Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2019 r., nr [...] K. - P. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w B. działając na podstawie art. 92 a ust. 2 ustawy z dnia [...] września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 58 z późn. zm.) oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli nr [...] z dnia [...].08.2019 r. nałożył na M. M. – P. zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie: PHU [...] M. M. - karę pieniężną w kwocie [...]zł oraz umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, na podstawie art. 92a ust. 2 i 8 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 58 z późn. zm.), w związku z lp. 4.2 załącznika nr 4 do powyższej ustawy.
W uzasadnieniu decyzji orzekający organ I instancji wskazał, że w dniu [...] sierpnia 2019 r. na drodze powiatowej nr 1531C łączącej miejscowości K. i O., zatrzymano do kontroli czteroosiowy samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...]. Samochodem ciężarowym kierował T. T. (obywatel [...]), który wykonywał przewóz drogowy w imieniu przedsiębiorcy M. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: Przedsiębiorstwo Handlowo Usługowe [...] M. M.. Osobą zarządzającą transportem w ww. przedsiębiorstwie była M. M. – P., natomiast przebieg kontroli utrwalono protokołem kontroli nr [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r.
Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły ustalone w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, następujące naruszenia:
. niewyposażenie kierowcy w wypis z licencji,
. wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie uzyskał kwalifikacji wstępnej lub nie ukończył szkolenia okresowego,
. wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy,
. wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne tj. naruszenia zawarte w lp. 1.2, lp. 4.1, lp. 4.3 oraz lp. 15.2 załącznika nr 4 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.
K. - P. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wyjaśnił, iż kierowca wykonujący krajowy transport drogowy rzeczy - T. T. okazał do kontroli tylko i wyłącznie swoje prawo jazdy nr [...] wydane przez organ ukraiński. Kierowca nie okazał do kontroli żadnego zaświadczenia o odbyciu kwalifikacji wstępnej, ani ukończeniu szkolenia okresowego dla kierowców przewożących rzeczy na terenie [...], ani żadnego innego kraju członkowskiego UE. Kierowca nie okazał żadnego ważnego świadectwa kierowcy. Strona w toku prowadzonego postępowania również nie przedstawiła organowi jakiegokolwiek dokumentu poświadczającego, iż T. T. legitymuje się niezbędnym do wykonywania zawodu kierowcy uprawnieniem.
Ponadto, w toku kontroli stwierdzono, iż osoba zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie, dopuściła do wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę nie posiadającego niezbędnych badań psychologicznych stwierdzających brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
Dodatkowo stwierdzono, iż osoba zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie PHU [...], dopuściła do wykonywania przewozu drogowego pojazdem, posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne. W trakcie kontroli drogowej przeprowadzono oględziny samochodu ciężarowego marki [...]. W wyniku oględzin stwierdzono, że z układu hydraulicznego podnoszącego skrzynię ładunkową nastąpił nadmierny, ciągły i niekontrolowany wyciek oleju; powyższe potwierdza konsystencja i zapach substancji; w celu udokumentowania ilości wycieków pomiędzy godz. 8:51 a 10:26 fotografowano jego ilość - sporządzono obszerny materiał dowodowy, który załączono do akt sprawy.
W związku z powyższym stwierdzono, iż ww. samochód posiada usterki zakwalifikowane jako niebezpieczne i ujęte w rozporządzeniu MSWiA z dnia 18 lipca 2008 r. (Dz. U. z 2008 r., Nr 132, poz. 841, z późn. zm.) w sprawie kontroli ruchu drogowego:
- 1) wycieki płynów: stałe powstawanie kropli, które stanowi bardzo poważne ryzyko dla środowiska lub bezpieczeństwa (załącznik 1A - lp. 8.4.1 pkt 2);
Powyższą usterkę zakwalifikowano jako niebezpieczną, zgodnie z rozporządzeniem z dnia 18 lipca 2008 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego, wdrażającym Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/47/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie drogowej kontroli technicznej dotyczącej zdatności do ruchu drogowego pojazdów użytkowych poruszających się w Unii oraz uchylającą dyrektywę 2000/30/WE (Dz.U. L 127 z 29.4.2014, s. 134).
Organ I instancji umorzył postępowanie administracyjne w zakresie wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, na podstawie art. 92a ust. 2 i 8 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 58 z późn. zm.), w związku z lp. 4.2 załącznika nr 4 do powyższej ustawy.
Strona w swoich wyjaśnieniach z dnia [...] września 2019 r. poinformowała, iż kierowca posiadał ważne na dzień [...] sierpnia 2019 r. badania lekarskie, na dowód czego załączyła orzeczenie lekarskie nr [...], wystawione dnia [...] sierpnia 2019 r.
Z uwagi na powyższe, orzekający organ uznał, iż w dniu kontroli drogowej T. T. posiadał niezbędne badania lekarskie, a co za tym idzie, M. M. - P. dopełniła ciążący na niej obowiązek.
W odwołaniu od powyższej decyzji M. M. - P. zarzuciła naruszenie art. 7, 77, 80, 107 § 3 k.p.a., przez ustalenie stanu faktycznego sprawy niezgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej tj. nie wyjaśnienie:
. kiedy powstały stwierdzone w trakcie kontroli usterki, poprzestając na samowolnym stwierdzeniu, że na pewno powstały przed rozpoczęciem wykonywania przejazdu przez kierowcę,
. nie ustalenie, czy do obowiązków kierowcy należało upewnienie się przed rozpoczęciem wykonywania przewozu, że posiada w aucie wszelkie niezbędne dokumenty, poprzestając jednie na tym, iż to strona winna była przed wyjazdem kierowcy sprawdzić, czy posiada on niezbędne dokumenty.
Skarżąca podkreśliła, że w niniejszej sprawie nie może być mowy, aby strona godziła się lub miała wpływ na powstanie określonego naruszenia, bowiem w jej przekonaniu - dochowała należytej staranności, organizując w sposób właściwy procedurę przewozu.
Skarżąca wskazała, że pracownicy pisemnie potwierdzali przyjęcie do wiadomości zakresu obowiązków mówiącego m.in. o zobowiązaniu się kierowców do sprawdzania wyposażenia pojazdu w niezbędną dokumentację w związku z czym, to kierowca winien znać swoje obowiązki i to on powinien sprawdzić, czy posiada wszystkie dokumenty.
Zdaniem skarżącej, nałożenie na kierowcę obowiązku sprawdzania, czy posiada wszelkie wymagane dokumenty nie jest przerzucaniem odpowiedzialności na kierowcę. Zarządzająca transportem drogowym nie ma fizycznej możliwości sprawdzania każdego auta pod względem posiadania wszystkich wymaganych dokumentów.
Ponadto w odniesieniu do innego naruszenia skarżąca wskazała, że pojazd wyjechał z firmy sprawny technicznie, a usterka powstała podczas wykonywania przewozu piasku i nie została zauważona przez kierowcę. Skarżąca podniosła, iż usterka pojazdu może powstać w każdym czasie i jest uzależniona od wielu czynników. Powodem pęknięcia resora jest stała eksploatacja samochodu, jazda po wyboistej drodze. Podobnie wycieki z pojazdu mogą pojawić się nagle, na przykład poprzez uszkodzenie elementów pojazdu.
Mając na uwadze argumentację zawartą w treści odwołania skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając decyzję organ odwoławczy odnosząc się do naruszenia z tytułu lp. 1.2 załącznika nr [...] do u.t.d. wskazał, że podczas kontroli kierowca nie okazał żadnego wypisu z licencji na wykonywanie transportu drogowego, ani wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, natomiast w toku postępowania ustalono, że podmiot wykonujący przewóz posiada ważne na dzień kontroli uprawnienie transportowe tj. licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy oraz licencję dotyczącą międzynarodowego transportu drogowego.
Odnośnie naruszenia z tytułu lp. 4.1 i lp. 4.3 załącznika nr [...] do u.t.d. organ odwoławczy zwrócił uwagę, że podczas kontroli kierowca T. T. nie okazał żadnego zaświadczenia o odbyciu kwalifikacji wstępnej, ani zaświadczenia o ukończeniu szkolenia okresowego dla kierowców przewożących rzeczy; kierowca nie okazał żadnego ważnego świadectwa kierowcy oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
W toku postępowania wyjaśniającego strona nie przedstawiła żadnego dokumentu poświadczającego, że kierowca uzyskał kwalifikację wstępną, ukończył szkolenie okresowe dla kierowców.
Odnośnie naruszenia z tytułu lp. 15.2 załącznika nr [...] do u.t.d. organ odwoławczy wyjaśnił, że przeprowadzona kontrola techniczna pojazdu wykazała, iż z układu hydraulicznego podnoszącego skrzynię ładunkową występuje ciągły, niekontrolowany wyciek oleju, jak również uszkodzenie i pękniecie części resoru.
Organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżoną decyzją w sposób prawidłowy umorzono postępowanie administracyjne w zakresie naruszenia w postaci wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy tj. lp. 4.2 załącznika nr [...] do u.t.d., gdyż przesłano stosowne zaświadczenie lekarskie.
Odnosząc się do augmentacji strony, że pojazd wyjechał z bazy w stanie sprawnym technicznie, organ odwoławczy zauważył, iż za słuszne należy uznać stanowisko organu I instancji, bowiem z okazanej do kontroli wykresówki wynika, iż pojazd w dniu [...] sierpnia 2019 r. stacjonował w miejscowości P., która jest oddalona o ok. 70 km od miejsca prowadzenia działalności transportowej, a tym samym warsztatu, w którym można by usunąć stwierdzone nieprawidłowości. Z wykresówki wynika, że od momentu rozpoczęcia pracy przez kierowcę do momentu zatrzymania go do kontroli, upłynęła nieco ponad godzina, w związku z czym organ nie dał wiary twierdzeniom, że uszkodzenia powstały w trakcie kontrolowanego (wykonywanego) przewozu, gdyż tak poważna usterka jak pęknięcie pióra resoru, czy tak nadmierne wycieki płynu, nie mogą powstać w tak krótkim czasie. Ujawnione nieprawidłowości, zdaniem organu odwoławczego powstały wskutek zaniedbań, braku kontroli, jakie miały miejsce w przedsiębiorstwie.
Ponadto organ II instancji podniósł, iż strona jako zarządzająca transportem drogowym nie może przenieść odpowiedzialności za stwierdzane naruszenia na kierowcę, gdyż ustawodawca przewidział odrębną odpowiedzialność kierowcy jak i m.in. zarządzającego transportem, a przedstawiona argumentacja skarżącej m.in. o doprowadzeniu do podpisania regulaminów, zakresów obowiązków kierowców, to powszechnie obowiązujące czynności, nie poświadczające, że zarządzający transportem nie miał wpływu na powstanie ujawnionych naruszeń, a naruszenia nastąpiły wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć. Strona jako zarządzający transportem powinna była nie dopuścić do sytuacji ujawnionej podczas kontroli, czyli wykonywania przewozu drogowego pojazdem z usterkami w postaci uszkodzenia, pęknięcia części resoru, jak i wycieku płynu z układu hydraulicznego podnoszącego skrzynię ładunkową, który to miał charakter ciągły i niekontrolowany.
W skardze do Sądu M. M. – P. wniosła o uchylenie decyzji i poprzedzającej decyzji organu I i II instancji i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 77, 80 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez ustalenie przez organy administracji publicznej stanu faktycznego sprawy niezgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie decyzji; a w szczególności nie wyjaśniono istotnych okoliczności sprawy m.in.:
. nie ustalono, kiedy powstały stwierdzone w trakcie kontroli usterki, poprzestając na samowolnym stwierdzeniu, iż na pewno powstały one przed rozpoczęciem wykonywania przejazdu przez kierowcę,
. nie ustalono, czy do obowiązków kierowcy należało upewnienie się przed rozpoczęciem przewozu, iż posiada w aucie wszelkie niezbędne dokumenty, poprzestając na ustaleniu, iż nawet gdyby należało to do obowiązków kierowcy, to strona winna była przed wyjazdem kierowcy sprawdzić czy posiada on niezbędne dokumenty,
Skarżąca zarzuciła też naruszenie prawa materialnego poprzez błędne przyjęcie, iż okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że odwołująca miała wpływ lub godziła się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego - czym naruszono art. 92c ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.
Uzasadniając podniesione zarzuty skarżąca wskazała, iż organ II instancji nie dokonał własnych ustaleń, a jedynie lakonicznie stwierdził, iż "podczas kontroli kierowca nie okazał żadnego wypisu z licencji na wykonanie transportu drogowego, ani wypisu z zezwolenia na wykonanie zawodu przewoźnika drogowego. W toku postępowania ustalono, że podmiot wykonujący przewóz posiada ważne na dzień kontroli uprawnienia transportowe tj. licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy oraz licencję dotyczącą międzynarodowego transportu drogowego".
Ponadto organ II instancji podniósł, że "przeprowadzona kontrola techniczna pojazdu, wykazała, że z układu hydraulicznego podnoszącego skrzynię ładunkową występuje ciągły, niekontrolowany wyciek oleju, jak również uszkodzenie i pęknięcie resoru", przy czym w ocenie skarżącej do powyższego stwierdzenia doszło na skutek kontroli dokonanej przez organ "organoleptycznie".
W niniejszej sprawie, zdaniem skarżącej nie może być mowy, aby godziła się lub miała wpływ na powstanie określonego naruszenia, bowiem dochowała należytej staranności organizując w sposób właściwy "procedurę przewozu".
Odnosząc się do nie wyposażenia kierowcy w stosowne dokumenty, skarżąca wskazała, iż kierowcy otrzymali dokumentację, niemniej jednak organ nie rozpytał na przedmiotową okoliczność osób wykonujących przewóz, a jedynie ustalił "że podmiot wykonujący przewóz posiada ważne na dzień kontroli uprawnienia transportowe".
Skarżąca wskazała ponadto, iż pracownicy podpisali zakres obowiązków, m.in. mówiący o zobowiązaniu kierowców do sprawdzenia wyposażenia pojazdu w niezbędną dokumentację, a zatem kierowca winien znać swoje obowiązki, których zakres podpisywał, a co za tym idzie kierowca przed rozpoczęciem przewozu winien sprawdzić jakie dokumenty posiada, a jakie nie i zgłosić do pracodawcy, w szczególności kiedy posiadał wypis z licencji dotyczący nieistniejącej firmy.
Skarżąca podniosła, iż jako osoba odpowiedzialna za zarządzanie transportem, doprowadziła do tego, aby pracownicy firmy, w tym również kierowcy, podpisywali stosowne regulaminy, czy zakres obowiązków, z których jasno i wyraźnie wynikają ich obowiązki. Zgodnie z powyższym, w zakresie obowiązków kierowców znalazł się stosowny zapis, zgodnie z którym "przed wyjazdem kierowca zobowiązany jest sprawdzić: b/ wyposażenie pojazdu w niezbędną dokumentacje jak: dowód rejestracyjny, ubezpieczenie, wypis z zezwolenia przewoźnika na wykonywanie transportu drogowego lub Licencji Międzynarodowej, urządzenia do automatycznego poboru opłat drogowych itd." Wbrew twierdzeniom organu, nałożenie na kierowcę, który będzie wykonywał przewóz drogowy, obowiązku w zakresie sprawdzenia, czy posiada wszelkie niezbędne dokumenty do rozpoczęcia i wykonywania transportu, w żadnym wypadku w ocenie skarżącej nie jest "przerzuceniem wszelkich obowiązków i odpowiedzialności na kierowców", a ustalenia organu w tym zakresie uznać należy za zbyt daleko idące.
Skarżąca jako osoba odpowiedzialna za zarządzanie transportem, nie ma fizycznej możliwości sprawdzenia każdego auta opuszczającego firmę pod względem posiadania niezbędnych dokumentów - zdarza się bowiem, że jednocześnie z firmy wyjeżdżają dwa lub więcej aut. Tym samym, ilość floty posiadanej przez firmę PHU [...] uniemożliwia każdorazowe sprawdzenie każdego auta przed wyjazdem przez skarżącą. Stąd też stosowne zapisy w tym przedmiocie w zakresie obowiązków. Jak wynika z ustaleń organu, skarżąca nie miała nawet możliwości dążenia do zatrudnienia innej osoby, która pomogłaby jej w "zarządzaniu transportem", gdyż to również mogłoby zostać uznane za przerzucanie odpowiedzialności.
Ponadto zwrócono uwagę, że organ stwierdził również wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia - zakwalifikowaną jako niebezpieczna. W treści decyzji, wskazano, iż w dniu kontroli drogowej stwierdzono usterkę stanu technicznego pojazdu; wycieki płynów: stałe powstawanie kropli, które stanowi bardzo poważne ryzyko dla środowiska lub bezpieczeństwa (lp. 8.4.1 pkt 2) - którą zakwalifikowano jako usterkę niebezpieczną. W dalszej części uzasadnienia wskazano również na pęknięcie pióra resoru. W złożonych pisemnych wyjaśnieniach, strona wskazywała, iż "Kontrolowany pojazd w dniu [...].08.2019 r. wyjechał z firmy sprawny technicznie, a usterka powstała podczas wykonywania przewozu piasku i nie została zauważona przez kierowcę".
Zdaniem skarżącej, powstanie usterki w każdym pojeździe może nastąpić w każdym czasie i jest uzależnione od wielu czynników; powodem pęknięcia resoru jest po prostu stała eksploatacja samochodu (który przewozi znaczne ilości towarów), jazda po wyboistej drodze (jak na przykład głębokie koleiny czy nierówny teren budowy) itp. Powodem pęknięcia piór resoru może być również obluzowanie ściągaczy resoru albo zmęczenie materiału. Pękniecie resoru powodujące awarię wymagałoby natychmiastowego zatrzymania pojazdu i uniemożliwiłoby dalszą trasę, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Również jakiekolwiek wycieki z pojazdu pojawić się mogą nagle, na przykład poprzez uszkodzenie elementów pojazdu podczas jazdy po bardzo nierównym terenie.
Tym samym ustalenia organu, zgodnie z którymi "usterki" musiały istnieć wcześniej, są w ocenie skarżącej nieuzasadnione i nie znajdują odzwierciedlenia w okolicznościach niniejszej sprawy. W ocenie strony wskazane rzekome "usterki", powstały w trakcie wykonywania przewozu, a co więcej nie można ich uznać za usterki niebezpieczne.
Na marginesie skarżąca wskazała, iż stan techniczny pojazdów, także pojazdu kontrolowanego w dniu [...] sierpnia 2019 r., jest każdorazowo sprawdzany w warsztacie na terenie firmy, przed każdym wyjazdem na drogę.
Zdaniem skarżącej, nie bez znaczenia dla okoliczności niniejszej sprawy jest także fakt, iż większość usterek została stwierdzona przez organ organoleptycznie. Organ II instancji podnosi, iż "ilość płynu, w ocenie organu jaka wyciekła z układu wynika z dokumentacji fotograficznej". Niemniej jednak, organ nie czyni żadnych ustaleń w zakresie wielkości usterki i jej charakteru, gdyż ilość płynu nie może świadczyć o tym, że usterka miała "ciągły i niekontrolowany charakter", bowiem przy poważnej usterce może zdarzyć się tak, że całość płynu wycieknie od razu.
Zatem w ocenie Skarżącej tylko charakter usterki i jej wielkość może ewentualnie wskazywać na okoliczność kiedy przedmiotowa usterka miała miejsce, a nie ilość wydobywającego się płynu. Natomiast organ I instancji nie dokonał powyższych ustaleń, a jedynie organoleptycznie stwierdził wielkość usterki, której niejednokrotnie nie da się, bez dokładnego zbadania, ocenić.
Zgodnie z powyższym, w przekonaniu skarżącej organ, bez wystarczającego materiału dowodowego i wyłącznie w oparciu o własne obserwacje (nie dał wiary wyjaśnieniom strony i przedłożonym przez nią dokumentów) uznał, iż za wszelkie naruszenia odpowiedzialność ponosi strona, całkowicie bagatelizując przy tym przedłożone przez nią na poparcie swoich twierdzeń dokumenty.
W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało ono podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."), polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., który stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).
Skontrolowana decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej skutecznie można postawić uzasadniony zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, jeżeli naruszenie to odpowiednio miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpatrując sprawę w powołanych wyżej granicach należy stwierdzić, że skarga nie jest zasadna, dlatego nie mogła odnieść zamierzonego skutku, bowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza prawa, co odnosi się również do rozstrzygnięcia organu I instancji.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140, z późn. zm. – dalej jako "ustawa" lub "u.t.d.") w brzmieniu obowiązującym w czasie przeprowadzenia kontroli. Stosownie do art. 92a ust. 1 ustawy, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] zł do [...] zł za każde naruszenie.
Zgodnie zaś z art. 92a ust. 2 u.t.d., zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] złotych do [...] złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w tym przepisie, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr [...] do u.t.d. (art. 92a ust. 8 u.t.d.).
Stosownie do treści art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto: wykonując transport drogowy - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji. Zgodnie z l.p. 1.2. załącznika nr [...] u.t.d., nie wyposażenie kierowcy w wypis z licencji sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości [...] zł.
W analizowanym przypadku ponad wszelką wątpliwość ustalone zostało, że kierowca w dniu kontroli, tj. [...] sierpnia 2019 r. nie posiadał wypisu z licencji na wykonywanie transportu drogowego, ani wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, natomiast w toku postępowania ustalono, że podmiot wykonujący przewóz posiada ważne na dzień kontroli uprawnienie transportowe tj. licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy oraz licencję dotyczącą międzynarodowego transportu drogowego.
Zdaniem Sądu organy prawidłowo również ustaliły, że w dniu kontroli to skarżąca była osobą zarządzającą transportem w Przedsiębiorstwie Handlowo Usługowym [...] M. M. i to do jej obowiązków należało m.in. wyposażenie kierowcy w aktualny wypis z licencji, a naruszenie obowiązków w tym zakresie uprawniało do nałożenia na osobę zarządzającą transportem, kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie.
Z akt sprawy wynikało ponadto, że kierowca T. T. wykonywał przewóz drogowy i w trakcie kontroli nie przedstawił dokumentacji wskazującej na uzyskanie przez tegoż kierowcę kwalifikacji wstępnej lub odbycie okresowego szkolenia kierowcy.
Ustawa wprowadza wymóg aby zatrudniony kierowca uzyskał kwalifikację wstępną lub kwalifikację wstępną przyśpieszoną (art. 39a ust. 1 pkt 5 u.t.d.) bądź ukończył szkolenie okresowe (art. 39a ust. 1 pkt 6 u.t.d.). Wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie uzyskał kwalifikacji wstępnej lub obowiązkowego szkolenia okresowego kierowcy zagrożone jest administracyjną karą pieniężną w wysokości [...] zł (Lp. 4.1 zał. Nr [...] do u.t.d.).
Podczas kontroli kierowca T. T. nie okazał żadnego zaświadczenia o odbyciu kwalifikacji wstępnej, ani zaświadczenia o ukończeniu szkolenia okresowego dla kierowców przewożących rzeczy. Kierowca nie okazał żadnego ważnego świadectwa kierowcy.
Ponadto podczas kontroli kierowca nie okazał żadnego orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Organ orzekający wykazał prawidłowo, że osoba faktycznie kierująca pojazdem, którym jest realizowany odpłatnie przewóz drogowy musi spełniać kwalifikacje określone w art. 39a ust. 1 pkt 4 u.t.d. Zgodnie z tym przepisem przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy może zatrudnić kierowcę, jeżeli osoba ta nie ma przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Stosownie do 39k ust. 1 u.t.d. kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W konsekwencji, nie posiadanie przez kierowcę odpowiedniego orzeczenia psychologicznego jest sankcjonowane karą [...] zł za brak tego orzeczenia (lp. 4.3 załącznika nr [...] do u.t.d.).
Wobec jednak przedstawienia przez stronę ważnego orzeczenia lekarskiego w wymaganym zakresie, słusznie organ umorzył postępowanie w tej części.
W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji słusznie uznały, że zgromadzony materiał dowodowy dał podstawę do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w wysokości [...] zł za wykonywanie transportu drogowego pojazdem posiadającym usterkę. Stwierdzone usterki podczas przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 2019 r. kontroli technicznej przedmiotowego pojazdu, polegały na tym, że z układu hydraulicznego podnoszącego skrzynię ładunkową występował ciągły, niekontrolowany wyciek oleju, czy wystąpiło uszkodzenie i pękniecie części resoru, co należało zakwalifikować jako usterki niebezpieczne. Rodzaj tych usterek odpowiadał dyspozycji przepisu § 5 ust. 7 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie kontroli ruchu drogowego z dnia [...] listopada 2019r. (Dz.U. z 2019 r., poz. 2141), zgodnie z którym usterki niebezpieczne to usterki powodujące bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego lub naruszające wymagania ochrony środowiska, w stopniu uniemożliwiającym używanie pojazdu w ruchu drogowym, które powodują niedopuszczenie do dalszego używania pojazdu. Tego typu usterki kwalifikowane jako niebezpieczne, sankcjonowane są karą pieniężną w wysokości [...] zł wg lp. 15.2 załącznika nr [...] do ustawy określającego charakter tych uszkodzeń.
Skarżąca wskazała, że powstanie usterki w każdym pojeździe może nastąpić w każdym czasie i jest uzależnione od wielu czynników. Powodem pęknięcia resoru jest stała eksploatacja samochodu (który przewozi znaczne ilości towarów), jazda po wyboistej drodze (jak na przykład głębokie koleiny czy nierówny teren budowy) itp. Skarżąca tych okoliczności nie wykazała, natomiast organ odwoławczy słusznie zwrócił uwagę, że prezentowane stanowisko nie zasługuje na uznanie, gdyż z wykresówki pojazdu wynikało, że od momentu rozpoczęcia pracy przez kierowcę do momentu zatrzymania go do kontroli, upłynęła nieco ponad godzina, w związku z czym, mało wiarygodne jest, aby uszkodzenia powstały w trakcie kontrolowanego (wykonywanego) przewozu, gdyż tak poważna usterka jak pęknięcie pióra resoru, czy tak nadmierne wycieki płynu, nie mogą powstać w tak krótkim czasie. Bardziej prawdopodobnym jest, że ujawnione nieprawidłowości powstały wskutek zaniedbań, braku kontroli, jakie miały miejsce w przedsiębiorstwie. Skarżąca nie podważyła skutecznie przedstawionych wniosków.
Wbrew twierdzeniu skarżącej, dokonano prawidłowych ustaleń faktycznych pozwalających na prawidłowe rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy. Dokonano również właściwej kwalifikacji prawnej stwierdzonych naruszeń z zachowaniem przewidzianych prawem reguł postępowania i z zapewnieniem stronie w nim udziału. Organy nie uchybiły zasadom postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dokładając przy tym starań, by dokładnie ustalić w sposób kompleksowy stan faktyczny w niniejszej sprawie, o czym świadczy choćby obszerne uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Zebrany i należycie oceniony materiał dowodowy dawał podstawę do stwierdzenia, że skarżąca dopuściła się licznych naruszeń w zakresie obowiązków i warunków przewozu drogowego wynikających z przepisów u.t.d. oraz aktów prawnych wymienionych w jej art. 4 pkt 22. Zgromadzone w sprawie dowody pozwalały na przyjęcie stanowiska, że skarżąca nie spełniła przesłanek określonych w art. 92c u.t.d., dających organom możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.
Według zaś art. 92c ust. 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
- 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
- 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
- 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
W zakresie wskazanych przesłanek zwalniających z odpowiedzialności należało mieć na względzie, że ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w art. 92c u.t.d. spoczywa każdorazowo wyłącznie na podmiocie wykonującym przewóz drogowy, bowiem to on musi wykazać, nie zaś bez jakichkolwiek dowodów jedynie wskazać, że dołożył należytej staranności organizując przewóz i nie miał wpływu na naruszenie prawa przez kierowcę, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Odpowiedzialność ta nie ma charakteru odpowiedzialności na zasadzie winy lecz jest odpowiedzialnością dalej idącą- w istocie odpowiedzialnością na zasadzie ryzyka. W ustalonym stanie faktycznym sprawy nie ma podstaw do uznania, że naruszenia powstały z powodu nadzwyczajnych okoliczności.
Sankcje zawarte w przepisie art. 92a ust. 1 i 2 u.t.d. dotyczą podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności z nim związane oraz wyznaczonych podmiotów do wykonywania zadań zarządzającego transportem, działających w imieniu przedsiębiorcy (art.4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1071/2009 ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/We.
Dla zwolnienia się z odpowiedzialności za naruszenie przepisów, podmiot wykonujący przewóz winien zapewnić właściwą organizację i dyscyplinę pracy kierowców oraz prawidłowe zasady wynagradzania, a naruszanie wskazanych przepisów przez kierowcę musi być wynikiem takich zdarzeń i okoliczności, na powstanie których podmiot nie miał wpływu lub których nie mógł przewidzieć. Dopiero wówczas spełnione są ustawowe przesłanki zwalniające przedsiębiorcę od odpowiedzialności za naruszanie przepisów ustawy o transporcie drogowym, która zbliżona jest jak wskazano powyżej do odpowiedzialności ukształtowanej na zasadzie ryzyka. Przepisy przewidują możliwość zwolnienia przedsiębiorcy od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie prawa, jednakże jest to uzależnione od wyraźnego wykazania, że uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa.
Nie wystarczy zatem jedynie powołanie się na brak winy przedsiębiorcy, lecz wymagane jest pozytywne udowodnienie podjęcia wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa, przy czym okoliczności objęte hipotezą przepisu art. 92c u.t.d. przedsiębiorca powinien udowodnić, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tych przepisów, które zwolnić go mogą od odpowiedzialności za wykroczenia kierowcy pojazdu. Dlatego też na przedsiębiorcę nałożony został obowiązek wyboru właściwych rozwiązań organizacyjnych dotyczących dyscyplinowania osób wykonujących na jego rzecz usługi kierowania pojazdem. Przedsiębiorcę obciążają zatem kwestie właściwego doboru osób współpracujących, właściwego systemu motywacyjnego, czy szkoleniowego. Wykonywanie przewozu przez kierowcę najczęściej odbywa się z wyłączeniem możliwości sprawowania bezpośredniej kontroli przez przedsiębiorcę, co nie może jednak oznaczać zwolnienia przedsiębiorcy z odpowiedzialności za naruszenia, których dopuszcza się kierowca.
Samowolne działanie kierowcy, którym przedsiębiorca posługuje się przy wykonywaniu działalności, w żadnym razie nie może zostać zakwalifikowane jako zdarzenie spowodowane wystąpieniem nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych i niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., a w istocie rzeczy jest ono wyłącznie skutkiem niewłaściwej organizacji pracy samego przedsiębiorstwa oraz wynikiem braku właściwych rozwiązań mających na celu zdyscyplinowanie pracownika.
Należy także stanowczo podkreślić, że to obowiązkiem przedsiębiorcy jest nadzór nad zachowaniem każdego pracownika. Istotnie, kierowca samodzielnie prowadzi pojazd i wówczas trudno o osobisty nadzór pracodawcy. Tej okoliczności nie można jednak kwalifikować w kategoriach "braku wpływu". Przedsiębiorca ma bowiem obowiązek organizować tak pracę kierowców, aby nie dochodziło do naruszeń. Wyłączenie odpowiedzialności w takiej typowej sytuacji godziłoby w specyfikę obowiązku nadzoru przedsiębiorcy nad przestrzeganiem przepisów prawa dotyczących prowadzonej działalności.
Przedsiębiorca w świetle obowiązujących przepisów jest nie tylko zobowiązany do stworzenia takich warunków pracy kierowców, aby mogli przestrzegać przepisów dotyczących transportu drogowego, ale jest także zobowiązany do świadczenia usług transportowych zgodnie z obowiązującym prawem. Jest przy tym odpowiedzialny za rezultaty prowadzonej działalności transportowej, a nie wyłącznie za stworzenie warunków do realizacji działalności zgodnej z prawem. Wszelkie stwierdzone nieprawidłowości obciążają zatem przedsiębiorcę.
W konsekwencji powyższych rozważań – w ocenie Sądu – w świetle dokonanych w tej sprawie ustaleń faktycznych należało przyjąć, że skarżąca nie zapewniła właściwej organizacji i dyscypliny pracy, ogólnie wymaganej w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającej przestrzeganie przez kierowców przepisów prawa. Nadzorujący ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywania transportu drogowego, między innymi poprzez bieżącą kontrolę dokumentacji w przypadku stwierdzenia naruszeń i zastosowania właściwych środków dyscyplinujących. Jak twierdzi skarżąca takie działania wdrożyła. Na kanwie niniejszej sprawy okazały się one jednak niedostateczne, co nie zwalnia jej z odpowiedzialności.
Podkreślić również należy, że decyzje administracyjne nakładające kary pieniężne za naruszenia przepisów prawnych regulujących transport drogowy mają charakter szczególny, gdyż są wydawane w ramach tzw. uznania związanego, nie stwarzającego właściwym organom administracji praktycznie żadnych luzów interpretacyjnych. Odpowiedzialność administracyjna za dopuszczenie do konkretnego naruszenia, określonego zarówno w ustawie o transporcie drogowym oraz innych przepisach krajowych i unijnych jest – co do zasady – oderwana od kwestii winy. Organ orzekający ma obowiązek stwierdzenia, czy nastąpiło naruszenie przepisów, bez wnikania, jakie były tego przyczyny i kto ponosi za to winę. Stwierdzenie określonego ustawą wykroczenia musi spowodować jego odpowiednią, zgodną z przepisami ustawy kwalifikację, a następnie – nałożenie kary w wymaganej ustawą wysokości. Organy warunki te spełniły, podobnie jak należycie określiły wynikającą z obowiązujących regulacji wysokość kar za poszczególne naruszenia, których łączna suma nie mogła przekroczyć [...] zł. (art. 92 a ust. 2 i 4 ustawy).
Wobec bezzasadności zarzutów zawartych w skardze oraz wobec nie stwierdzenia uchybień, które mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które Sąd miał obowiązek uwzględnić z urzędu, skargę należało oddalić.
Z przytoczonych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.