Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO), decyzją z [...] marca 2023 r. [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu odwołania I. G. (dalej jako Skarżącej) od decyzji Burmistrza K. z [...] marca 2023r. w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego postanowiło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję w całości.
Powyższa decyzja wydana została w następujących okolicznościach sprawy.
W dniu [...] listopada 2022r. Skarżąca złożyła wniosek o wypłatę dodatku węglowego. We wniosku wskazała na M., ulicę [...] jako na adres zamieszkania. Organ ustalił, że w ewidencji nie widnieje numer [...] ulicy [...] i na ten adres nie złożono deklaracji dotyczącej źródeł ciepła, a pod adresem M., ul. [...] zameldowani są: I. G., T. G., J. G., P. G. oraz O. G..
W oparciu o te ustalenia organ I instancji decyzją z [...] grudnia 2022r. odmówił Skarżącej prawa do dodatku węglowego. Decyzja ta została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które decyzją z [...] lutego 2023r. przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania, nakazując wyjaśnienie, czy na adres M., ul. [...] przyznano już dodatek węglowy innemu podmiotowi.
Ponownie rozpoznając sprawę Burmistrz K. ustalił, że dodatek węglowy został wypłacony T. G.. Następnie decyzją z [...] marca 2023r. nr [...] ponownie odmówił I. G. dodatku węglowego. W uzasadnieniu wskazał, że Skarżąca zamieszkuje w domu jednorodzinnym dwulokalowym. Jeden lokal zajmuje jej syn z rodziną, drugi (użytkowany przez Skarżącą) jest wyodrębniony (posiada osobne wejście, odrębne pomieszczenia kuchni i łazienki). Organ ustalił też, że w obu lokalach prowadzone są oddzielne gospodarstwa domowe, żadne pomieszczenie budynku nie jest współdzielone, a jedynie współdzielone jest źródło ogrzewania – kocioł na paliwo stałe – węgiel. Jako na powód odmowy przyznania dodatku węglowego organ wskazał na brak wykazania przez Skarżącą, że w terminie do [...] listopada 2022r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu zamieszkania.
Od opisanej wyżej decyzji odwołanie z zachowaniem ustawowego terminu wniosła Skarżąca, domagając się ponownego rozpatrzenia sprawy. W odwołaniu wskazała, że podjęte zostały kroki celem wyodrębnienia lokalu. Do odwołania dołączyła kopię wniosku, jaki został złożony przez jej syna T. G. w Starostwie Powiatowym z B. w dniu [...] listopada 2022r. o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu mieszkalnego.
Rozpoznając odwołanie SKO uzupełniło materiał dowodowy, dołączając do akt sprawy informację pozyskaną od Starostwa Powiatowego w B. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu. Następnie SKO wydało zaskarżoną decyzję opisaną na wstępie.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium przytoczyło treść art. 2 ust. 2 oraz art. art. 2 ust. 3a i ust. 3b ustawy z dnia 5 sierpnia 2022r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022r., poz. 1692 ze zm. – dalej powoływanej jako "u.d.w.") i wskazało na poczynione w sprawie ustalenia – w tym na okoliczność zamieszkiwania pod adresem ul. [...] w miejscowości M. dwóch gospodarstw domowych – tj. gospodarstwa domowego Skarżącej oraz gospodarstwa T. G. z rodziną. Kolegium wskazało też, że T. G. jako pierwszy wystąpił z wnioskiem o dodatek węglowy i dodatek ten został już wypłacony. W tych okolicznościach sprawy, w ocenie SKO, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżącej z uwagi na brzmienie art. 2 ust. 3a u.d.w.
Od powyższej decyzji SKO Skarżąca wniosła skargę do tutejszego Sądu, domagając się zmiany zaskarżonej decyzji i przyznania jej dodatku węglowego. Skarżąca zarzuciła naruszenie:
- - art. 2 ust. 3a, art. 2 ust. 3b, art. 2 ust. 3c i art. 2 ust. 3d u.d.w. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,
- - art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., polegające na błędnej ocenie materiału dowodowego.
Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków (na okoliczność prowadzenia odrębnego gospodarstwa domowego) oraz z dokumentacji medycznej (na okoliczność złego stanu zdrowia).
W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało w całości swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z [...] września 2023r. Sąd oddalił wnioski dowodowe sformułowane w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego zamiast rozprawy zdalnej, jeżeli nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W niniejszej sprawie z uwagi na brak możliwości technicznych wszystkich stron do przeprowadzenia rozprawy zdalnej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z 5 lipca 2023r. wyznaczył termin posiedzenia niejawnego. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Następnie należy wskazać, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest wyłącznie sprawdzenie, czy zaskarżony akt został wydany zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy podejmowaniu zaskarżonego aktu nie zostały naruszone przepisy postępowania w stopniu wymagającym jego uchylenia.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem.
Odmawiając Skarżącej przyznania prawa do dodatku węglowego organ I instancji wskazał, że Skarżąca zamieszkuje pod adresem, na który już wcześniej przyznano dodatek węglowy. Stanowisko to w pełni podzielił organ odwoławczy.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, zwłaszcza art. 2 ust. 3a-3b oraz ust. 6, które precyzują zasady przyznawania dodatku węglowego w sytuacji, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe.
Zgodnie z art. art. 2 ust. 3a. u.d.w., "w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem". Zgodnie z art. 2 ust. 3b. u.d.w., "w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania". Zgodnie z art. 2 ust. 4, "w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego dla gospodarstwa domowego wieloosobowego złożyła więcej niż jedna osoba, dodatek ten przyznawany jest wnioskodawcy, który złożył taki wniosek jako pierwszy". Zgodnie z art. 2 ust. 6, zgodnie z którym "na potrzeby składania wniosków o wypłatę dodatku węglowego przyjmuje się, że jedna osoba może wchodzić w skład tylko jednego gospodarstwa domowego".
W rozpoznawanej sprawie organy przyjęły, że w dacie składania wniosku pod adresem M., ul. [...] prowadzone były dwa gospodarstwa domowe. Mimo tych ustaleń organy odmówiły przyznania Skarżącej dodatku węglowego ze względu na fakt, iż na ww. adres przyznano już dodatek węglowy, a strona nie podjęła starań o wyodrębnienie lokalu.
W ocenie Sądu, organy obu instancji nie odniosły się w sposób wystarczający do wystąpienia przesłanek określonych w art. 2 ust. 3c oraz ust. 3d u.d.w, które konstruują wyjątek od sformułowanej w art. 2 ust 3a zasady, że w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Zgodnie z art. 2 ust. 3c u.d.w., zgodnie z którym "w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia [...] listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła".
Art. 2 ust. 3d u.d.w., stanowi z kolei, iż "w przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową".
W kontekście art. 2 ust. 3c oraz 3d u.d.w. należy zauważyć, że organy błędnie przyjęły, że dodatek węglowy przyznawany jest na "adres zamieszkiwania", gdy tymczasem w sprawie istotne jest ustalenie ile gospodarstw domowych jest prowadzonych pod danym adresem. Dodatek węglowy przysługuje bowiem gospodarstwu domowemu – niezależnie od tego, czy jest ono jedno lub wieloosobowe.
Należy też nadto zauważyć, że w świetle art. 2 ust. 3c u.d.w, fakt, iż gospodarstwo domowe Skarżącej jest prowadzone pod tym samym adresem co gospodarstwo domowe, które już uzyskało dodatek węglowy, nie może stanowić wystarczającej okoliczności by odmówić Skarżącej przyznania dodatku węglowego. W takiej sytuacji dodatek węglowy może zostać bowiem przyznany, o ile zachodzą przesłanki określone w art.
2. ust 3c oraz ust. 3d u.d.w. Należy w tym kontekście zauważyć, iż Skarżąca oświadczyła, iż mieszka w innym lokalu niż gospodarstwo, które znajduje się pod tym samym adresem i które już uzyskało dodatek węglowy. Zostało to potwierdzone w trakcie wywiadu środowiskowego. Do odwołania dołączyła też dokument potwierdzający podjęcie starań (i to przed 30 listopada 2022r.) o uzyskanie zaświadczenia o odrębności lokalu. W takich okolicznościach sprawy w sposób nie budzący wątpliwości należało ustalić, czy Skarżąca rzeczywiście prowadzi gospodarstwo domowe odrębne względem tego, które już otrzymało dodatek węglowy, lub wykazać, iż do 30 listopada 2022 r. było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla jej gospodarstwa.
Tym samym uznać należy, iż organy zaniechały sprawdzenia stanu faktycznego pod kątem ziszczenia się przesłanek określonych w art. 2 ust. 3c oraz 3d u.d.w. Dokonały też nieprawidłowej subsumpcji ustalając, że Skarżącej nie przysługuje dodatek węglowy, z powodu, który nie wynika z ustawy o dodatku węglowym, to jest z uwagi na wcześniejsze przyznanie dodatku węglowego "na adres" wskazany we wniosku.
Istotna dla niniejszej sprawy jest jedynie realizacja następujących okoliczności:
- - fakt zamieszkiwania pod jednym adresem osób wchodzących w skład więcej niż jednego gospodarstwa domowego,
- - brak możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych w terminie do dnia 30 listopada 2022 r.
- - istnienie pod tym samym adresem odrębnych lokali,
- - oddzielne lub współdzielone źródło ogrzewania dla poszczególnych gospodarstw domowych.
W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny nie został wyjaśniony w sposób umożliwiający podjęcie finalnego rozstrzygnięcia, a interpretacja norm prawnych mających zastosowanie w sprawie oraz zestawienie ich ze stanem faktycznym pozwala dostrzec, że organy administracji wydały rozstrzygnięcia bez prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Organy obu instancji nie sprostały obowiązkom wskazanym w art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., a decyzje organów zostały wydane przedwcześnie.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a.
Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji uwzględni przedstawione w niniejszym wyroku stanowisko Sądu w zakresie stosowania i wykładni art. 2 ust. 3c oraz 3d u.d.w. a więc ustali, czy gospodarstwo Skarżącej oraz gospodarstwo, które znajduje się pod tym samym adresem co gospodarstwo Skarżącej i które otrzymało już dodatek węglowy – stanowią jedno gospodarstwo domowe, czy też dwa odrębne gospodarstwa. Organ dokona również ustaleń co do ewentualnego ziszczenia się pozostałych przesłanek, tak pozytywnych jak i negatywnych, warunkujących przyznanie wnioskowanego dodatku węglowego, będąc związanym wykładnią niniejszego wyroku stosownie do art. 153 p.p.s.a.
Końcowo Sąd wyjaśnia, ze oddalił wnioski dowodowe sformułowane w skardze w oparciu o art. 106 § 3 p.ps.a. (a contrario). Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ograniczone jest wyłącznie do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentów i może mieć wyłącznie charakter uzupełniający. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa ww. przepisie jest ocena, czy organy prawidłowo ustaliły ten stan i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń, co oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania stanu faktycznego sprawy. Oddalenie wniosku dowodowego Skarżącej uzasadniało w pierwszym rzędzie to, że niedopuszczalne jest prowadzenie przed sądem administracyjnym dowodu z zeznań świadków, a dołączone do skargi dokumenty zostały złożone celem potwierdzenia okoliczności faktycznych nieistotnych dla sprawy (okoliczności związane ze stanem zdrowia Skarżącej). Przeprowadzenie dowodu z dokumentacji medycznej nie było zatem niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy i wyjaśnienia wątpliwości, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a.
Sąd nie uwzględnił zawartego w skardze wniosku o "przyznanie wnioskowanego świadczenia" – a tym samym zobowiązanie organu w oparciu o art. 145a § 1 p.p.s.a. o dokonanie czynności i wydanie decyzji o treści wskazanej w skardze. Przepis ten pozwala sądowi administracyjnemu na zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji i wskazanie sposobu załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcia w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub stwierdzenia nieważności decyzji. Mając na uwadze stwierdzone powyżej naruszenia przepisów postępowania i konieczność ponownie przeprowadzenia postępowania we wskazanym zakresie, w ocenie Sądu niezasadne jest zastosowanie powołanego przepisu.