Uzasadnienie
II SA/Bd 459/04
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] 2004 r., Nr [...] wydaną na podstawie art. 2, art. 4 ust. 1 oraz art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 122, poz. 1349 z ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania Piotra D. od decyzji Kierownika Rejonowego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] w B. z dnia [...] 2004 r., Nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Od powyższej decyzji Piotr D. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy.
W odpowiedzi organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd, orzekając w sprawach skarg na decyzje administracyjne, bada zgodność zaskarżonych decyzji z prawem. W niniejszym postępowaniu przedmiotem rozpoznania jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2004 r. w sprawie odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego uregulowanej przepisami ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 122, poz. 1349 z ze zm.).
Z dniem 1 maja 2004 r. wymieniona ustawa utraciła moc. Wchodząca natomiast w tym dniu w życie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz.. 593 ze zm.) zawiera w przepisie art. 149 zapis, zgodnie z którym z dniem wejścia w życie omawianej ustawy wygasają decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, z wyjątkiem decyzji ściśle określonych ustawą.
W rozpoznawanej sprawie oznacza to, że zaskarżona decyzja wygasła z mocy prawa (ex lege), co jest równoznaczne z tym, że od 1 maja 2004 r. wyeliminowana ona została z obrotu prawnego. W konsekwencji powoduje to bezprzedmiotowość postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu przepisu art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 - dalej zwanej p.p.s.a.).
Potwierdzeniem dla takiego stanowiska jest teza zawarta w komentarzu 1. P. Tamo Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Lexis Nexis W-wa 2004 (str. 235).
Wprawdzie z istoty kasacyjnych kompetencji Sądu Administracyjnego wynika, że sprawa jest rozpatrywana na podstawie stanu faktycznego i prawnego w dniu wydania zaskarżonej decyzji, to jednocześnie Sąd w konkretnej sprawie musiał uwzględnić zmianę stanu prawnego sprawiającą, że przedmiotowa decyzja przestała istnieć.
Zaznaczyć w tym miejscu należy, że rzeczą Sądu w postępowaniu rozpoznawczym byłoby zbadanie zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem.
W sytuacji, gdy nie występuje niezgodność z prawem, jaka uzasadniałaby wydanie orzeczenie o uchyleniu, stwierdzeniu nieważności lub niezgodności prawem – Sąd skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Trzeba mieć przy tym na uwadze, że skutkiem proceduralnym wyroku oddalającego skargę jest w istocie utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.
W sytuacji natomiast, gdy skarga podlega uwzględnieniu, Sąd uchyla zaskarżony akt (decyzję) w całości lub w części, albo stwierdza jego nieważność, bądź stwierdza jego wydanie z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.).
Podkreślić należy, że wyrok uchylający zaskarżoną decyzję wywołuje skutek taki, że uchylona decyzja traci moc obowiązującą w chwili uchylenia (ex nunc), co ma związek z konstytutywnym charakterem takiego orzeczenia.
Inaczej jest przy stwierdzeniu nieważności decyzji, gdzie wyrok o charakterze deklaratoryjnym powoduje, że następstwa nieważnej decyzji znoszone są z mocą wsteczną (ex tunc), (por. L. Żukowski, R. Suwała Postępowanie administracyjne i postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis W-wa 2002 r. str. 276-277).
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż wygaśnięcie decyzji zaskarżonej skargą czyniło niedopuszczalnym merytoryczne orzekanie w niniejszej sprawie.
Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby bowiem do tego, że w zależności od kierunku rozstrzygnięcia zawartego w wyroku, Sąd np. utrzymywałby w mocy albo uchylałby decyzję, która wcześniej wygasła.
Z tych względów Sąd przyjął, że zaistniałe na mocy art. 149 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.) wygaśnięcie decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) - czyniło bezprzedmiotowym postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wskutek skargi na pochodzącą sprzed dnia 1 maja 2004 r. decyzję organu odwoławczego w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego, a w konsekwencji prowadziło do umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. 3