Uzasadnienie
Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 5, art. 16a, art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548 ze zm.), rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2011 r., Nr 298, poz. 1769), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych. (Dz.U. z 2012 r., poz. 959) art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku S. K., orzekł o nie przyznaniu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad S. K. legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał przepis art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych i podał, że S. K., który złożył wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad sobą, nie spełnia warunków do otrzymania wnioskowanego świadczenia, ponieważ jako osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty oraz legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a dodatkowo nie spełnia kryterium dochodowego. Wskazano, że obliczając dochód rodziny zostały wzięte pod uwagę oświadczenia o wysokości dochodu uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy i po zsumowaniu wszystkich dochodów ogółem w 2013 r. zainteresowany uzyskał miesięczny dochód w wysokości 810,00 zł.
Odwołanie od powyższej decyzji, pismem z dnia 26.02.2015 r. uzupełnionym pismem z dnia 2.03.2015 r. złożył S. K. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał na trudną sytuację życiową spowodowaną ciężką chorobą i wniósł o pozytywne rozpatrzenie sprawy. Skarżący zarzucił, że dysponuje niższym dochodem, niż to wcześniej ustalono. Pismem z dnia 2 marca 2015 r. wyjaśnił, że co prawda ustawa o świadczeniach rodzinnych nie dotyczy opieki nad samym sobą, jednak w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego zasiłek ten powinien mu się należeć. Strona stwierdziła, że co prawda przekracza próg dochodowy uniemożliwiający uzyskanie zasiłku, jednakże nie powinno to stanowić przeszkody w jego otrzymaniu, gdyż organ nie powinien literalnie interpretować przepisów prawa. Zainteresowany wskazał również, że choruje na schizofrenię, ma problemy z funkcjonowaniem i utrzymaniem się i potrzebne mu są środki finansowe.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (SKO) decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO zwróciło uwagę, że zgodnie z przepisem art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz małżonkom, co oznacza, że nie można opiekować się samym sobą, dlatego nie ma racji wnioskujący o ustalenie prawa do zasiłku pisząc, że można sprawować opiekę nad samym sobą.
Ponadto wskazano, że zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny wymagającej opieki w przeliczeniu na osobą nie przekracza kwoty 664 zł miesięcznie, tymczasem średni miesięczny dochód strony według oświadczenia z 28 stycznia 2015 r. wynosi 1.037 zł miesięcznie (12.444 zł rocznie), przy czym nie można zgodzić się z poglądem strony, jakoby do dochodu nie należało wliczać długów i zajęć komorniczych, bowiem nie istnieje żaden przepis, któryby takie zajęcia wyłączał; do kryterium dochodowego wlicza się więc cały dochód, bez ewentualnych zajęć komorniczych, rat kredytów itp., i tym samym zasiłek nie przysługuje, gdyż wnioskodawca przekracza kryterium dochodowe.
Podkreślono również, że zgodnie z art. 16a ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty lub jeżeli osoba legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, natomiast wnioskodawca ma ustalone prawo do renty decyzją Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] r., ma również orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności orzeczony przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności.
Podsumowując Kolegium stwierdziło, że organ I instancji nie naruszył prawa w sposób określony w złożonym odwołaniu, a najważniejszym powodem, dla którego strona nie może otrzymać specjalnego zasiłku opiekuńczego jest fakt, że chciała go otrzymać sama na siebie, co przeczy logice i zdrowemu rozsądkowi, gdyż nie można opiekować się samym sobą.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie SKO S. K. zarzucił naruszenie art. 7 K.p.a. poprzez bezduszność organu administracji w podejściu do problemu życiowego. Wskazał na brak środków na swoje bieżące utrzymanie oraz trudną sytuację zdrowotną, życiową oraz finansową, przedstawiając koszty utrzymania własnego. Zdaniem skarżącego art. 16a cyt. ustawy nie wyklucza sprawowania opieki nad samym sobą, a ponadto rozstrzygnięcia zapadłe w sprawie nie uwzględniają regulacji prawnych wprowadzonych orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. W jego ocenie nie doszło do przekroczenia kryterium dochodowego, gdyż przy jego obliczaniu należy odliczyć potrącenia komornicze. Otrzymywana renta tytułu niezdolności do pracy w przekonaniu skarżącego nie zaspokaja wszystkich jego potrzeb i nie może być przeszkodą dla przyznania wnioskowanego świadczenia.
W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Sąd nie jest władny natomiast wkraczać w zakres uprawnień organów administracji do orzekania bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego, ani też oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji w całości lub w części, albo stwierdzenie jej nieważności bądź niezgodności z prawem, zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej w skrócie jako "ppsa" jest możliwe tylko w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy czym stosownie do treści art. 133 § 1 ppsa sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, co oznacza, że badając legalność zaskarżonej decyzji sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego.
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ona obowiązujących przepisów prawa w sposób skutkujący koniecznością jej uchylenia.
Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, którą odmówiono skarżącemu przyznania wnioskowanego przez niego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad samym sobą.
Podstawą materialnoprawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji jest ustawa z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 1548). Zgodnie z art. 16a ust. 1 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1439) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Treść tego przepisu jest jasna i nie budzi wątpliwości, że wolą ustawodawcy było ustanowienie świadczenia wypłacanego określonej osobie za to, że opiekuje się ona inną osobą. Przy czym każda z tych osób musi spełnić warunki wyznaczone w ustawie. Inne są warunki dla osoby sprawującej opiekę i inne dla osoby, nad którą opieka jest sprawowana. Podkreślić należy zwłaszcza, że warunkiem podstawowym przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest to, aby na osobie, która się o to świadczenie ubiega ciążył obowiązek alimentacyjny albo, aby była ona małżonkiem osoby wymagającej opieki.
Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1439) – w skrócie "krio", obowiązek alimentacyjny rozumiany jako obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania, obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Jest oczywistym, że tego wstępnego warunku skarżący nie spełnił, ponieważ zgodnie z krio nie ciąży na nim obowiązek alimentacyjny względem siebie. Z tego właśnie powodu, koniecznym było odmówienie skarżącemu przyznania prawa do wnioskowanego dla siebie specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Wobec powyższego uznając, że orzekające w sprawie organy, podejmując zaskarżone rozstrzygnięcia szczegółowo zbadały i rozważyły stan faktyczny sprawy, utrwalając w aktach sprawy wyniki jego badania, oraz że w ramach poczynionych ustaleń prawidłowo i zgodnie z treścią art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdziły, że kwalifikują się one i stanowią uzasadnioną podstawę do odmowy przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł o oddaleniu wniesionej w sprawie skargi, uznając ją za bezzasadną.