Uzasadnienie
Wójt [...] W., na podstawie art. 24 ust. 1 – 9, ust. 11 i ust. 26, art. 25 i art. 27 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. poz. 1967 z późn. zm., zwanej dalej "ustawą"), decyzją z [...] grudnia 2022 r. odmówił E. D. (tj. Skarżącej) przyznania dodatku z tytułu wykorzystania niektórych źródeł ciepła.
Powodem odmowy było ustalenie, w oparciu o informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz oświadczenie wnioskodawczyni, że nie zamieszkuje ona w budynku wskazanym we wniosku o przyznanie dodatku tj. pod adresem [...] 10.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium") decyzją z [...] lutego 2023 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta.
Kolegium podniosło, że ustawodawca w art. 24 ust. 2, 4, 5, 5a, 5c i 15 ww. ustawy odwołuje się do miejsca zamieszkania jako warunku przyznania dodatku dla gospodarstw domowych. Z art. 24 ust. 10 pkt 1 ustawy można zaś wywieść warunek przebywania na terytorium Rzeczypospolitej [...].
Kolegium ustaliło, że Skarżąca nie zamieszkuje pod wskazanym we wniosku adresem [...], tylko co najwyżej przebywa tam czasowo. Zdaniem Kolegium ustalenia tego nie zmienia tego fakt, że Skarżąca jest pod tym adresem zameldowana.
Kolegium podkreśliło, że ustawie, przy definiowaniu gospodarstwa domowego, w skład którego wchodzi osoba wnioskująca o przedmiotowy dodatek, został sformułowany warunek zamieszkiwania i gospodarowania, a zatem nie chodzi jedynie o określenie centrum życiowego na potrzeby ustalenia samego miejsca zamieszkania, lecz również o faktyczne gospodarowanie pod danym adresem. Zdaniem Kolegium tego warunku nie można uznać za spełniony w rozpatrywanej sprawie, skoro Skarżąca przez większość czasu przebywa poza miejscem określnym adresem [...] 10, w tym za granicą. Jak wskazała Skarżąca w odwołaniu – jej dzieci z wnukami mieszkają w innych miastach, zaś Skarżąca nie tylko je odwiedza, lecz niesie pomoc w zamian za opiekę.
W skardze do Sądu E. D. wniosła o uchylenie decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Skarżąca zarzuciła decyzji Kolegium naruszenie art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie "k.p.a.") oraz art. 52 pkt 1 i art. 47 Konstytucji RP.
Skarżąca podniosła, że organy ustaliły, że nie zamieszkuje pod adresem [...] 10, ale jednocześnie nie wskazały, gdzie Skarżąca faktycznie zamieszkuje i gdzie znajduje się jej adres życia rodzinnego.
Skarżąca podkreśliła, że jako senior na emeryturze ma gwarantowane Konstytucją prawo do poruszania się po Polsce i po całej Unii Europejskiej. Jej przemieszczanie się, tak jak pisała to w sprawie, związane jest z tym, że:
- - posiada wnuki i stara się je jak najczęściej widywać, tym bardziej że urodził się nowy członek rodziny,
- - ma dużo przyjaciół, nie tylko w kraju, ale i zagranicą - którzy zapraszają ją do siebie,
- - jej stan zdrowia, a szczególnie nieuleczalna choroba zmusza ją do wyjazdu do lekarza, do szpitala, do sanatorium, na dłuższe leczenia itp, przy czym z Pojezierza jest dogodny przyjazd i wyjazd tylko własnym samochodem (brak komunikacji miejskiej) a nie zawsze stan zdrowia pozwala Skarżącej prowadzić auto; uzależnia to Skarżącą od dzieci;
- - podejmuje pracę w kraju lub zagranicą aby mogła godnie żyć i leczyć się.
Skarżąca podniosła, że przy próbie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego urzędnicy dobrze wiedzieli, że przebywa za granicą. Podkreśliła, iż to że wyjeżdża nie znaczy, że nie powraca do swojego domu i tam mieszka.
Skarżąca podniosła także, że dodatek o który się ubiegała jest dodatkiem, za który zakupione drewno będzie spożytkowane przez cały rok lub dłużej, a nie tylko w chwili wydania decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest niezasadna.
Słusznie zauważa Kolegium, że przyznanie, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła należy wiązać z zamieszkiwaniem i gospodarowaniem wnioskodawcy w określonym we wniosku miejscu.
Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, w przypadku gdy głównym źródłem ciepła gospodarstwa domowego jest:
- 1) kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane peletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy, albo
- 2) kocioł gazowy zasilany skroplonym gazem LPG, albo
- 3) kocioł olejowy
- - zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576 i 1967), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Stosownie zaś do art. 24 ust. 2 ustawy przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się:
- 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo
- 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).
Należy zauważyć, że w cytowanych przepisach mowa o przysługiwaniu świadczenia osobie w gospodarstwie domowym. Słusznie zwraca uwagę Kolegium, że również w następnej części art. 24 ustawodawca wskazując podmiot uprawniony do otrzymania dodatku mówi o gospodarstwie domowym, w szczególności w ust. 7 wprost wskazuje, że "Dodatek dla gospodarstw domowych nie przysługuje gospodarstwom domowym objętym pozytywnie rozpatrzonym wnioskiem o wypłatę dodatku węglowego, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym."
Tak więc przedmiotowy dodatek przysługuje nie z tytułu samego posiadania mieszkania czy domu ogrzewanego w sposób wskazany w art. 24 ust. 1 ustawy, ale z tytułu potrzeby ogrzewania miejsca w którym wnioskodawca zamieszkuje i gospodaruje. Innym słowy – według ustawodawcy dodatek ma służyć ogrzaniu osoby, a nie budynku.
W konsekwencji zasadne jest stanowisko organu, że brak zamieszkania i gospodarowania pod adresem wskazanym we wniosku uniemożliwia przyznanie dodatku. Stanowisko to nie narusza gwarantowanej przez Konstytucji wolności przemieszczania się (art. 52 ust. 1 Konstytucji RP). Każdy może bowiem otrzymać ww. dodatek w miejscu w którym korzystając z wolności przemieszczania się zamieszkuje i gospodaruje. Ustanowienie takiego warunku nie może być także uznane za sprzeczne z gwarantowanym art. 47 Konstytucji prawem do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Stanowiąc warunek przyznania świadczenia w miejscu, w którym dana osoba zamieszkuje i gospodaruje ustawodawca nie ogranicza prawa do decydowania o życiu osobistym wnioskodawcy. To wnioskodawca bowiem decyduje, gdzie to życie będzie się toczyć. Ustawodawca jedynie przyjął, że aby przyznać świadczenie należy ustalić, jakie miejsce jest przedmiotem wyboru dokonanego przez obywatela.
W rozpatrywanej sprawie natomiast organy nie naruszając przepisów postępowania uznały, że nie ma podstaw do ustalenia, iż miejscem gdzie Skarżąca zamieszkuje i gospodaruje znajduje się pod wskazanym przez nią adresem [...] 10. Weryfikując twierdzenie Skarżącej o gospodarowaniu pod tym adresem organ pierwszej instancji wezwał Skarżącą do złożenia wyjaśnień dotyczących miejsca zamieszkania. W odpowiedzi Skarżąca w piśmie z [...] listopada 2022 r. stwierdziła, że nie może się stawić "z powodu pobytu za granicą w sprawach rodzinnych, zdrowotnych oraz zawodowych" oraz że przewiduje powrót w lutym 2023 r. "na czas pobytu w szpitalu w Polsce".
Z kolei zawiadomiona pismem organu z [...] grudnia 2022 r., że istnieją przesłanki odmowy przyznania świadczenia ze względu na brak zamieszkania pod wskazanym we wniosku adresem – Skarżąca w piśmie z [...] grudnia 2022 r. oświadczyła, że "obecni sąsiedzi w [...] nie znają ani nie są zapoznani z moją sytuacją życiową w związku z czym mogą twierdzić, że nie przebywam w domu choć widzą mnie kiedy jestem". W odwołaniu zaś Skarżąca stwierdziła, że jej dzieci mieszkają w innych miastach, a ona odwiedza i pomaga zamieszkującym z nimi wnukom – w zamian za opiekę. Nawiązując zaś do ustaleń organu (który działając stosownie do art. 24 ust. 21 pkt 1 ustawy uzyskał informację, że Skarżąca nie złożyła aktualnej deklaracji w sprawie ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami oraz nie uiszcza tej opłaty – k. 25 akt organu I instancji) Skarżąca stwierdziła, że śmieci, która są w bardzo małych ilościach, zabiera ze sobą.
Trudno uznać, że powyższe wypowiedzi Skarżącej przy braku możliwości zweryfikowania, czy dom pod wskazanym pod nią adresem nosi ślady zamieszkiwania i gospodarowania (prowadzenia gospodarstwa domowego), a jednocześnie przy braku dowodu, że spod wskazanego przez Skarżącą adresu usuwane są śmieci (których wytwarzania nie sposób uniknąć prowadząc gospodarstwo domowe) – powinny prowadzić organ jednoznacznie do wniosku, że Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe pod wskazanym przez nią adresem.
Należy podkreślić, że wprawdzie organ zobowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednakże strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Obowiązki te w żaden sposób nie wyłączają wymogu dążenia przez organ administracji do wyjaśnienia prawdy materialnej (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.), niemniej jednak oznaczają, że składający wniosek powinien aktywnie współdziałać z organem w celu ustalenia wszystkich okoliczności sprawy (por. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2013 r., II OSK 1291/12, LEX nr 1421792). W realiach przedmiotowej sprawy należy zauważyć, że organ z racji długotrwałego przebywania Skarżącej poza wskazanym przez nią adresem, nie miał chociażby możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego celem zweryfikowania jej twierdzeń o prowadzeniu gospodarstwa domowego pod adresem wskazanym we wniosku.
Skarżąca wskazała wprawdzie organowi adres córki jako adres do korespondencji, ale pomimo że córka ma pełnomocnictwo Skarżącej "do wszystkich spraw" (jak wskazała Skarżąca w piśmie z [...] grudnia 2022 r.), Skarżąca nie zaoferowała udziału córki np. w oględzinach domu celem zbadania czy nosi on ślady prowadzenia gospodarstwa domowego, lecz pozostawała na stanowisku, że można ją skontrolować "w lutym 2023 r., kiedy mam planowany pobyt w szpitalu i leczenie".
W tej sytuacji Sądu uznał, że organ, będąc ograniczony wynikającym z art. 35 k.p.a. terminem na rozpatrzenie sprawy, przy braku współdziałania Skarżącej w wyjaśnieniu istniejących wątpliwości (wynikających chociażby z braku dowodów na wytwarzanie śmieci towarzyszących zazwyczaj prowadzeniu gospodarstwa domowego) - nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów, stwierdził, że nie można uznać, iż Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe pod wskazanym przez nią adresem.
Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 259), Sąd oddalił skargę.