Uzasadnienie
W dniu [...] lipca 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) L. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj.: zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Podał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, zamieszkując u syna. Wskazał, że pozostaje w separacji faktycznej z żoną. Uzyskuje dochód z tytułu świadczenia rentowego w wysokości [...] zł po potrąceniu komorniczym kwoty [...]zł miesięcznie. Jest współwłaścicielem ˝ udziału w domu o powierzchni [...] m2. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. We wniosku przedstawił wykaz zobowiązań i stałych wydatków na kwotę ok. [...] zł (m.in. lekarstwa, media, alimenty).
Zarządzeniem z dnia 27 lipca 2016 r. zobowiązano skarżącego do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową i finansową.
W odpowiedzi na wezwanie stwierdził, że żyje samotnie od 2012 r., nie posiada żadnych rachunków bankowych. Do wniosku załączył kserokopie decyzji o przyznanych świadczeniach z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu żywności czy lekarstw. Według zeznań podatkowych PIT-37 za 2014 i 2015 rok skarżący, który rozliczał się wspólnie z małżonkiem, uzyskał wspólnie z nim dochód odpowiednio w wysokości [...] zł (2014 rok) oraz [...] zł (2015 rok).
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje
Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa (art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej p.p.s.a.).
Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny.
W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej strony skarżącej należało uznać, iż wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku w swoim utrzymaniu. Wpływ na takie rozstrzygnięcie miało przede wszystkim to, iż złożył on sprzeczne ze sobą treści oświadczeń. Podał mianowicie, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe zaś od 2012 r. pozostaje w separacji faktycznej z żoną. Natomiast ze złożonych kserokopii zeznań podatkowych za lata 2014 - 2015 wynika, że rozliczali się oni wspólnie z podatku dochodowego od osób fizycznych. Poza tym zarówno z zeznań podatkowych jak i innych pism procesowych kierowanych do tut. Sądu wynika, że zamieszkują we wspólnym domu.
Ponadto, wnioskodawca wyjaśnił, że mieszka u syna, który studiuje i sam się utrzymuje, ponieważ uzyskuje stypendium z uczelni. Z powyższego można wyprowadzić wniosek, że skarżący wraz z synem i żoną zamieszkują we wspólnym domostwie. Nie można w ocenie orzekającego w oparciu o sprzeczne treści oświadczeń udzielić skarżącemu prawa pomocy. Również powoływanie się przez skarżącego na separację faktyczną z żoną budzi uzasadnione wątpliwości, ponieważ sytuacja taka trwa od kilku lat zaś skarżący rozlicza się jak wynika z zeznań podatkowych wspólnie z małżonką. Poza tym polski system prawny nie zna instytucji separacji faktycznej. Zwrócić należy również uwagę na to, że skarżący wraz z synem i żoną zamieszkują pod wspólnym adresem innym aniżeli wskazany w formularzu PPF pkt 7.1., który to skarżący wskazał jako majątek wspólny swój i żony.
Tak więc wszystkie te niejasności powodują, że trudno jest uznać twierdzenia wnioskodawcy za wiarygodne i w oparciu o które można by przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym a trzeba przy tym mieć na względzie, że na koszty te składa się ogół społeczeństwa w tym podmioty, które znajdują się w trudniejszej sytuacji niż skarżący.
Posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości wyklucza w zasadzie możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04, niepubl.), a na pewno w zakresie całkowitym. Wszak jak wyżej wskazano udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. To, że strona korzysta z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2012 r., I OZ 826/12, LEX nr 1247208).
Istotne w przedmiotowej sprawie jest również i to, że wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zaś przepis wyraźnie wskazuje, że w tym stanie rzeczy powinien wykazać, że nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych. Tymczasem uzyskuje miesięcznie stały dochód w wysokości wskazanej powyżej oraz posiada majątek – tym samym nie spełnia wymagań zawartych w ww. przepisie.
Stwierdzić należy, że strona ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie jest kwestionowane. Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych.
Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.).
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.