o pogarszającym się stanie zdrowia, czy objawach chorobowych, świadczących o zaistnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Na tle orzecznictwa sądów administracyjnych z przepisów ustawy nie wynika obowiązek ustalenia niezdolności do kierowania pojazdami, lecz usunięcia uzasadnionych wątpliwości, co do stanu zdrowia (tak m.in. wyrok WSA we Wrocławiu z 3 grudnia 2010 r. sygn. III SA/Wr 722/10, Lex nr 758069).
W przedmiotowej sprawie źródłem informacji o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia Odwołującego, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów jest informacja pochodząca od P. W., który we wniosku z dnia [...].10.2022 r. powołał się na opinię psychiatryczną z dnia [...].11.2019 r., w której u Odwołującego stwierdzono chorobę psychiczną psychozę, w której występują między innymi urojenia i badany wymaga terapii zdrowia psychicznego. Takie samo rozpoznanie stwierdzono w opinii uzupełniającej z dnia [...].01.2020 r. Powyższe okoliczności mają zatem potwierdzenie w załączonych do wniosku opiniach sądowo - psychiatrycznych. Kolegium podzieliło pogląd, że niedomagania zdrowotne kierowcy są ważnym czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo tak kierowcy, jak i innych użytkowników dróg. Zagrożenie, o którym mowa może być wywołane niezdolnością kierowcy do prowadzenia pojazdu spowodowaną brakami fizycznymi lub umysłowymi, mającymi postać jednostek chorobowych, jak i cechami charakteru dyskwalifikującymi go, jako kierowcę (por. R.A. Stefański, Komentarz do ustawy - Prawo o ruchu drogowym, wyd. ABC 2005 r.).
Z uwagi na bezpieczeństwo w ruchu drogowym, prewencji i zapobiegania potencjalnych zagrożeń, ustawodawca wskazał na wymóg, by stan zdrowia kierowców nie budził wątpliwości, a w przypadkach podejrzeń, co do stanu zdrowia kierowcy byli poddawani weryfikacji w tym zakresie. Niewątpliwie, mając na względzie zarówno ochronę interesu publicznego polegającą na zapewnieniu maksymalnego możliwego poziomu bezpieczeństwa w ruchu drogowym, jak i konieczność zagwarantowania ochrony praw jednostek przed dyskryminacją związaną z ich stanem zdrowia, wskazane wyżej normy prawa należy interpretować w ten sposób, że podstawą skierowania na badania lekarskie mogą być konkretne zastrzeżenia, co do stanu zdrowia kierującego, związane z jego określonym zachowaniem lub diagnozą lekarską wskazującą na możliwość istnienia przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Zastrzeżenia co do stanu zdrowia Odwołującego wynikają wprost z opinii sądowo-psychiatrycznych, które zostały załączone do akt sprawy.
Niewątpliwe informacja uzyskana przez organ o zastrzeżeniach, co do stanu zdrowia kierowcy, jest informacją wiarygodną. Stwierdzona choroba może mieć wpływ na zdolności do kierowania pojazdami. Wskazane zastrzeżenia wymagają więc weryfikacji przez specjalistę lekarza pod kątem rzeczywistego ich wpływu na zdolność kierowania pojazdami silnikowymi w ruchu drogowym, co stało się podstawą do wydania skarżonej decyzji w związku z treścią przepisu z art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Decyzja podjęta w tym trybie nie ogranicza w żadnym zakresie praw skarżącego i nie powoduje ich utraty, gdyż w żaden sposób nie przesądza jeszcze kwestii zdolności osoby do kierowania pojazdami mechanicznymi. Służy ona tylko do wyjaśnienia istniejących w tym względzie uzasadnionych wątpliwości. Badanie lekarskie musi być wykonane w określonej procedurze przez powołanych do tego lekarzy orzeczników. Stwierdzone okoliczności dotyczące niedomagań zdrowotnych wynikające z przedmiotowej opinii są wystarczająco wiarygodne i budzą uzasadnione wątpliwości co do zdolności do kierowania pojazdami i uzasadniają decyzję o skierowaniu na badania.
W skardze na opisaną decyzję skarżący zakwestionował wydane rozstrzygnięcie i ocenę dotyczącą niezdolności do kierowania pojazdami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U z 2021 r. poz. 1212 ze zm.) starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia. Skierowanie na badania lekarskie służy bowiem ustaleniu, czy zaistniały przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami, dlatego na etapie kierowania na takie badania uwzględnia się jedynie zaistnienie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku o sygn. akt I OSK 238/20 już wielokrotnie na tle podobnych spraw Sąd ten wskazywał, że powyższe regulacje prawne nie wskazują precyzyjnie, jakie zastrzeżenia należy uznać za wystarczające do skierowania danego kierowcy na badania lekarskie. Mowa jest w nich bowiem tylko, by były one uzasadnione.
Dla prawidłowego zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami właściwy organ administracji, po otrzymaniu informacji poddającej w wątpliwość brak przeciwskazań zdrowotnych u danej osoby do kierowania pojazdami, powinien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym przypadku zastrzeżenia te są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji o skierowaniu na badania. Sformułowanie, że wątpliwości mają być uzasadnione oznacza, że powinny być one oparte na wiarygodnych podstawach (por. wyroki NSA z dnia 24 kwietnia 2020 r. sygn. I OSK 1170/19, z 13 września 2018 r. sygn. I OSK 2774/16).
Jak wskazał Sąd oznacza to, że właściwy organ administracji, po otrzymaniu informacji, poddającej w wątpliwość należytą zdolność psychofizyczną kierowcy, winien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym, badanym przypadku zastrzeżenia te są rzeczywiście tego rodzaju, iż uzasadniają wydanie decyzji w oparciu o powołane wyżej przepisy. Sformułowanie, że mają być one uzasadnione oznacza zatem przede wszystkim, iż winny być one oparte na wiarygodnych podstawach. Za takie zaś z pewnością można uznać opinię sądowo-psychiatryczną.
W rozpoznawanej sprawie źródłem zastrzeżeń jest informacja pochodząca od P. W., który we wniosku z dnia [...].10.2022 r. powołał się na opinię psychiatryczną z dnia [...].11.2019 r., w której u odwołującego stwierdzono chorobę psychiczną, psychozę, w której występują między innymi urojenia i badany wymaga terapii zdrowia psychicznego. Takie samo rozpoznanie stwierdzono w opinii uzupełniającej z dnia [...].01.2020 r.
Zasadnie zatem organ stwierdza, że wnioski wskazane przez lekarza psychiatrę w opinii były wiążące dla organu, który nie ma wiedzy specjalistycznej z zakresu psychiatrii i niedyspozycję zdrowotną strony postępowania może stwierdzić jedynie w oparciu o opinię biegłego specjalisty. Do wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie nie jest konieczne stwierdzenie w postępowaniu administracyjnym, że stan zdrowia kierowcy uniemożliwia kierowanie pojazdami. Istotne jest to, aby istniały zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy. Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 1 u.k.p., posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami warunkuje zarówno sprawność fizyczna, jak i psychiczna.
Tym samym sąd uznał, że organy administracji publicznej w sposób prawidłowy wskazały podstawę prawną decyzji, w wyczerpujący sposób zebrały materiał dowodowy, dokonały jego wnikliwej analizy, a opinia sądowo-psychiatryczna usprawiedliwiała wydanie zaskarżonej decyzji.
Nie ma przy tym znaczenia, że opinia sądowo-psychiatryczna została wydana na potrzeby innego postępowania niż administracyjne (zob. wyrok NSA z 16 września 2022 r., I OSK 1672/19).
Warunkiem uzyskania prawa jazdy jest m.in. uzyskanie orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem (art. 11 ust. 1 pkt 2a u.k.p.), a orzeczenie takie wydawane jest przez uprawnionego lekarza po przeprowadzeniu badań na zasadach i w zakresie określonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz.U. z 2020 r., poz. 2213), jak i obecnie obowiązującym rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 5 grudnia 2022 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz.U. z 2022 r., poz. 2503).
Skoro w przypadku ubiegania się o prawo jazdy warunkiem jest badanie lekarskie w trakcie którego lekarz zobowiązany jest stwierdzić istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, to oczywiste jest, że w przypadku stwierdzenia uzasadnionych zastrzeżeń po uzyskaniu uprawnienia, konieczne jest przeprowadzenie badania lekarskiego. Dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym niezbędne jest bowiem czuwanie nad tym, aby osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność nie tylko w chwili ubiegania się o takie uprawnienie, ale także w okresie późniejszym, kiedy z tych uprawnień mogą korzystać (zob. wyrok NSA z 21 września 2021 r., II GSK 747/21).
Należy podkreślić, że celem tej regulacji jest realizacja zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym, poprzez weryfikację zdolności psychofizycznych jego uczestników, w następstwie powzięcia przez organ informacji nasuwających uzasadnione wątpliwości w tym zakresie. Opinia biegłych sądowych, wydana na potrzeby postępowania karnego była wystarczająca do przyjęcia przez organy, iż istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego jako kierowcy.
Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.