Uzasadnienie
A. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. skargę na decyzję Dowódcy P. Okręgu Wojskowego z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w W. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do odsetek od nieterminowo wypłaconych należności związanych ze służbą wojskową.
Do wydania zaskarżonej decyzji organu II instancji doszło na podstawie następującego stanu faktycznego.
Dowódca P. Okręgu Wojskowego decyzją z dnia [...], Nr [...] wypowiedział A. W. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. W okresie od dnia [...] do dnia [...] A. W. był zatrudniony w Jednostce Wojskowej [...] w W. na podstawie umowy o pracę. Stosunek pracy ustał w związku z powołaniem skarżącego do zawodowej służby wojskowej.
Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...], Nr [...] stwierdził nieważność decyzji Dowódcy P. Okręgu Wojskowego jako wydanej z naruszeniem prawa.
W związku z przywróceniem skarżącego do służby wojskowej wypłacono mu w dniu [...] należności związane z pełnieniem służby wojskowej w okresie od [...] do dnia [...].
W dniu [...] A. W. wystąpił do Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z wnioskiem o wypłatę odsetek ustawowych od nieterminowo wypłaconych należności finansowych z okresu od [...] do [...].
Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] decyzją z dnia [...] nr [...] przyznał prawo A. W. do odsetek od nieterminowo wypłaconych należności związanych ze służbą wojskową w kwocie 2141,85 zł wskazując, iż należności związane z zawodową służbą wojskową za okres od [...] do [...] zostały wypłacone dnia [...] a zgodnie z art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych powinny być wypłacone najpóźniej w dniu 17 marca 2006 r. w wysokości 67980,34 zł wobec powyższego za okres od [...] do [...] A. W. przysługują odsetki ustawowe obliczone zgodnie z powołanym wyżej przepisem ustawy. Ponadto organ podkreślił, że w okresie tym obowiązywały odsetki ustawowe w wysokości 11,5% w skali rocznej, wobec powyższego od kwoty 67980,34 zł przysługuje za 100 dni zwłoki kwota 2141,85 zł odsetek ustawowych.
Od rozstrzygnięcia organu I instancji odwołanie wniósł A. W. zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności
← art. 75 ust. 3 i art. 81 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przez błędna wykładnię, polegającą na przyjęciu nieprawidłowej daty wymagalności świadczeń z okresu od [...] do [...], a tym samym przyznaniu odsetek ustawowych za zwłokę w wypłacie tych świadczeń w zaniżonej wysokości,
← § 12 ust. 1 rozporządzenia MON z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy oraz art. 81 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez ich niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji błędne określenie wymagalności odsetek za zwłokę w wypłacie uposażenia zasadniczego z okresu od [...] do [...]
← § 4 rozporządzenia MON z dnia 20 lipca 2000 r. w sprawie nagród rocznych, nagród pieniężnych w formie wyróżnienia oraz zapomóg dla żołnierzy (Dz. U. z 2000 r., nr 65, poz. 770) poprzez jego niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji błędne określenie wymagalności odsetek za zwłokę w wypłacie nagród rocznych z okresu od [...] do [...]
← § 5 rozporządzenia MON z dnia 20 kwietnia 2004 r. w sprawie przyznawania żołnierzom zawodowym dodatkowego uposażenia rocznego (Dz.U. 2004 r. Nr 108 poz. 1146) oraz art. 83 ust. 5 ustawy pragmatycznej poprzez ich niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji błędne określenie wymagalności odsetek za zwłokę w wypłacie dodatkowych rocznych uposażeń z okresu od [...] do [...]
← § 2 i 4 rozporządzenia MON z dnia 29 marca 2004 r. w sprawie gratyfikacji urlopowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. 2004 r. Nr 66 poz. 611) oraz art. 87 ustawy pragmatycznej poprzez ich niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji błędne określenie wymagalności odsetek za zwłokę w wypłacie gratyfikacji urlopowych z okresu od [...] do [...]
← § 3 i 9 rozporządzenia MON z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu korzystania przez żołnierzy zawodowych, małżonków i dzieci pozostających na ich utrzymaniu z bezpłatnych przejazdów oraz innych świadczeń socjalno-bytowych (Dz. U. z 2004 r. Nr 135 poz. 1452) oraz art. 120 ustawy pragmatycznej poprzez ich niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji błędne określenie wymagalności odsetek za zwłokę w wypłacie ekwiwalentów pieniężnych za przejazd raz w roku do dowolnie wybranej miejscowości z okresu od [...] do [...] oraz naruszenie przepisów postępowania:
← art. 156 kpa, poprzez wydanie decyzji w sprawie w której przepisy nie przewidują takiej formy rozstrzygnięcia, a także poprzez błędną jego wykładnię i nieprawidłowe ustalenie konsekwencji prawnych stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu, podczas gdy ze skutku ex tunc wynikają inne niż przyjęta przez organ daty wymagalności świadczeń należnych skarżącemu,
← art. 6 kpa, poprzez nieprawidłowe ustalenie znaczenia norm prawnych mających zastosowanie w sprawie, wadliwym dokonaniu subsumcji oraz nieprawidłowym ustaleniom następstw prawnych sytuacji w jakiej znalazł się skarżący,
← art. 7 i 77 kpa, poprzez nie podjęcie kroków niezbędnych do załatwienia sprawy w sposób praworządny i z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącego, który wyraża się w zapewnieniu realizacji przyznanego mu przez przepisy prawne prawa do świadczeń finansowych z tytułu pełnienia służby.
Po rozpatrzeniu odwołania A. W. Dowódca P. Okręgu Wojskowego decyzją z dnia [...], Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy analizując przedłożone odwołanie uznał, że jest ono bezzasadne, a organ odwoławczy w sposób prawidłowy dokonał ustaleń faktycznych oraz prawidłowej oceny prawnej. Dowódca P. Okręgu Wojskowego podkreślił, że uposażenie odwołującego się nie stało się wymagalne ani w dniu 1.07.2003 r. ani w żadnym kolejnym miesiącu, gdyż w obrocie prawnym funkcjonowała decyzja Nr 203/Kadr z dnia 31 marca 2003 r. Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w sprawie wypowiedzenia A. W. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Decyzja ta korzystała z domniemania prawidłowości i miała moc obowiązującą dopóki nie została usunięta z obrotu prawnego przez stwierdzenie nieważności. Skarżący w czasie obowiązywania tej decyzji był zwolniony z zawodowej służby wojskowej.
Zdaniem organu odwoławczego, chwilą wymagalności należności związanych ze stwierdzeniem nieważności decyzji Nr [...] z dnia [...] jest dzień, gdy decyzja Nr [...] Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] stwierdzająca nieważność ww. decyzji stała się ostateczna. Dlatego też organ przyjął, że obowiązek wypłaty świadczeń związanych z pełnieniem zawodowej służby wojskowej powstał dopiero w dniu [...], natomiast opóźnienie w wypłacie należności rozpoczęło swój bieg dopiero od dnia [...]
W skardze do Sądu skarżący A. W. wniósł o stwierdzenie nieważności ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości podtrzymując zarzuty wywiedzione już w odwołaniu odnośnie naruszenia przepisów prawa materialnego jak również naruszenia przepisów postępowania, których to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zdaniem skarżącego wydane w sprawie decyzje rażąco naruszają prawo albowiem wojskowe organy administracyjne obu instancji nie były uprawnione do rozstrzygania o prawie do odsetek administracyjnych. Uposażenia i inne świadczenia pieniężne przysługujące żołnierzowi zawodowemu wynikają ze stosunku służbowego, który ma charakter administracyjny, jednakże w ocenie skarżącego, nie może to automatycznie prowadzić do wniosku, iż ich dochodzenie następuje tylko na drodze sądowoadministracyjnej. Zdaniem skarżącego ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych – w części dotyczącej prawa żołnierza zawodowego do uposażenia do odsetek ustawowych od nieterminowo wypłaconych należności – nie zawiera upoważnień do wydawania rozstrzygnięć mających charakter decyzji organu administracyjnego w rozumieniu art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego.
W udzielonej odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta, co do zasady, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269).
Artykuł 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej P.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.
Rozpoznając sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja Dowódcy P. Okręgu Wojskowego z dnia [...] nr [...] nie narusza przepisów prawa.
Na wstępie rozważań wyjaśnić należy, że Sąd nie podziela poglądu skarżącego jakoby organy wojskowe nie były uprawnione do rozstrzygania o prawie do odsetek w decyzji administracyjnej, bowiem jak wynika z art. 8 ust 1 w zw. z art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w sprawach określonych w tej ustawie, a więc również w sprawach dotyczących zasad otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych przez żołnierzy zawodowych właściwe organy wojskowe są zobowiązane do wydawania decyzji administracyjnych.
Unormowanie o prawie żołnierza zawodowego do odsetek od zaległego uposażenia wprowadzone zostało do ustawy o uposażeniu żołnierzy ustawą z dnia 7 maja 1999 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. nr 50 poz. 500) w art. 9 ust. 3 a i 9 ust.
4. W dniu 1 lipca 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. nr 141 poz. 892). Art. 1 pkt 4 ustawy stanowi, że ustawa określa zasady otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych przez żołnierzy zawodowych, a w art. 8 ust. 1 ustanawia sposób załatwiania dla wszystkich spraw uregulowanych w ustawie.
Ponieważ należności pieniężne nie zostały wymienione w ust. 2 art. 8, a który to przepis wyklucza spod kontroli sądu administracyjnego sprawy wymienione w pkt od 1 do 4, należy uznać, że świadczenia odsetkowe, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy, należą do drogi administracyjnej.
Powyższy pogląd znajduje aprobatę w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w szczególności w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2007 r. sygn. III CZP 106/07 - Lex 319935, Biul. SN 2007/11/10 oraz wyrokach, które zapadły w 2008 r. na skutek skarg kasacyjnych wniesionych przez Skarb Państwa -Prokuratorię Generalną Skarbu od wyroków sądów powszechnych (vide między innymi, II PK 8/08 z 2.07.2008 r.; II PK 55/08). Podobna interpretacja została zaprezentowana w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2006 r. I OPS 3/06 (Orzecznictwo NSA/WSA zeszyt 3 z 2006 r. poz. 69).
Zdaniem organów obu instancji rozstrzygających w przedmiocie żądania odsetek - odsetki od zaległego roszczenia należy uznać za uzasadnione od momentu, kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej stała się wykonalna.
Z treści art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wynika, że w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne.
Stwierdzając nieważność decyzji organ administracyjny autorytatywnie wskazuje na ciężką wadliwość decyzji, obarczającą ją od daty wydania, czyli ze skutkiem ex tunc.
Istota sprawy sprowadza się zatem, na podstawie powyżej przedstawionego stanu faktycznego do ustalenia prawidłowego terminu przyznania prawa do odsetek od nieterminowo wypłaconych należności związanych ze służbą wojskową.
Niewątpliwie w niniejszej sprawie zastosowanie miał art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym w sprawach określonych w tej ustawie, w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela reprezentowane w kwestionowanej i poprzedzającej ją decyzji stanowiska organów, że skarżącemu przysługiwało prawo do wypłaty odsetek z chwilą wymagalności należności związanych ze stwierdzeniem nieważności decyzji Nr [...] z dnia [...] Dowódcy P. Okręgu Wojskowego jest dzień, gdy decyzja Nr [...] Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] stwierdzająca nieważność wyżej wymienionej decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego stała się ostateczna. A więc biorąc pod uwagę orzecznictwo sądów, stwierdzając nieważność decyzji organ wskazuje na ciężką wadliwość decyzji, obarczającą ją z mocy prawa do dnia wydania, to jest ze skutkiem "ex tunc". Jednakże decyzja dotknięta wadliwością, o której mowa w art. 156 § 1 kpa korzysta z domniemania prawidłowości i ma moc obowiązującą do póki nie zostanie usunięta z obrotu prawnego. Wobec czego decyzja stwierdzająca nieważność jest aktem o charakterze deklaratoryjnym działającym wstecz i eliminującym skutki prawne wadliwej decyzji, tak jakby w ogóle nie została podjęta.
Decyzja nieważna wiąże do czasu stwierdzenia jej nieważności. Dopiero od dnia doręczenia stronom decyzji stwierdzającej nieważność ustaje okres obowiązywania decyzji dotkniętej nieważnością i obowiązywania domniemania jej legalności. A dopiero od momentu uprawomocnienia się decyzji stwierdzającej nieważność, tj. w dniu 17 marca 2006 r. powstał obowiązek wypłaty świadczeń związanych z pełnieniem zawodowej służby wojskowej.
Reasumując należy stwierdzić, że organy wojskowe prawidłowo ustaliły termin wypłaty odsetek od uposażeń, skoro roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od rozwiązania stosunku zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia tego stosunku ze skutkiem ex tunc powstało po stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej ten stosunek administracyjnoprawny, a więc wymagalność roszczenia – odsetek biorąc pod uwagę wspominany art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nastała dopiero w chwili uprawomocnienia się decyzji stwierdzającej nieważność - dopiero w dniu [...]. Dlatego też Sąd nie podzielił argumentacji strony skarżącej jakoby do tego dnia organ wojskowy pozostawał w zwłoce w wypłacie uposażenia.
Wobec powyższego opóźnienie w wypłacie należnych skarżącemu świadczeń rozpoczęło swój bieg dopiero od dnia 18 marca 2006 r. Skoro skarżącemu wypłacono w dniu [...] należności związane z pełnieniem służby wojskowej w okresie od [...] do dnia [...], a świadczenie stało się wymagalne w dniu [...] to zasadnie organ przyjął, że odsetki od nieterminowo wypłaconych należności należą się skarżącemu od dnia [...] do [...].
W tym stanie rzeczy uznając, że wojskowe organy nie dopuściły się naruszenia prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd orzekł jak w sentencji.