Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] Wójt Gminy B., po rozpoznaniu wniosku skarżącej R. B. z dnia [...] listopada 2022 r., odmówił jej przyznania dodatku węglowego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji opisał dotychczasowy przebieg postępowania i odnosząc się merytorycznie do wniesionego w sprawie wniosku powołał się na treść art. 2 ust. 3c ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz.U. 2023 r. poz. 141, dalej jako "u.d.w.") wskazując, że norma ta dotyczy wyłącznie odrębnych lokali, a nie osobnych (nieruchomości) domów znajdujących się pod tym samym adresem. Przy czym, jak dalej wyjaśnił, podczas wywiadu środowiskowego dnia [...] lutego 2023 r. ustalono, że skarżąca zamieszkuje pod adresem ul. [...] gm. B. wraz z rodziną oraz z innymi gospodarstwami domowymi, które stanowią jej matka zamieszkująca w tym samym budynku co skarżąca oraz lokator, który zamieszkuje w drugim budynku pod tym samym adresem.
Organ podkreślił również, że gospodarstwa skarżącej oraz jej matki mają wspólne wejście do domu, a tym samym do pomieszczeń które zajmują i w związku z tym uznał, że gospodarstwa te mieszkają w jednym a nie w odrębnych lokalach. W związku z powyższym, zdaniem Wójta nie jest możliwe zastosowanie w sprawie art. 2 ust. 3c i 3d u.d.w. z uwagi na to, że mimo iż w ustalonym stanie faktycznym w domu jednorodzinnym zamieszkują pod tym samym adresem dwa gospodarstwa domowe, to jednak nie został spełniony warunek odrębnego lokalu. Ponadto, pod ww. adresem znajduje się również drugi dom z tą samą numeracją, a osoba go zamieszkująca złożyła wniosek o dodatek jako pierwsza i go otrzymała.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że ustalenia dokonane przez organ I instancji są dowolne i nie znajdują odzwierciedlenia w rzeczywistym stanie faktycznym. Nie sposób zgodzić się w jej ocenie także z powołanym uzasadnieniem prawnym. Skarżąca zwróciła uwagę, że organy orzekając winny stosować przepisy obowiązujące po nowelizacji z dnia 3 listopada 2022 r., które umożliwiają przyznanie kilku dodatków węglowych gospodarstwom domowym zamieszkującym pod jednym adresem, o ile tworzą one odrębne gospodarstwa zamieszkujące odrębne lokale. Przy czym, jak wyjaśniła, w niniejszym przypadku trzy gospodarstwa domowe zamieszkują pod tym samym adresem w dwóch budynkach – w jednym budynku dwa gospodarstwa domowe, tj. skarżącej i jej matki, a w drugim budynku najemcy. Każdy z budynków zasilany jest oddzielnym źródłem ogrzewania. Nie powinno zatem w ocenie skarżącej budzić wątpliwości, że gdy na jednej posesji znajdują się dwa budynki to prowadzone tam gospodarstwa domowe należy kwalifikować jako oddzielne.
Wskazała przy tym, że nie zawsze możliwe jest wyodrębnienie lokalu z przyczyn technicznych, co jednak – jak podkreśliła - nie jest ustawowym warunkiem wynikającym z przepisów u.d.w. Ponadto skarżąca podniosła, że niezasadnym jest odwoływanie się do definicji "samodzielnego lokalu mieszkalnego" w rozumieniu ustawy o własności lokali skoro do pojęcia tego nie odwołują się przepisy u.d.w. Wyjaśniła również, że parter domu zamieszkuje jej matka, która dysponuje własnymi pokojami, kuchnią oraz łazienką, natomiast piętro zamieszkuje skarżąca wraz z rodziną, tworząc odrębne gospodarstwo domowe. Każdy lokal ma zatem własną odrębną kuchnię, łazienkę, sypialnię oraz sprzęty codziennego użytku (lodówka, pralka) i każde gospodarstwo domowe utrzymuje się samodzielnie. Bez znaczenia pozostaje zatem kwestia wspólnych drzwi wejściowych, jeśli każde z gospodarstw zajmuje odrębny lokal i samodzielnie zaspokaja swoje potrzeby.
Po rozpoznaniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) decyzją z dnia [...] marca 2023 r. znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał w szczególności, że w sprawie nie mają zastosowania art. 2 ust. 3c i 3d u.d.w. ponieważ nie podjęto jakichkolwiek czynności w celu ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, co, jak wskazało SKO, potwierdziła sama skarżąca we wniesionym odwołaniu. Wobec tego bez znaczenia w ocenie Kolegium pozostaje ustalenie, że pod przedmiotowym adresem prowadzone są trzy odrębne gospodarstwa domowe.
Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o uchylenie obydwu wydanych w sprawie decyzji i zobowiązanie organu do wydania w zakreślonym terminie decyzji w przedmiocie przyznania skarżącej dodatku węglowego. Sformułowała przy tym zar5zuty naruszenia:
- - art. 2 ust. 3a u.d.w. poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że w zaistniałym stanie faktycznym jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym samym adresem podczas gdy w sprawie pod jednym adresem zamieszkują trzy odrębne gospodarstwa domowe w odrębnych lokalach, a zatem skarżąca spełnia przesłanki do przyznania jej dodatku węglowego na podstawie znowelizowanych przepisów;
- - art. 2 ust. 3b u.d.w. poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że na gruncie niniejszej sprawy dodatek węglowy należy się najemcy zamieszkującemu pod tym samym adresem (lecz w innym budynku) z uwagi na to, że złożył wniosek jako pierwszy, podczas gdy świadczenie to winno być przyznane każdemu z gospodarstw domowych zamieszkujących odrębne lokale, co ma miejsce w sprawie;
- - art. 2 ust. 3c u.d.w. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że warunkiem koniecznym przyznania dodatku węglowego dla kilku gospodarstw domowych zamieszkujących odrębne lokale pod jednym adresem jest podjęcie jakichkolwiek czynności w celu ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych, podczas gdy ustawodawca w żadnym aspekcie nie uzależnia udzielenia wsparcia od podjęcia kroków formalnych prowadzących do nadania odrębnego adresu, przy czym skarżąca podjęła czynności zmierzające do nadania numeru porządkowego drugiemu z budynków, jednak jej wniosek rozpatrzony został odmownie;
- - art. 2 ust. 3d u.d.w. poprzez brak jego zastosowania w zaistniałej sytuacji faktycznej, podczas gdy w niniejszej sprawie pod jednym adresem na jednej posesji znajdują się dwa budynki, a w odrębnych lokalach zamieszkują trzy osobne gospodarstwa domowe (w jednym budynku dwa gospodarstwa domowe w odrębnych lokalach, w drugim budynku trzecie gospodarstwo domowe), wykorzystując źródło ogrzewania uprawniające do przyznania dodatku węglowego każdemu z tych gospodarstw;
- - art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, podczas gdy organ II instancji winien uchylić przedmiotową decyzję w całości z uwagi na to, że skarżąca spełnia wszystkie warunki formalne do przyznania jej dodatku węglowego;
- - art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego poprzez brak uwzględnienia okoliczności faktycznych sprawy polegających na zamieszkiwaniu pod jednym adresem trzech odrębnych gospodarstw domowych w odrębnych lokalach oraz brak ustalenia, że skarżąca podjęła czynności zmierzające do nadania odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych;
- - art. 79a k.p.a. poprzez brak uprzedniego wskazania przez organ II instancji niespełnionych przesłanek zależnych od strony, a koniecznych do wydania decyzji zgodnej z żądaniem strony w postaci konieczności podjęcia przez skarżącą czynności zmierzających do ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych;
- - art. 2 ust. 15a u.d.w. poprzez brak wszechstronnej weryfikacji wniosku o przyznanie dodatku węglowego i brak ustalenia istotnych (w ocenie organu) okoliczności stanu faktycznego z punktu widzenia art. 2 u.d.w.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła argumentację tożsamą z podniesioną już na gruncie wniesionego w sprawie odwołania.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 79a k.p.a. wskazało, że jest on nieuzasadniony, gdyż dnia [...] lutego 2023 r. organ I instancji zawiadomił skarżącą o braku spełnienia przesłanek do przyznania jej dodatku węglowego, w związku z czym zdaniem SKO strona miała wiedzę o przesłankach warunkujących przyznanie świadczenia. Powielenie zawiadomienia przez organ II instancji byłoby zatem niecelowym i prowadziłoby do zbędnego przedłużenia postępowania w sprawie.
Pismem z dnia [...] czerwca 2023 r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, tj.: pisma z Wójta Gminy B. z dnia [...] listopada 2022 r. w przedmiocie odmowy nadania nr porządkowego dla budynku wskazanego we wniosku oraz zawiadomienia z dnia [...] maja 2023 r. o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy.
Na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] września 2023 r. Sąd postanowił przeprowadzić dowód z ww. pisma Wójta Gminy B. z dnia [...] listopada 2022 r. (k. 21 akt sądowych), a w pozostałym zakresie oddalić wniosek dowodowy sformułowany w piśmie procesowym skarżącej z dnia [...] czerwca 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Kontrola przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie odpowiadają wymogom prawa.
Przeanalizowania w niniejszej sprawie wymaga legalność odmowy skarżącej wnioskowanego dodatku węglowego przez SKO z uwagi na to, że nie wykazała ona aby w terminie do 30.11.2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu dla jej gospodarstwa domowego i tym samym stwierdzenie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia w trybie art. 2 ust. 3d u.d.w. Ponadto, mając na uwadze ustalenie przez organ I instancji, że pod adresem zamieszkania skarżącej nie stwierdzono odrębności lokali –- odnieść należy się również do tejże kwestii.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, a w szczególności art. 2 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego, jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Art. 2 ust. 3a u.d.w. stanowi, iż w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Zgodnie z art. 2 ust. 3b u.d.w. w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. Stosownie jednak do art. 2 ust. 3c u.d.w. w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła.
W myśl art. 2 ust. 3d u.d.w. w przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.
Art. 2 ust. 3e u.d.w. stanowi zaś, iż w przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 3d, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu.
Dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, właściwy organ gminy zobowiązany jest uwzględnić informacje wynikające m.in. z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie określonych ustawą świadczeń (świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczenia wychowawczego, dodatku osłonowego, dodatku mieszkaniowego), a także dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców. Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, by w toku takiego wywiadu ustalić, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Oznacza to, że organ rozstrzygający w sprawie przyznania dodatku węglowego musi zweryfikować informacje podane przez wnioskodawcę we wniosku (art. 2 ust. 15a i 15b u.d.w.).
Ponadto istotnym jest, że wprowadzone do ustawy o dodatku węglowym unormowania m.in. art. 2 ust. 3a – 3e oraz art. 2 ust. 15a – 15g zmierzają do pełnej realizacji celu tejże ustawy, a więc zrekompensowania przez państwo jak najszerszej grupie gospodarstw domowych wysokich cen energii, w tym również kosztów zakupu opału. Podkreślić przy tym należy, że ustawa nie uzależnia prawa do otrzymania dodatku węglowego od kryterium dochodowego. Ustawodawca, wyposażając organy administracji w bardzo szerokie narzędzia do weryfikacji okoliczności uprawniających do otrzymania tego świadczenia, a jednocześnie w dużej mierze upraszczając formalności proceduralne po stronie wnioskodawców, dążył bowiem do zapewnienia wsparcia finansowego jak największej liczbie gospodarstw domowych.
Pamiętać należy również, że rozpoznając sprawę z wniosku o dodatek węglowy organ związany jest ogólnymi zasadami postępowania dowodowego opisanymi w Kodeksie postępowania administracyjnego (k.p.a.). Organ winien zatem toku postępowania stać na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 § 1 k.p.a.). Organ winien ponadto działać w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), a także należycie i wyczerpującego informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.).
Wreszcie zgodnie z art. 79a § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.
Mając na uwadze wskazane powyżej obowiązujące przepisy prawa, Sąd uznał, że stanowiska przyjęte w niniejszej sprawie zarówno przez organ I jak i II instancji, stoją w sprzeczności z celem ustawodawcy oraz zasadami postępowania obowiązującymi organy orzekające w sprawie przyznania dodatku węglowego i nie mogą zostać zaakceptowane.
Z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy wynika, że w dniu [...] czerwca 2022 r. skarżąca złożyła deklarację dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw w budynku jednorodzinnym pod adresem ul. [...] [...], w której wskazała na stosowanie węgla i paliwa węglopochodnego. Skarżąca złożyła następnie wniosek o wypłatę dodatku węglowego w dniu [...] listopada 2022 r. W aktach administracyjnych znajduje się ponadto oświadczenie z dnia [...] grudnia 2022 r., w którym skarżąca oświadczyła że do dnia [...] listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod ww. adresem.
Ponadto w toku postępowania administracyjnego w miejscu zamieszkania skarżącej przeprowadzono dwukrotnie wywiady środowiskowe – w dniach [...] grudnia 2022 r. oraz [...] lutego 2023 r. – z których sporządzono dołączone do akt notatki służbowe (k. 5 i k. 14 akt adm). W konsekwencji przeprowadzonych wywiadów ustalono w szczególności, że R. B. zamieszkuje pod wskazanym adresem z innymi gospodarstwami domowymi, które stanowią jej matka – zamieszkująca w tym samym domu oraz najemca – zamieszkujący w drugim budynku. W sporządzonych notatkach wskazano również, że gospodarstwo domowe skarżącej ma wspólne wejście do domu, a tym samym do pomieszczeń, które zajmuje skarżąca z rodziną i jej matka – tj. wspólny korytarz, hol z otwartym pokojem, gdzie znajdują się wejścia do innych pomieszczeń – takich jak kuchnia, inne pokoje oraz łazienka, służące matce skarżącej.
Natomiast w holu znajduje się również klatka schodowa, prowadząca na pierwsze piętro zajmowane przez skarżącą oraz jej rodzinę. Znajdują się tam pokoje, kuchnia, łazienka. Wskazano również, że pomieszczenia ogrzewane są współdzielonym źródłem ciepła zasilanym węglem i paliwami węglopochodnymi. Stwierdzono ponadto, że na posesji znajdują się dwa domy mieszkalne mające ten sam numer a osoba, która złożyła wniosek na adres ul. [...] jako pierwsza otrzymała już dodatek węglowy.
Na podstawie powyższych ustaleń dokonanych w trakcie wywiadu środowiskowego organ I instancji uznał że strona nie spełnia warunków do otrzymania dodatku węglowego, ponieważ nie zamieszkuje w odrębnym lokalu. Jak wskazał bowiem Wójt, pod wskazanym adresem zamieszkują trzy odrębne gospodarstwa domowe, przy czym skarżąca wraz z matką stanowią dwa odrębne gospodarstwa domowe, zamieszkujące w jednym, a nie w odrębnych lokalach. Jest to bowiem dom piętrowy z jednym wspólnym wejściem dla obydwu gospodarstw, które mają swobodny dostęp do wszystkich pomieszczeń znajdujących się w domu. Z tej przyczyny – tj. z uwagi na niespełnienie przesłanki odrębnego lokalu – zdaniem Wójta nie jest możliwe zastosowanie w sprawie art. 2 ust. 3c i 3c u.d.w.
Ponadto organ I instancji wskazał, że ww. przepisy odnoszące się do odrębnych lokali nie mają zastosowania do dwóch osobnych budynków na jednej posesji, gdyż odnoszą się one jedynie do dwóch odrębnych lokali w ramach jednego budynku. Natomiast na wskazany adres przyznany został już dodatek węglowy dla osoby zamieszkującej drugi dom znajdujący się na tej samej posesji pod adresem ul. [...].
Oceniając powyższe wskazać należy, że organ I instancji doszedł do nieprawidłowych wniosków, które doprowadziły w konsekwencji do wydania wadliwej decyzji. Po pierwsze wyjaśnić należy, że uznając, że skarżącej nie przysługuje dodatek węglowy z uwagi na brak cechy odrębności zajmowanych przez skarżącą oraz jej matkę pomieszczeń mieszkalnych, organ dokonał błędnej interpretacji przepisu art. 2 ust. 3d u.d.w. i w konsekwencji nieprawidłowej subsumpcji normy prawnej wynikającej z ww. przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Podkreślić należy, że w art. 2 ust. 3d u.d.w. jest mowa o "zamieszkiwaniu pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych". Skoro ustawodawca nie posłużył się ani pojęciem samodzielności lokali mieszkalnych ani pojęciem odrębnej własności lokali mieszkalnych to przez odrębność lokali należy rozumieć odrębność w sensie funkcjonalnym (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 maja 2023 r., II SAB/Gl 24/23; wyrok WSA w Lublinie z 1 czerwca 2023 r., II SA/Lu 158/23; wyrok WSA w Szczecinie z 22 czerwca 2023 r., II SAB/Sz 45/23 – dostępne na stronie: https://cbois.nsa.gov.pl/cbois/query).
Przy czym w ocenie Sądu z całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (w szczególności z ustaleń wywiadu środowiskowego oraz wyjaśnień skarżącej przedstawionych na gruncie odwołania) wynika, że lokal, który zajmuje skarżąca wraz z rodziną, to piętro w obrębie jednorodzinnego budynku, które składa się z pokoi, a także w pełni wyposażonej kuchni oraz łazienki. Natomiast matka skarżącej zajmuje parter domu, gdzie posiada własne pokoje oraz również w pełni wyposażone kuchnię i łazienkę. Każde z gospodarstw domowych ma zatem do dyspozycji pomieszczenia oraz sprzęty codziennego użytku, które w pełni spełniają ich potrzeby egzystencjalne oraz każde z nich samodzielnie się utrzymuje. Skarżąca i jej matka gospodarują więc odrębnie, a jedynie współdzielą ciągi komunikacyjne (wspólne wejście do domu, korytarz, hol) i źródło ciepła. Zarówno skarżąca jak i jej matka mają do zajmowanych przez siebie lokali swobodny dostęp, a korzystanie z lokali zgodnie z ich funkcją nie wymaga korzystania z lokalu drugiego gospodarstwa domowego, pomimo pewnych wspólnych części komunikacyjnych.
To zaś prowadzi do wniosku, że lokal mieszkalny zajmowany przez skarżącą jest lokalem odrębnym funkcjonalnie. Konieczność korzystania ze wspólnego wejścia, korytarza, holu czy źródła ciepła nie przekreśla bowiem istnienia odrębnych gospodarstw w odrębnych lokalach pod tym samym adresem.
Powyższą argumentację dotyczącą właściwego rozumienia odrębności lokalu na potrzeby postępowania dotyczącego dodatku węglowego odnieść należy również do drugiego budynku na tej samej posesji, zamieszkałego przez lokatora, który jako pierwszy wystąpił o dodatek węglowy. Nie zasługuje bowiem na akceptację argumentacja organu jakoby art. 2 ust. 3c u.d.w. nie odnosił się do sytuacji, gdzie na jednej posesji znajdują się dwa osobne budynki, nie zaś odrębne lokale w obrębie jednego budynku. Jeśli bowiem na gruncie u.d.w. zgodnie z wolą ustawodawcy znaczenie ma mieć odrębność w sensie funkcjonalnym to nie ma jakichkolwiek przeciwwskazań aby za odrębne lokale w takim znaczeniu uznać dwa osobne budynki znajdujące się pod tym samym adresem.
Przechodząc zaś do dostrzeżonych przez Sąd uchybień na gruncie zaskarżonej decyzji, wskazać należy, że organ odwoławczy w wyniku rozpoznania odwołania uznał, że podstawą odmowy przyznania stronie dodatku węglowego winien być fakt, że skarżąca nie podjęła działań mających na celu ustalenie odrębnego adresu zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw zamieszkujących pod adresem W.
25. W związku z tym w ocenie SKO nie było w sprawie możliwe zastosowanie trybu z art. 2 ust. 3d u.d.w. z uwagi na niespełnienie warunku z art. 2 ust. 3c u.d.w. Stanowisko to Sąd ocenia jednak jako wadliwe. Kolegium błędnie zinterpretowało bowiem przepis art. 2 ust. 3c u.d.w. uznając, że brak podjęcia kroków formalnych prowadzących do ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach w terminie do 30 listopada 2022 r. skutkuje odmową przyznania skarżącej dodatku węglowego. W odniesieniu do przesłanki braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zauważyć należy, że ustawodawca nie wprowadził wymogu podjęcia przez stronę kroków formalnych prowadzących do wyodrębnienia własności lokalu lub ustalenia odrębnego adresu lokalu, a tym samym wymogu udokumentowania przez stronę faktu wszczęcia bądź zakończenia odpowiedniej procedury (np. poprzez przedłożenie zaświadczenia o samodzielności lokalu, wniosku o nadanie numeru porządkowego). Sąd podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie, że spełnienie wskazanej przesłanki może nastąpić poprzez złożenie oświadczenia, że do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony, a następnie dokonanie oceny oświadczenia w kontekście zaistnienia warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w zw. z art. 2 ust. 3c u.d.w. (por. wyroki WSA w Gliwicach: z 11 maja 2023 r., II SA/Gl 355/23, z 8 maja 2023 r., II SAB/Gl 24/23 – dostępne jw.). Przy czym, takie oświadczenie skarżąca przedłożyła do akt sprawy w dniu [...] grudnia 2022 r. (k. 4 akt adm. organu I instancji). Mało tego, przedłożone do Sądu pismo Wójta z dnia [...] listopada 2022 r. dowodzi temu, że skarżąca przed datą [...] listopada 2022 r. wystąpiła z wnioskiem o nadanie nr porządkowego dla budynku gospodarczego pod adresem W. 25, jednak wniosek ten nie został rozpatrzony pozytywnie. Powyższe świadczy o tym, że organ odwoławczy powołując się na okoliczność niepodjęcia przez skarżącą formalnych działań w celu ustalenia odrębnego adresu (które jak już powyżej wykazano nie były de facto konieczne) nie ustalił nawet czy faktycznie działania takie nie były podjęte. Nie wezwał bowiem skarżącej do wykazania tej okoliczności poprzez przedłożenie stosownych dokumentów lub oświadczenia o podjęciu formalnych kroków (mimo iż skarżąca w oświadczeniu z dnia [...] grudnia 2022 r. wskazała, że nie było możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych) ani też nie zawiadomił jej przed wydaniem decyzji, że powyższa okoliczność stanowi przeszkodę w przyznaniu jej dodatku. Tym samym stwierdzić należy, że organ – zgodnie z zarzutami skargi - uchybił przepisom postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 79a § 1 k.p.a. Odnośnie wyjaśnień SKO zawartych w odpowiedzi na skargę, dotyczących spełnienia obowiązku z art. 79a k.p.a. przez organ I instancji i tym samym braku potrzeby realizowania tego obowiązku przez organ odwoławczy, wyjaśnić należy bowiem po pierwsze, że w piśmie z dnia [...] lutego 2023 r., na które powołało się Kolegium, organ I instancji nie wskazał skarżącej przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane. Pismo to zawiera bowiem wyłącznie pouczenie o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań oraz przytoczenie treści przepisu art. 79a k.p.a. – co nie stanowi wypełnienia obowiązku ciążącego na organie, wynikającego z tego przepisu. Ponadto istotnym jest, że nawet gdyby organ I instancji wskazał na etapie prowadzonego przez siebie postępowania przesłanki, które w jego ocenie nie były spełnione to organ odwoławczy rozpoznając sprawę po raz drugi zawsze może dojść do innych wniosków i uznać, że przyczyną odmowy będzie inna niż wskazana przez organ I instancji okoliczność – co miało zresztą miejsce w przedmiotowej sprawie. Dlatego też istotnym jest przed wydaniem decyzji, aby strona została poinformowana o przesłankach zależnych od strony, które w ocenie organu wydającego decyzje na danym etapie postępowania, nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane.
Wobec powyższego, zdaniem Sądu w niniejszej sprawie obydwa organy orzekające w sprawie dokonały nieprawidłowej wykładni przepisów ustawy o dodatku węglowym, dopuściły się naruszenia przepisów postępowania i w konsekwencji wydały rozstrzygnięcia, które nie mogą się ostać w obrocie prawnym.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji uwzględni stanowisko Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku i ponownie wyjaśni, czy skarżąca prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe i czy zajmuje odrębny lokal w rozumieniu u.d.w. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania organ I instancji wyda decyzję zgodną z ustalonym stanem faktycznym i przepisami prawa.
Jednocześnie należy wskazać, że na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.