Uzasadnienie
W dniu 12 maja 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) uczestnika postępowania A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu podał, że składając wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku sądził, że jest on darmowy. Prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Jego dochód miesięczny stanowi świadczenie rentowe, które wynosi [...] zł. Jest właścicielem domu o powierzchni [...] m2. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Z przedstawionych w formularzu wyliczeń wynika, że wydatki ponoszone miesięcznie przez wnioskodawcę wynoszą [...] zł.
Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje
Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa (art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).
Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny.
W świetle przedstawionej przez zainteresowanego sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazał on zasadności swojego wniosku. Z danych przedstawionych przez uczestnika postępowania wynika, że miesięczny dochód gospodarstwa składający się ze świadczenia rentowego wynosi [...] zł zaś miesięczne wydatki związane z utrzymaniem wynoszą [...] zł (w tym leki [...] zł, spłata pożyczki [...] zł miesięcznie). W pierwszej kolejności należy wskazać, że uczestnik postępowania w tym zestawieniu umieścił nieprawidłowo po stronie wydatków kwoty zaliczki na podatek [...] zł oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości [...] zł, ponieważ tę kwotę w łącznej wysokości [...] zł potrąca bezpośrednio płatnik ZUS z kwoty brutto świadczenia rentowego tj. [...] zł, a nie skarżący z otrzymywanego świadczenia netto.
Tym samym podane przez niego błędnie w formularzu PPF miesięczne wydatki należy pomniejszyć o kwotę [...] zł i w związku z tym uznać, że jego miesięczne wydatki związane z utrzymaniem wynoszą nie [...] zł lecz około [...] zł.
Stwierdzić należy, że uczestnik postępowania ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie jest kwestionowane. Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie mu prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez uczestnika postępowania innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez niego procesów sądowych.
Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 p.p.s.a. Uczestnik postępowania jak podano wyżej posiada dom.
Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Tymczasem jak wynika z powyższego uczestnik postępowania po uiszczeniu stosowanych opłat oraz zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych spłaca ratę pożyczki w wysokości [...] zł miesięcznie.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.