Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2012 r. - [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 98 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 102 z 2010 r., poz. 651 ze zm.) rozpatrzywszy odwołanie E. G. od decyzji Starosty B. z [...] grudnia 2011 r. - [...], na podstawie art. 104 Kpa w zw. z art. 98 ww. ustawy z 21 sierpnia 1997 r. odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz E. G. za działki położone w gm. S., obręb ewidencyjny G., oznaczone: nr [...] o pow. 0,9407 ha, powstałą w wyniku podziału zatwierdzonego ostateczną decyzją Wójta Gminy S. z dnia [...] października 2005 r., N/znak [...] (stosownie do posiadanego przez wnioskodawczynię udziału) oraz nr [...] o pow. 0,0927 ha, [...] o pow. 0,0404 ha, [...] o pow. 0,5850 ha, [...] o pow. 0,1498 ha, [...] o pow. 0,5063 ha, [...] o pow. 0,1795 ha, [...] o pow. 0,5605 ha, [...] o pow. 0,7674 ha, powstałe w wyniku podziału zatwierdzonego ostateczną decyzją Wójta Gminy S. z dnia [...] grudnia 2006 r., N/znak [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją, wskazując iż kwestia odszkodowania została uzgodniona w drodze porozumienia, co wyłącza możliwość ustalenia odszkodowania w trybie postępowania administracyjnego.
Odpowiadając na skargę organ powtórzywszy argumentację z zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi. Podobny wniosek powołując się na zawarte porozumienia złożył Wójt Gminy S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z póżn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego.
Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Po myśli przepisu art. 134 § 1 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak - związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast zgodnie z art. 133 § 1 ww. ustawy Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy.
Z akt sprawy natomiast wynika, że decyzją Wójta Gminy S. z dnia [...] października 2005 r. nr [...] nieruchomość położona we wsi G. stanowiąca działkę nr [...] o pow. 58,6220 ha, zapisana w księdze wieczystej KW nr [...], stanowiąca własność Skarbu Państwa, w użytkowaniu wieczystym E. G. do 1/2, I. A. M. – G. do 1/4 oraz W. G. do 1/4, podzielona została m.in. na działkę nr [...] o pow. 0,9407 ha. Na podstawie decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] zatwierdzono podział działki nr [...] o pow. 125,9530 ha na działki: nr [...] o pow. 0,0927 ha, nr [...] o pow. 0,0404 ha, nr [...] o pow. 0,5850 ha, nr [...] o pow. 0,1498 ha, nr [...] o pow. 0,5063 ha, nr [...] o pow. 0,1795 ha, nr [...] o pow. 0,5605 ha, nr [...] o pow. 0,7674 ha i nr [...] o pow. 0,9407 ha, położone w miejscowości G. dla których Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w N. prowadzi księgę wieczystą KW nr [...].
W dniu [...] października 2007 r. pomiędzy Gminą S. a Panią E. G. zostało zawarte porozumienie w sprawie budowy urządzeń infrastruktury technicznej (budowa sieci wodociągowej i utwardzenie drogi) oraz przejęcia dróg powstałych w wyniku podziału działek położonych w miejscowości G. Przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stanowią, że działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych, art. 98 ust.
1. Natomiast w przepisie art. 98 ust. 3 tej ustawy określono, że obowiązek wypłaty odszkodowania w wysokości uzgodnionej między właścicielem a właściwym organem, w przypadku gdyby do takiego uzgodnienia nie doszło pomiędzy zainteresowanymi podmiotami, na wniosek właściciela odszkodowanie ustała się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczeniu nieruchomości.
Oczywiście nie można odmówić racji organowi stwierdzającemu, że ustawowy obowiązek wypłaty odszkodowania powstaje z chwilą, kiedy decyzja o zatwierdzeniu podziału nieruchomości dokonanego na wniosek właściciela staje się ostateczna, a w decyzji tej postanowiono o wydzieleniu działki gruntu pod drogę publiczną, a w szczególności, że obowiązek ten może być realizowany w drodze cywilnoprawnej poprzez uzgodnienie wysokości odszkodowania między właścicielem bądź użytkownikiem wieczystym a organem albo - gdy do takiego uzgodnienia nie dojdzie - w drodze administracyjnej przez wydanie decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania na zasadach i w trybie określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości.
Trzeba jednak w tym miejscu zwrócić uwagę - co pozostało całkowicie poza zakresem rozważań organów - że przepis art. 98 ust. 3 ww. ustawy zdanie drugie stanowi: "Przepis art. 131 ustawy stosuje się odpowiednio." Wskazany przepis tymczasem stanowi, że w ramach odszkodowania właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu, wywłaszczonej nieruchomości może być przyznana, za jego zgodą, odpowiednia nieruchomość zamienna. Nieruchomość zamienną przyznaje się z zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, lub z zasobu nieruchomości odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki. Nieruchomość zamienna może być przyznana w porozumieniu z Prezesem Agencji Nieruchomości Rolnych z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa. Różnicę między wysokością odszkodowania ustalonego w decyzji a wartością nieruchomości zamiennej wyrównuje się przez dopłatę pieniężną (ust. 1-4).
Ustawodawca zatem określa bardzo wyraźnie jedyną, dopuszczalną niepieniężną formę odszkodowania. Tymczasem organ w zaskarżonej decyzji (a również organ pierwszej instancji w poprzedzającej ją decyzji) zupełnie zaniechał analizy czynności dokonanej [...] października 2007 r. w kontekście przepisów art. 98 ust. 3 w zw. z art. 131 przywoływanej ustawy z 21 sierpnia 1997 r. Pozostało poza zakresem rozważań organu czy owo porozumienie rzeczywiście spełnia ustawowe dyspozycje zawarte we wskazanych przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dopiero porozumienie spełniające wymogi określone przez ustawodawcę mogło upoważniać organ do stanowczego stwierdzenia, iż zawarte przez skarżącą z Gminą S. w dniu [...] października 2007 r. porozumienie spowodowało, że "nie było podstaw do ustalenia odszkodowania w trybie postępowania administracyjnego."
W tym stanie rzeczy uznając, że zaistniały przesłanki wskazane w przepisie art. 145 pkt 1 lit. a ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję a mając dodatkowo na uwadze art. 135 tej ustawy także poprzedzającą ją decyzję Starosty B. z [...] grudnia 2011 r. - [...].
Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku oparto na przepisach art. 150 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, natomiast rozstrzygnięcie zawarte w pkt 3 wyroku oparto na przepisach art. 200 i 205 § 1 tej ustawy oraz przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych...(Dz. U. Nr 163, poz. 1349).
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z niniejszego wyroku którego oceny i wskazania po myśli art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi są dla organu wiążące.
Organ ponownie przeprowadzi postępowanie zmierzające do ustalenia należnego odszkodowania, albowiem zawarte 2 października 2007 r. "porozumienie" z przyczyn wyżej wskazanych nie spełniając wskazań ustawodawcy nie może być przeszkodą w ustaleniu należnego odszkodowania w drodze postępowania administracyjnego.