Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...].2011 r., nr [...] Kierownik Działu Pomocy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] działając z upoważnienia Prezydenta [...] odmówił R. K. przyznania zasiłku celowego w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na pokrycie wydatków powstałych w wyniku katastrofy naturalnej – powodzi. Z dokonanych przez organ ustaleń wynika, że skarżący zamieszkuje wspólnie z żoną, prowadząca oddzielne gospodarstwo domowe, w murowanej altanie na terenie Rodzinnych Ogrodów Działkowych [...]. Skarżący został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe, nie pracuje zawodowo i otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł netto. Organ podniósł, iż skarżącemu nie przysługuje prawo do przyznania zasiłku celowego na zasadach ogólnych, gdyż nie spełnia on kryterium dochodowego, wynoszącego dla niego 477 zł. Badając możliwość przyznania skarżącemu zasiłku celowego na podstawie art. 40 ustawy o pomocy społecznej, organ doszedł do wniosku, iż niezbędne potrzeby skarżącego są zaspokojone.
Odmowę przyznania skarżącemu zasiłku celowego uzasadnił ponadto dysponowaniem przez organ niewystarczającą ilością środków pieniężnych i dużą liczba osób poszkodowanych w wyniku powodzi oczekujących na pomoc pieniężna. Zwrócił uwagę również, iż skarżącemu, w związku ze stratami na działce ogrodniczej, decyzją z dnia [...].2010 r. została przyznana pomoc pieniężna w wysokości [...] zł. Organ odwołał się również do wytycznych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 czerwca 2010 r., zgodnie, z którymi ze środków pomocy nie może być finansowany remont czy odbudowa obiektów o charakterze gospodarczym, dróg dojazdowych lub infrastruktury budowlanej posadowionej na terenie ogrodów działkowych.
W odwołaniu od powyższej decyzji R. K. podniósł, iż fakt przyznania mu pomocy w kwocie [...] zł nie może uzasadniać odmowy przyznania pomocy na pokrycie wydatków poniesionych na remont budynku mieszkalnego. Poprzednia pomoc pieniężna została bowiem przyznana na pokrycie strat w odzieży, żywności i innych przedmiotach codziennego użytku. Wskazał, iż organ błędnie zakwalifikował jego budynek mieszkalny jako altanę murowaną, zaliczaną do infrastruktury ogrodu działkowego. Zwrócił uwagę, iż w decyzji z dnia [...].2010 r. organ uznał, iż zajmowany przez skarżącego budynek jest budynkiem mieszkalnym.
Również Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] w prowadzonym postępowaniu administracyjnym uznał, iż jest to budynek mieszkalny. Skarżący zwrócił również uwagę, iż w świetle Regulaminu Rodzinnego Ogrodu Działkowego uchwalonego przez Krajową Radę Polskiego Związku Działkowców z dnia 7 kwietnia 2004 r. budynek zamieszkiwany przez skarżącego nie zalicza się do infrastruktury budowlanej ogrodu. Skarżący wywiódł również, iż organ nie może uzasadniać odmowy przyznania pomocy pieniężnej w 2011 r., tym, że rozdysponował środki finansowe na pomoc w 2010 r.
Decyzją z dnia [...]2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, iż świadczenie, o którym mowa na podstawie art. 40 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej przyznawane jest niezależnie od dochodu. Ocena okoliczności uzasadniających przyznanie tego zasiłku, jak i samo jego przyznanie, a także określenie kwoty zasiłku oraz zastrzeżenie jego zwrotu ustawodawca pozostawił swobodnej ocenie organu. Kolegium zwróciło uwagę na wyjaśnienia Prezydent [...] dotyczące wykorzystania wszystkich środków przeznaczonych na wypłatę zasiłków w 2010 r., a także na ustalenia organu i instancji, z których wynika, iż skarżący mimo dotkliwych strat poniesionych w wyniku powodzi mieszka w warunkach dobrych i nie istnieje potrzeba zapewnienia mu podstawowych środków związanych z codzienną egzystencją.
W świetle powyższych okoliczności, zdaniem Kolegium, zasadna była odmowa przyznania zasiłku celowego. Organ II instancji dodał ponadto, iż skarżący otrzymał już świadczenie pieniężne związane z powodzią w wysokości [...] zł.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na powyższą decyzję R. K. zarzucił organowi naruszenie art. 10 § 1 k.p.a przez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji oraz art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U z 2009, Nr 175, poz. 1362; ze zm.) przez wydanie arbitralnej decyzji o odmowie przyznania zasiłku celowego. Skarżący zarzucił organowi odwoławczemu, iż błędnie przyjął, iż przedmiotem sprawy jest przyznanie zasiłku w wysokości [...]zł, zamiast [...] zł zgodnie z wnioskiem. Fakt wykorzystania środków finansowych przyznanych na pomocy społeczna na rok 2010 r. nie może uzasadniać odmowy przyznania pomocy w 2011 r. z puli środków na ten rok zgodnie z ustawą o pomocy społecznej.
Skarżący zwrócił również uwagę, iż organ II instancji bezpodstawnie przyjął, że warunki mieszkaniowe skarżącego są dobre. W decyzji z dnia [...].2010 r. organ I instancji na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego potwierdził fakt zalania oraz zniszczenia budynku mieszkalnego przez powódź. To właśnie poniesione wydatki na remont budynku i zakup zniszczonych mebli są objęte wnioskiem o przyznanie zasiłku. Wydatki te zostały pokryte przez skarżącego z zaciągniętej pożyczki. Skarżący podniósł również, iż wbrew twierdzeniom organu I instancji, prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną i otrzymywana przez niego emerytura jest przeznaczona na utrzymanie dwóch osób. Zgłaszał on również do organu potrzeby związane z codzienna egzystencją (zakup węgla), które, z uwagi na przekroczone przez niego kryterium dochodowe, nie są uwzględniane. Skarżący zwrócił uwagę, iż otrzymana przez niego wcześniej pomoc pieniężna w wysokości [...] została przeznaczona na pokrycie strat w odzieży, żywności i innych przedmiotach codziennego użytku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowi art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. tj. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362; z późn. zm.). zgodnie z którym zasiłek ten może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Jest to szczególnego rodzaju zasiłek celowy, ponieważ może zostać przyznany bezzwrotnie i niezależnie od osiąganych dochodów. Ocenę okoliczności uzasadniających przyznanie zasiłku celowego, to czy strona otrzyma zasiłek a także określenie kwoty zasiłku jaki otrzyma oraz zastrzeżenie jego zwrotu (częściowego lub całkowitego) pozostawiono swobodnej ocenie organu.
Podkreślić należy, iż działanie w trybie uznania administracyjnego nie oznacza dowolności przy wydawaniu decyzji. Organy powinny zatem wykazać, że w konkretnej sprawie istniały przesłanki uzasadniające podjęte rozstrzygnięcie. Dodać trzeba, że uznanie administracyjne, w ramach, którego orzekania organy w sprawach dotyczących przyznania zasiłku celowego, poza oceną sytuacji, w jakiej znajduje się skarżący obejmuje również prawo do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalić w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Oznacza to, że organ nie jest zobowiązany do zabezpieczenia wszystkich potrzeb ubiegających się o pomoc, a w konsekwencji do udzielania świadczeń w oczekiwanej przez wnioskodawców wysokości.
Ponieważ zaskarżona decyzja jest oparta na uznaniu administracyjnym, podlega ona zatem ograniczonej kontroli sądowej, która sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola Sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności sprowadza się ona do sprawdzenia, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, do czego zobowiązane są organy obu instancji na podstawie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 136 k.p.a.
W ocenie Sądu, organy prowadzące postępowanie w niniejszej sprawie prawidłowo wypełniły dyspozycje wskazanych wyżej przepisów, podejmując wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nie przekraczając granic uznania administracyjnego.
Z ustaleń organów administracji wynika, iż skarżący zamieszkuje w budynku położonym na działce ogrodniczej z żoną, jednakże nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Wprawdzie strona w skardze twierdzi, że nie prowadzeni oddzielnego gospodarstwa domowego i podnosi, iż uzyskiwany przez siebie dochód w wysokości 1296,35 zł netto przeznacza na utrzymanie dwuosobowej rodziny, zwrócić należy jednakże uwagę, że ustalenia organu w tym zakresie zostały oparte na formularzach przeprowadzonych ze skarżącym wywiadów środowiskowych w dniu [...].2010 r. i w dniu [...].2010 r., pod którymi to formularzami widnieje podpis skarżącego potwierdzającego, iż informacje zawarte w formularzu są zgodne z prawda.
Organy obu instancji stwierdziły, iż warunki mieszkaniowe skarżącego są dobre. Jak bowiem wskazał sam skarżący, dzięki zaciągniętej pożyczce przeprowadził on remont budynku mieszkalnego, a zasiłek celowy, o który się ubiega ma zostać przeznaczony na zwrot kosztów tego remontu.
Wskazać w tym miejscu należy, iż nie budzi wątpliwości Sądu, iż skarżący spełnia wymogi określone w art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w wyniku powodzi, do której doszło w maju i czerwcu 2010r., poniósł on bowiem straty. Jednakże powyższe ustalenia nie przesądzają o tym, iż powinien on otrzymać zasiłek celowy, a tym bardziej o tym, iż świadczenie to powinno być przyznane w wysokości, o jaką wnosił.
Należy mieć na uwadze, iż organy pomocy społecznej nie są w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Organ, biorąc pod uwagę posiadane środki pieniężne i liczbę osób ubiegających się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, powinien zatem w pierwszej kolejności uwzględniać potrzeby tych osób, których sytuacja życiowa jest najtrudniejsza i które nie są w stanie jej samodzielnie poprawić.
Właśnie w celu zobrazowania ogromnej liczby potrzebujących i ograniczonych środków finansowych organ I instancji zawarł w decyzji informację dotyczące jego działalności w 2010 r.
Trzeba również mieć na uwadze, że potrzeby skarżącego w zakresie zakupu nowych mebli i prac remontowych zostały już zrealizowane. W tej sytuacji w istocie stronie chodzi o pomoc w spłaceniu powstałych ewentualnie zadłużeń i to całości wydatkowanych kwot. Trzeba stwierdzić, że z przepisu art. 32 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej nie wynika prawo domagania się pokrycia całości zaistniałej potrzeby życiowej, którą zresztą orzecznictwo traktuje jako przede wszystkim potrzebę bieżącą, a nie potrzebę spłaty powstałych zadłużeń. (vide: wyrok NSA z dnia 18 lutego 1998 r., I SA 1174/97, LEX, nr 45813; wyrok NSA z dnia 12 grudnia 1996 r., I SA 1138/96, Pr. Pracy 1998, nr 2, s. 41; wyrok NSA z dnia 15 października 1996 r., SA/Ka 2772/95, Pr. Pracy 1997, nr 5, s. 45).
W kontekście ograniczeń finansowych organów pomocy społecznej uzasadnione jest przywołanie przez organy obu instancji faktu otrzymania przez skarżącego, decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] 2010 r., zasiłku celowego w wysokości [...] zł przeznaczonego na pokrycie strat związanych z zalaniem i zniszczeniem budynku, odzieży, żywności i innych przedmiotów codziennego użytku. Okoliczność ta świadczy o tym, iż potrzeby skarżącego zostały przynajmniej w części zaspokojone.
W świetle powyższego nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. Decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy a okolicznością przesądzającą o nieprzyznaniu skarżącemu kolejnego świadczenia związanego z powodzią były możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).