Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]2011 r. nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...], działając z upoważnienia Prezydenta [...], uznał za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone A. Ś. (dalej zwanej: skarżąca) na rzecz M. N. i M. N. za okres od [...]2010 r. do [...]2010 r. i zobowiązał skarżącą do zwrotu kwoty [...] zł wraz z odsetkami. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż z informacji uzyskanej od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] wynika, że skarżąca zgłosiła fakt otrzymania alimentów od dłużnika w łącznej kwocie [...] zł
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżącą wskazała, iż kwotę w wysokości [...] zł otrzymała jako spłatę kwoty zaległych alimentów powstałych zanim otrzymała decyzję o wypłacie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Skarżąca wskazała, iż jej zdaniem podstawa do uznania świadczenia za nienależnie pobrane istniałaby wtedy, gdyby alimenty te byłby za okres, za który pobiera świadczenie z funduszu. Skarżąca dodała, iż Komornik powinien był ją poinformować o konieczności zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...]2011 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, wskazując, iż w jego ocenie brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania. Kolegium uznało, iż organ pierwszej instancji prawidłowo orzekł uznając świadczenia za nienależnie pobrane. Poinformowało jednocześnie skarżącą o możliwości złożenia wniosku o umorzenie, rozłożenie na raty lub odroczenie terminu płatności kwoty z tytułu nienależnie pobranego świadczenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na powyższą decyzję, skarżąca zakwestionowała jej prawidłowość, podnosząc, iż nie ma podstaw do uznania świadczeń uzyskanych z funduszu alimentacyjnego za miesiące [...] 2010 r. za nienależnie pobrane. Dodała, iż jeśli nawet były podstawy do takiego orzeczenia, to powinna była zostać o tym poinformowana już w 2010 r. Nie byłaby narażona na zapłatę odsetek, poza tym dysponowałaby jeszcze pieniędzmi uzyskanymi z tych świadczeń. W tej chwili nie stać ją na ponoszenie takich kosztów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymują dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; z późn. zm.), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania.
Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję należało stwierdzić, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U z 2009, Nr 1, poz. 7; ze zm.). Zgodnie z art. 23 ust. 1 cyt. ustawy, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Nienależnie pobranym świadczeniem jest zaś, w myśl przepisu art. 2 pkt 7 omawianej ustawy w wersji obowiązującej w dniu wydania decyzji przez organ II instancji, świadczenie z funduszu alimentacyjnego:
- a) wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części,
- b) przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia,
- c) wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia,
- d) wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty,
- e) wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 17 ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, chyba, że zostały zwrócone zgodnie z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego;
W niniejszej sprawie organy administracji publicznej, uznając, że skarżąca pobierała nienależnie świadczenia z funduszu alimentacyjnego, powołały się na przesłankę z art. 2 pkt 7 lit d cyt. ustawy, a zatem na jednoczesne otrzymanie przez skarżącą alimentów i świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Organ nie uwzględniły przy tym twierdzeń skarżącej, iż otrzymane przez nią alimenty zostały zaliczone na poczet zaległych świadczeń.
W ocenie Sądu stanowisko organów administracyjnych obu instancji w powyższym zakresie jest nietrafne.
Wskazać należy bowiem, że o jednoczesności pobierania alimentów i świadczenia z funduszu alimentacyjnego można mówić wtedy, gdy świadczenie wypłacone z funduszu alimentacyjnego dotyczy tego samego miesiąca, co wypłacone równocześnie alimenty. Wtedy kumulacja tych świadczeń powoduje, że świadczenie z funduszu staje się świadczeniem nienależnie pobranym. Jednocześnie w orzecznictwie sądowym podkreśla się, że tylko wówczas można mówić o nienależnie pobranym świadczeniu w rozumieniu powołanego przepisu, gdyby w okresie, gdy były wypłacane świadczenia z funduszu, uprawniona otrzymała alimenty w wysokości odpowiadającej pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących alimentów (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2010r. sygn. akt I OSK 1073/10, wyrok NSA z dnia 21 października 2010r. sygn. akt I OSK 899/10 wszystkie opublikowane w CBOiS).
Organy orzekające w niniejszej sprawie dokonały zatem niewłaściwej wykładni art. 2 pkt 7 lit d ustawy. Uchybiły one również wynikającemu z art. 7 i 77 kpa obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy, a także oceny tego materiału w sposób przewidziany w art. 80 kpa. Powinny bowiem były ustalić czy i jakie było zadłużenie zobowiązanego do płacenia alimentów na rzecz dzieci skarżącej w miesiącu [...] 2010 r. i dopiero w zależności od dokonanych ustaleń wydać stosowną decyzję.
W ocenie Sądu brak przedmiotowych ustaleń i wyczerpujących wyjaśnień wskazanych kwestii czyni decyzję o uznaniu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane co najmniej przedwczesną.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pomocy społecznej, będąc związany dokonaną przez Sąd wykładnią art. 2 pkt 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, przeprowadzi postępowanie wyjaśniające w zakresie przedstawionym powyżej.
W świetle powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., tj. z 2012 poz. 270) orzeczono jak w sentencji wyroku.