Uzasadnienie
W dniu 23 czerwca 2014 r. (uzupełniony 15 lipca 2014r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) A.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj.: zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.
Wniosek uzasadniła trudną sytuacją materialną. We wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje z mężem oraz pełnoletnią córką, pozostającymi bez pracy. Podała, że ma na utrzymaniu syna – lat 14. Utrzymują się z dochodu, który miesięcznie wynosi [...] zł oraz zasiłku rodzinnego w wysokości [...] zł. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych.
Zarządzeniem z dnia 24 czerwca 2014 r. zobowiązano stronę skarżącą do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową i finansową. Wezwanie zostało doręczone w dniu 7 lipca 2014 r.
Z nadesłanej kserokopii zeznań podatkowych PIT-[...] za 2013 r. i 2012 r. wynika, że skarżąca rozliczała się wspólnie z małżonkiem uzyskując odpowiednio dochód w wysokości [...] zł oraz [...] zł. Poinformowała, że spłaca raty kredytu w wysokości [...] zł oraz uiszcza opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę w łącznej wysokości około [...] zł miesięcznie. Podała, że mieszka grzecznościowo u rodziców.
Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje
Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa (art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).
Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny.
W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej strony skarżącej należało uznać, iż wnioskodawczyni wykazała, że w chwili obecnej nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w swoim utrzymaniu. Wpływ na takie rozstrzygnięcie miało to, iż obecnie mąż skarżącej oraz jej pełnoletnia córka pozostają bez dochodu, ponieważ są osobami bezrobotnymi (chociaż nie zarejestrowanymi) a więc strona skarżąca nie miałaby z czego pokryć jakichkolwiek nawet niskich kosztów postępowania.
Jednakże wnioskodawczyni wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zaś przepis wyraźnie wskazuje, że w tym stanie rzeczy powinna wykazać, że nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych. W chwili obecnej należy stwierdzić, że w istocie jej sytuacja materialna jest trudna, dlatego też orzekający przychylił się do jej wniosku i zwolnił ją od wpisu sądowego, który wynosi 200 zł. Pozwoli to skarżącej na kontynuowanie postępowania sądowoadministracyjnego bez ponoszenia kosztów.
Z drugiej jednak strony wniosek skarżącej nie mógł zostać rozpoznany w całości pozytywnie, ponieważ jak wyżej zostało wskazane musiałaby pozostawać bez środków. Bezsporne jest natomiast po pierwsze, że skarżąca uzyskuje stały dochód (zeznania PIT-[...] za 2012 r. oraz 2013 r.), po drugie uzyskuje pomoc od rodziców, poprzez wspólne zamieszkiwanie z nimi, co powoduje obniżenie kosztów utrzymania rodziny. Po trzecie reguluje na bieżąco zobowiązania finansowe np. spłaca raty kredytu.
Wymaga również podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych
Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Tymczasem skarżąca np. oprócz ponoszenia wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem spłaca raty kredytu w wysokości [...] zł miesięcznie.
Wszystkie powyżej wskazane okoliczności spowodowały, że postanowiono jak w sentencji.