Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Pracy w B., działając na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2019 r. poz. 1251 – dalej "u.p.i.p."), art. 237ł § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 2020 r. poz. 1320 – dalej "k.p.") i § 4 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 15 grudnia 2017 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 852 – dalej "rozporządzenie MRiF z 15 grudnia 2017 r."), nakazał [...] (skarżącej spółce) zapewnić, aby ładowarka teleskopowa [...] rok. prod. 2004 nr [...] obsługiwana była przez operatorów posiadających uprawnienia kwalifikacyjne zezwalające na jej eksploatację. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ wskazał, że [...] grudnia.2020 r. w [...] doszło do śmiertelnego wypadku w związku z użytkowaniem ww. ładowarki, obsługiwanej przez zleceniobiorcę, który nie posiada uprawnień kwalifikacyjnych zezwalających na jej eksploatację.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca spółka podniosła, że rozporządzenie MRiF z 15 grudnia 2017 r. reguluje sposób użytkowania wózków jezdniowych, nie zaś ładowarki teleskopowej, a co za tym idzie nie może być przywołany jako podstawa prawna, z której to wynika konieczność posiadania uprawnień do obsługi ładowarki teleskopowej. W ocenie skarżącej nie sposób uznać, jakoby ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynikała konieczność posiadania przez zleceniobiorcę uprawnień kwalifikacyjnych zezwalających na eksploatację ładowarki teleskopowej - ładowarka teleskopowa nie jest urządzeniem technicznym, dla którego do obsługi i konserwacji wymagane jest posiadanie kwalifikacji potwierdzonych zaświadczeniem kwalifikacyjnym.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...], Inspektor Pracy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu, po przywołaniu stanu faktycznego sprawy oraz treści art. 237ł § 1 Kodeksu pracy, § 4 rozporządzenia MRiF z 15 grudnia 2017 r., organ stwierdził, że przedmiotowe urządzenie, określone przez producenta jako ładowarka teleskopowa, w świetle normy PN-EN 1459 (Wózki jezdniowe, bezpieczeństwo- Wózki jezdniowe napędzane ze zmiennym wysięgiem) jest wózkiem jezdniowym ze zmiennym wysięgiem, do obsługi którego wymagane jest posiadanie uprawnień kwalifikacyjnych, o których mowa w ww. przepisie. Wskazał nadto, że przedmiotowa ładowarka jest urządzeniem poddozorowym - została zarejestrowana w UDT pod numerem ewidencyjnym [...]. Organ przywołał, że ostatnie badania techniczne zostały wykonane w dniu [...] sierpnia 2018 r., zaś termin ważności decyzji upłynął w dniu [...] sierpnia 2019 r., przy czym pomimo tego, że w dniu [...] listopada 2020 r. eksploatujący wystąpił do UDT z wnioskiem o zawieszenie badania z uwagi na wyłączenie urządzenia z eksploatacji, ładowarka była nadal eksploatowana
Spółka zaskarżyła powyższą decyzję do WSA w Bydgoszczy, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania, oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 7-9 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. polegające na dowolnej, a nie swobodnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego uznania, jakoby ładowarka teleskopowa, o której mowa w części dyspozytywnej orzeczenia, powinna być obsługiwana wyłącznie przez osoby posiadające uprawnienia kwalifikacyjne, podczas gdy na powyższą konstatację nie pozwala prawidłowa ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego. na powyższą decyzję spółka powieliła argumentację odwołania. W uzasadnieniu skargi spółka powieliła argumentację odwołania, wskazując, że rozporządzenie MRiF z 15 grudnia 2017 r. reguluje sposób użytkowania wózków jezdniowych, do których nie zalicza się ładowarka teleskopowa. W ocenie skarżącej w zakresie wyznaczonym przez desygnat pojęcia "wózek jezdniowy" nie mieści się "ładowarka teleskopowa".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – dalej "p.p.s.a.") wykazała, że skarga jest niezasadna.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji nakazu w sprawie stwierdzonych naruszeń przepisów prawa pracy (w tym więc również przepisów regulujących bezpieczeństwo i higienę pracy) stanowił art. 11 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (pub. jak wskazano wcześniej). Zgodnie z tym przepisem w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione między innymi do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie w przypadku, gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy (art. 11 pkt 1). Podstawową zatem przesłanką umożliwiającą wydanie nakazu jest stwierdzenie naruszenia przepisów prawa pracy, w tym bezpieczeństwa i higieny pracy.
Jak wynika z zawartego w aktach sprawy protokołu kontroli wszczętej [...] grudnia 2020 r. w skarżącej spółce, przedmiotowe urządzenie (ładowarka teleskopowa) obsługiwane było przez zleceniobiorcę nieposiadającego uprawnień kwalifikacyjnych zezwalających na jej eksploatację. Protokół został podpisany przez Starszego Inspektora Pracy mgr inż. G. T. i wynikające z niego ustaleni nie zostały zakwestionowane. Zgodnie z art. 237ł § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (publ. jak wcześniej wskazano) nie wolno dopuścić pracownika do pracy, do której wykonywania nie posiada on wymaganych kwalifikacji lub potrzebnych umiejętności, a także dostatecznej znajomości przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Zgodnie zaś z § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 15 grudnia 2017 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym (publ. jak wcześniej wskazano) do obsługi wózków jezdniowych podnośnikowych z mechanicznym napędem podnoszenia dopuszcza się osobę, która ukończyła 18 lat i posiada:
- 1) zaświadczenie kwalifikacyjne do obsługi wózków jezdniowych uzyskane na podstawie przepisów w sprawie sposobu i trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych oraz sposobu i trybu przedłużania okresu ważności zaświadczeń kwalifikacyjnych lub
- 2) uprawnienia maszynisty ciężkich maszyn budowlanych i drogowych lub książkę operatora maszyn roboczych z wpisem w zakresie obsługi wózków podnośnikowych.
Do obsługi wózków jezdniowych, innych niż wymienione w ust. 1, dopuszcza się osobę, która ukończyła 18 lat i:
- 1) posiada zaświadczenie ukończenia odpowiedniego do rodzaju wózka jezdniowego szkolenia, potwierdzającego nabyte umiejętności, w oparciu o programy opracowane lub zatwierdzone:
- a) przez Urząd Dozoru Technicznego lub
- b) do dnia 1 stycznia 2011 r. przez Ośrodek Doskonalenia Kadr w Mysłowicach, lub
- 2) posiada dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdami silnikowymi lub zespołami składającymi się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy uzyskane na podstawie przepisów w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, lub
- 3) spełnia warunki, o których mowa w ust. 1.
Nie wzbudziło zatem wątpliwości Sądu, że zaszły okoliczności uzasadniające zastosowanie przez organ inspekcji pracy środka opisanego w art. 11 ust. 1 pkt 1 u.p.i.p. W toku kontroli stwierdzono bowiem naruszenie przepisów prawa pracy (art. 237ł § 1 k.p.), w tym bezpieczeństwa i higieny pracy (§ 4 ust. 2 rozporządzenia MRiF z 15 grudnia 2017 r.). Nałożenie nakazu obsługi urządzenia pozostającego na wyposażeniu spółki przez osobę posiadającą odpowiednie ku temu kwalifikacje jest środkiem służącym usunięciu stwierdzonych uchybień w przypadku, gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy (art. 11 ust. 1 u.p.i.p.). Nie budzi też wątpliwości Sądu zasadność nadania rozstrzygnięciu rygoru natychmiastowego wykonania. stwierdzone uchybienie zagraża bowiem życiu i zdrowiu obsługującego urządzenie, jak i osób w otoczeniu tego urządzenia (w czasie jego obsługi przez kierowcę nieposiadającego wymaganych kwalifikacji), co zresztą potwierdza zaznaczona w decyzjach obu instancji okoliczność zaistniałego wypadku ze skutkiem śmiertelnym związanego z obsługą przedmiotowej ładowarki teleskopowej.
Odnosząc się zaś do argumentacji skargi należy stwierdzić, że jest ona chybiona. Skarżąca stoi na stanowisku, jakoby zastosowanie spornego nakazu pozbawione było podstaw z tego względu, że wymóg uzyskania kwalifikacji, o czym mowa w § 4 rozporządzenia MRiF z 15 grudnia 2017 r., nie dotyczy urządzeń typu ładowarka teleskopowa. Stanowisko to jest błędne. § 4 ww. rozporządzenia mówi o kategorii pojazdów: wózkach jezdniowych podnośnikowych z mechanicznym napędem podnoszenia (ust.
1) oraz wózkach jezdniowych, innych niż wymienione w ust. 1 (ust. 2). Zasadniczą kwestią jest zatem odczytanie, czy ładowarka teleskopowa (a więc pojazd wyposażony w wysięgnik o zmiennej długości, służący do podnoszenia i opuszczania ładunków różnego rodzaju) zalicza się do którejś z powyższych kategorii. Przy dokonaniu prawidłowej kwalifikacji urządzenia, o którym mowa w zakwestionowanych decyzjach, odwołać należy się najpierw do rozporządzenia Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 21 maja 2019 r. w sprawie sposobu i trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych oraz sposobu i trybu przedłużania okresu ważności zaświadczeń kwalifikacji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1008). W załączniku nr 3 lp. 8 do tego rozporządzenia wyodrębniono w kategorii wózków jezdniowych podnośnikowych: wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia z wysięgnikiem oraz wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia z osobą obsługującą podnoszoną wraz z ładunkiem (okres ważności zaświadczenia kwalifikacyjnego 5 lat) jak i wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia z wyłączeniem wózków z wysięgnikiem oraz wózków z osobą obsługującą podnoszoną wraz z ładunkiem (okres ważności zaświadczenia kwalifikacyjnego 10 lat). Z powyższego wynika, że tzw. ładowarka teleskopowa jest to wózek jezdniowy podnośnikowy wózki z mechanicznym napędem podnoszenia z wysięgnikiem, w odróżnieniu od pojazdu tego typu bez wysięgnika, zwanego potocznie "wózkiem widłowym". Zauważyć też należy, że tzw. ładowarka teleskopowa nie może być zaliczona do odrębnej kategorii wielozadaniowych nośników osprzętów, o której mowa w lp.1 grupy III załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 20 września 2001 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas eksploatacji maszyn i innych urządzeń technicznych do robót ziemnych, budowlanych i drogowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 583). W powyższym akcie zastrzeżono bowiem, że wielozadaniowych nośników osprzętów nie stanowią wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 21 grudnia o dozorze technicznym (Dz. U. z 2019 r., poz. 667). Na podstawie ww. przepisu Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 7 grudnia 2012 r. w sprawie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu (Dz. U. z 2012 r., poz. 1468), gdzie zgodnie z § 1 pkt 6 lit. l do urządzeń polegających dozorowi technicznemu zaliczono właśnie wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia. O ile nie wyrażono tego expressis verbis, to brak jest racjonalnych powodów, by do wskazanych wyżej urządzeń nie zaliczyć również także urządzeń tego typu wyposażonych w wysięgnik, a o których stanowi lp. 8 załącznika nr 3 do przywołanego wyżej rozporządzenia Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 21 maja 2019 r.
Z tych też powodów, biorąc pod uwagę całokształt przywołanych regulacji, Sąd stwierdził, że przedmiotowa tzw. ładowarka teleskopowa, jest wózkiem jezdniowym podnośnikowym z mechanicznym napędem podnoszenia, o którym mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia MFiR z 15 grudnia 2017 r., wyposażonym w wysięgnik (co uszczegółowiono w przywołanym rozporządzeniu Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 21 maja 2019 r.). W konsekwencji osoba obsługująca tego typu urządzenie zobowiązana jest legitymować się którymś z dokumentów opisanych w § 4 ust. 1 rozporządzenia MFiR z 15 grudnia 2017 r. Zakwestionowany nakaz Powiatowego Inspektora Pracy oparty został o uzasadnione podstawy, wynikające z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego i prawnego sprawy.
W związku z tym, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd wniesioną skargę oddalił.