Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta [...], działając na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 z późn. zm., zwanej w skrócie "P.r.d."), cofnął skarżącemu J. K. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B, nr [...] wydane dnia [...] r. przez Prezydenta Miasta [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia orzekający organ wskazał, że w okresie roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy tj. od dnia 13 lutego 2013 r. do dnia 17 stycznia 2014 r. skarżący przekroczył 20 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, co spowodowało wystąpienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z wnioskiem L.dz. [...] r. o cofnięcie uprawnień.
Na skutek licznej korespondencji zainteresowanego z orzekającym w sprawie organem, a dotyczącej zasadności wniosku o cofnięcie uprawnień do kierowana pojazdami, Komendant Wojewódzki Policji pismem [...] r. poinformował, że wyczerpująca odpowiedź w przedmiocie zasadności wniosku nr [...] r. została udzielona skarżącemu w piśmie sygn. j.w. z [...] r., natomiast pismem nr [...] r. skarżący został poinformowany o możliwości zapoznania się z powyższym pismem jak i z całością akt sprawy.
W dniu [...] r. do organu I instancji wpłynęło pismo skarżącego, w którym zakwestionowano ponownie wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o cofnięcie uprawnień oraz zgłoszono zastrzeżenia dotyczące naliczania punktów karnych.
W odpowiedzi z [...]r. organ orzekający (tj. Prezydent) stwierdził, że nie jest organem uprawnionym do badania prawidłowości postępowania, w którym zostały naliczone punkty karne, a szczegółowy tryb dokonywania wpisu ostatecznego i tymczasowego oraz usuwania punktów karnych z ewidencji został stronie wyjaśniony w pismach Komendanta Wojewódzkiego Policji z [...]r., [...]r. oraz [...]r.
Organ I instancji wskazał ponadto, że popełnione przez skarżącego wykroczenia w okresie niespełna roku od uzyskania prawa jazdy stanowią dowód tego, że nie posiada on wystarczającej wiedzy teoretycznej z zakresu przepisów ruchu drogowego i umiejętności kierowania pojazdem, co w przypadku kierowania przez pojazdem stwarza zagrożenie dla życia i zdrowia uczestników ruchu drogowego i aby temu zapobiec należało zgodnie z art. 108 § 1 K.p.a nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Odwołując się od powyższej decyzji skarżący zarzucił jej wydanie z naruszeniem:
- 1. art. 140 ust. 1 pkt. 3 P.r.d. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami, pomimo upływu ponad 12 miesięcy od chwili ostatniego popełnionego wykroczenia, za które przyznano punkty karne,
- 2. art. 108 kpa, polegające na bezpodstawnym nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, gdzie od blisko 14 miesięcy strona nie popełniła żadnego wykroczenia drogowego.
Uzasadniając podniesione zarzuty odwołujący się podniósł, iż we wniosku wskazano, że pierwsze wykroczenie drogowe, za które orzeczono 6 punktów karnych miało miejsce w dniu 29 marca 2013 r. Zgodnie z art. 130 ust. 2 P.r.d., punkty wpisane do prowadzonej przez KWP w [...] ewidencji powinny zatem zostać usunięte z niej w dniu 29 marca 2014 r., a tymczasem z wnioskiem wystąpiono dopiero w dniu 19 września 2014 r.
Ponadto zdaniem strony we wniosku wskazano, iż drugie wykroczenie drogowe, za które orzeczono 4 punkty karne miało miejsce 4 maja 2013 r. Zgodnie z art. 130 ust. 2 P.r.d. punkty wpisane do prowadzonej przez KWP w [...] ewidencji powinny zostać usunięte z niej 4 maja 2014 r., a tymczasem z wnioskiem wystąpiono dopiero 19 września 2014 r.
We wniosku wskazano, iż trzecie wykroczenie drogowe, za które orzeczono 6 punktów karnych miało miejsce w 12 września 2013 r. Wobec tego, w ocenie skarżącego, zgodnie z art. 130 ust. 2 P.r.d. punkty wpisane do prowadzonej przez KWP w [...] ewidencji winny zostać usunięte z niej 12 września 2014 r., a tymczasem z wnioskiem wystąpiono dopiero 19 września 2014 r.
We wniosku wskazano także 2 wykroczenia drogowe, za które orzeczono karę grzywny za wykroczenie w postępowaniu sądowym odpowiednio w czerwcu i lipcu 2014r., co zdaniem odwołującego się powodowało, iż dopiero tego dnia przyznano po 6 punktów karnych; tym samym momentem, od którego naliczane są punkty karne jest dzień uprawomocnienia się odpowiednio każdego z dwóch wyroków nakazowych, nie zaś dzień popełnienia wykroczenia.
Ponadto skarżący wskazał, że we wniosku pod pozycjami 4 i 5 oznaczono wykroczenia drogowe, za które brak jest określenia wartości punktowej w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 488), dlatego istnieją poważne wątpliwości jakiego rodzaju popełniono wykroczenie. W przywołanym załączniku, zdaniem strony brak jest określenia tak ogólnego jak we wniosku (stworzenie zagrożenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym bez bliższego określenia), a tym samym równie dobrze można było przydzielić 1, 2, 3, albo 6, albo 10 punktów karnych. Brak konkretyzacji i kwalifikacji wykroczenia w oparciu o przywołany załącznik uniemożliwia weryfikację prawidłowości przypisanych punktów karnych, a tym samym nie nastąpiło przekroczenie pułapu 24 punktów karnych w jednym roku od dnia popełnienia pierwszego z wykroczeń.
Odwołujący się zauważył, iż 14 października 2014 r. przypisane punkty karne ulegają z mocy prawa anulowaniu, po upływie 1 roku od ich popełnienia (w przypadku mandatu karnego), od dnia uprawomocnienia się wyroku nakazowego (w przypadku orzeczenia sądowego).
Wykroczenia drogowe, które miały miejsce więcej niż rok przed wystąpieniem z wnioskiem o cofnięcie uprawnień komunikacyjnych i orzeczono za nie punkty karne, zdaniem skarżącego nie powinny być brane pod uwagę, albowiem ulegają one obligatoryjnemu wykreśleniu z rejestru (usunięciu) po upływie roku od dnia ich popełnienia. Tak dzieje się zatem ze zdarzeniami z 29 marca 2014 r., 4 maja.2014 r. oraz 12 września 2014 r., skoro wniosek złożono dopiero 17 września 2014 r.
Odnośnie natomiast zdarzeń z 10 listopada 2013 r. oraz 17 stycznia 2014 r., skarżący zauważył, iż organ dokonał kwalifikacji prawnej niezgodnej z opisem czynu umieszczonym w sentencji wyroków Sądu, w których wyraźnie wskazano, iż podstawą skazania było wymuszenie pierwszeństwa, nie zaś spowodowanie kolizji drogowej, co wyraźnie wynika z ich treści. Takie zaś wykroczenie podlega zgodnie z załącznikiem Nr 1 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r., jedynie 3 punktom karnym, nie zaś 6, tym samym nie doszło do przekroczenia ani normy 24 punktów karnych, ani choćby 20 punktów karnych, lecz osiągnięto dopiero próg 20 punktów karnych i to nawet gdyby przyjmować za trafny sposób liczenia punktów, z uwzględnieniem zdarzeń z 29 marca 2013 r., 4 maja 2013 r. i 12 września 2013 r., które nie powinny być brane pod uwagę z uwagi na obowiązek usunięcia ich z rejestru.
Ponadto odwołujący się podkreślił, że skoro wniosek dotyczy roku 2013, a właściwie okresu od lutego 2013 do lutego 2014 r., to nie jest dopuszczalnym zaliczanie punktów karnych we wrześniu lub październiku 2014 r. z mocą wsteczną i przypisywania ich do tych należnych za wspomniany okres, gdyż prowadziłoby to do absurdu, bowiem w istocie wystąpiły wykroczenia objęte punktami karnymi we wspomnianym okresie, zaś wykryto by je po upływie np. 2 lat od daty zdarzenia, gdzie kierowca nie osiągnąłby w tym czasie jakichkolwiek punktów karnych, co mogłoby doprowadzić do poglądu, iż owe 2 lata poruszał się bez uprawnień, albowiem w tym czasie uprawnienia te winny mu zostać cofnięte.
Ponadto przyjęty pogląd razi niesprawiedliwością z uwagi na to, iż w kolejnych okresach znacznie przekraczających ów inkryminowany, nie było jakichkolwiek podstaw do cofania uprawnień, czy ich odbierania z uwagi na prawidłową permanentną jazdę, zaś konsekwencje i to jedynie z uwagi na długotrwałość procedur, spotkałyby kierowcę dopiero po znacznym upływie czasu, podczas którego nie popełnił on wykroczenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy zauważył, że wydanie decyzji w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami nie jest pozostawione swobodnemu uznaniu organu administracji, bowiem w sytuacji zaistnienia przesłanek wskazanych w treści przepisu art. 140 ust. 1 pkt 3 P.r.d. organ administracji zobowiązany jest do wydania decyzji cofającej uprawnienia, a cofnięcie uprawnień ma charakter prewencyjny, zabezpieczający, dotyczący sytuacji, gdy jest wielce prawdopodobne, że kierowca ze względu na kwalifikacje nie jest w stanie kierować pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego i nienarażający kogokolwiek na szkodę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2008 r., sygn. I OSK 2028/06, Baza orzeczeń CBOIS).
Podkreślono również, że w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem komendanta wojewódzkiego Policji nie prowadzi się postępowania wyjaśniającego, nie było zatem w omawianym postępowaniu aktów, czynności czy innych ustaleń, o których przed wydaniem skierowania skarżący nie mógł wiedzieć i o których dowiedział się dopiero z decyzji prezydenta Miasta z dnia [...]r. W tym względzie organ powołał się na wyrok NSA z dnia 20 maja 2014 r. w sprawie sygn. akt. I OSK 2697/12.
Ponadto organ odwoławczy dodał, że skarżący mylnie interpretuje przepis art. 140 ust 1 pkt 3 P.r.d. uznając, że decyzja o skierowaniu go na badania powinna być wydana w okresie roku od daty naliczenia punktów karnych - jest to pogląd błędny, albowiem decydujące jest przekroczenie 20 punktów w przeciągu roku, natomiast sama decyzja może zostać wydana później, co nie wpływa w żaden sposób na ustalenie, że kierujący przekroczył dopuszczalną liczbę punktów.
W skardze do sądu J. K., wnosząc o uchylenie decyzji Kolegium jak też po poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucił wydanie rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy z naruszeniem:
- 1. art. 140 ust. 1 pkt 3 P.r.d. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i cofniecie uprawnień do kierowania pojazdami, pomimo faktu upływu ponad 12 miesięcy od chwili ostatniego popełnionego wykroczenia, za które przyznano punkty karne,
- 2. naruszenie art. 108 kpa, polegające na bezpodstawnym nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, gdzie od blisko 14 miesięcy strona nie popełniła żadnego wykroczenia drogowego.
W uzasadnieniu skargi powtórzona została argumentacja przedstawiona w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie podkreślić należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie przy zastosowaniu powyższych kryteriów Sąd uznał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie cofnięcia skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy kategorii B jest zgodna z prawem.
Istotną kwestią w sprawie jest rozstrzygnięcie, czy organ orzekający o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami w związku z przekroczeniem liczby 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, jest uprawniony do samodzielnego, w toku prowadzonego ww. postępowania administracyjnego, ustalenia, niezależnie od treści wpisu istniejącego w ewidencji – ilości punktów, które należy przypisać kierowcy z uwagi na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego.
Zgodnie z art. 130 ust. 1 P.r.d. Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje do ewidencji.
Stosownie do art. 130 ust. 4 P.r.d., minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu i Ministrem Sprawiedliwości, ze względu na konieczność dyscyplinowania i wdrażania kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobiegania wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego, został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia:
- 1. sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego;
- 2. warunków i sposobu prowadzenia ewidencji, o której mowa w ust. 1, oraz trybu występowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji;
- 3. programu szkolenia i jednostek upoważnionych do prowadzenia szkolenia, o którym mowa w ust. 3;
- 4. liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia;
- 5. podmiotów uprawnionych do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji, o której mowa w ust. 1.
W wykonaniu tak zakreślonej delegacji ustawowej, w rozporządzeniu z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego określono, że ewidencję takich kierowców prowadzi komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych (§ 3 ust. 1 rozporządzenia). Osoba zainteresowana ma przy tym prawo uzyskać od Policji ustną informację lub zaświadczenie o wpisach ostatecznych lub tymczasowych, dotyczących punktów odpowiadających dokonanym przez nią naruszeniom. Informacji udziela się lub wydaje się zaświadczenie w siedzibie organu prowadzącego ewidencję, albo – w miarę możliwości technicznych – w innej jednostce Policji (§ 9 rozporządzenia.). Poza tym, informacji o wpisach udziela się podmiotom wymienionym w § 10 rozporządzenia.
Zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 3 P.r.d. decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie przekroczenia w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, liczby 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego; decyzja o cofnięciu uprawnienia wydawana jest na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji.
Natomiast stosownie do § 7 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania kierowcy wpisanego do ewidencji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w stosunku do kierowcy, który w ciągu roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy przekroczył liczbę 20 punktów za naruszenia;
Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że prowadzona na podstawie art. 130 ust. 1 P.r.d. ewidencja jest swego rodzaju rejestrem (wykazem), w którym wpisów dokonuje wyłącznie uprawniony do tego organ Policji. Tylko ten organ ma kompetencje do usuwania punktów karnych. W sytuacji bowiem, gdy danemu podmiotowi zostało przyznane prawo do prowadzenia określonej ewidencji, rejestru czy innego wykazu, przy braku odmiennych postanowień w tym zakresie, tylko ten podmiot jest odpowiedzialny za prawidłowe jego prowadzenie i zgodność z prawem dokonanych wpisów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 sierpnia 2013 r., I OSK 855/12, publ. https://cbois.nsa.gov.pl).
Ugruntowany jest przy tym w orzecznictwie pogląd, że wpis do ewidencji prowadzonej przez komendanta wojewódzkiego Policji stanowi czynność materialną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem przysługuje od niej prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Oznacza to, że w przypadkach spornych tylko sąd administracyjny może stwierdzić nieprawidłowość dokonanego wpisu do wspomnianej wyżej ewidencji. Takich kompetencji nie posiada natomiast inny organ w toku prowadzonego przez siebie postępowania, w szczególności takich kompetencji ni posiada starosta prowadzący postępowanie w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym. Jest on związany treścią danych zawartych w ewidencji, przedstawionych we wniosku komendanta wojewódzkiego Policji (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2014 r., sygn. akt. I OSK 2697/12, z 4 kwietnia 2013 r., I OSK 127/13, z 12 października 2012 r., I OSK 1203/11 i I OSK 1306/11, z 15 września 2010 r.).
Tak więc ani starosta, ani samorządowe kolegium odwoławcze, prowadząc postępowanie w sprawie dotyczącej uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy ze względu na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego.
W ocenie sądu należy w pełni zaakceptować zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu stanowisko Kolegium, iż decyzja w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, kierowcy, który przekroczył dopuszczalną liczbę punktów w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, nie należy do kategorii decyzji uznaniowych. Organ administracji publicznej, stosując przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym obowiązany jest do jej wydania.
Starosta w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami ustala stan faktyczny, jakim jest zaewidencjonowana liczba punktów karnych przypisanych danemu kierowcy, wyłącznie na podstawie dokumentu urzędowego – wniosku złożonego przez komendanta wojewódzkiego Policji. Zgodnie z art. 76 § 1 K.p.a., dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Organy orzekające w sprawie zobligowane były domniemaniem prawdziwości informacji zawartych w dokumencie urzędowym, do przyjęcia, iż skarżący uzyskał liczbę punktów uzasadniających wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.
Wprawdzie domniemanie to nie jest nieusuwalne i zgodnie z art. 76 § 3 k.p.a. nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów urzędowych, jednak inicjatywa dowodowa, inaczej niż to jest zazwyczaj w postępowaniu administracyjnym, spoczywa na stronie podważającej treść takiego dokumentu. Z akt sprawy nie wynika zaś, aby skarżącemu udało się wykazać nieprawdziwość informacji udzielonej przez komendanta wojewódzkiego Policji. Ewentualne kwestionowanie zapisu w ewidencji - jak to wyżej wskazano – może nastąpić w postępowaniu przed organem ją prowadzącym, a więc przed komendantem wojewódzkim policji. Zainteresowanemu przysługuje prawo wglądu do ewidencji, a jeżeli kwestionuje podstawę konkretnego wpisu, może żądać jego usunięcia, zaś ciężar wykazania zasadności wpisu spoczywa wówczas na organie prowadzącym ewidencję, który musi dysponować prawomocnymi wyrokami sądów, postanowieniami sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, wyrokami nakazowymi lub mandatami karnymi, stwierdzającymi naruszenie przepisów ruchu drogowego przez kierującego (§ 4 ust. 1 wskazanego rozporządzenia).
Dopiero podważenie zapisów w ewidencji mogłoby mieć znaczenie w postępowaniu dotyczącym cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami. Taka okoliczność w kontrolowanej sprawie jednakże nie zaistniała.
W zgodzie natomiast z przepisami prawa, na podstawie akt sprawy, organ ustalił, iż skarżący, który otrzymał po raz pierwszy prawo jazdy w dniu 13 lutego 2013 r., w okresie 1 roku od otrzymania tegoż prawa tj. do dnia 17 stycznia 2014 r., przekroczył liczbę 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, a tym samym spełniona została określona w art. 140 ust. 1 pkt 3 P.r.d. przesłanka wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym.
W związku z powyższym na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę