Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] marca 2020 r. K. M. – dalej skarżący wniósł skargę na Dyrektora Zakładu Karnego we [...] z uwagi na niekompletne rozpoznanie wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2020 r. dotyczącego udostępnienia zarządzeń, instrukcji, wytycznych itp. Dyrektora Zakładu Karnego we [...] oraz naruszenie § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2016 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności.
Pismem z dnia z dnia [...] maja 2020 r., [...] Inne udzielił skarżącemu odpowiedzi na skargę oraz poinformował o wyniku przeprowadzonego w tej sprawie postępowania skargowego.
Pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. K. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na pismo Inne z dnia [...] oraz z dnia [...] października 2019 r. w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność Dyrektora Zakładu Karnego we [...].
W odpowiedzi na skargę Inne wniósł o odrzucenie skargi, względnie o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W myśl § 2 wyżej wskazanego przepisu kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzycielka o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133, i 2196) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw, 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Przede wszystkim wskazać należy, że zaskarżone pismo jest pismem informującym skarżącego o sposobie załatwienia jego skargi na działalność Dyrektora Zakładu Karnego we [...]. Zatem zaskarżone pismo wyraża stanowisko Inne, rozpatrującego tzw. skargę powszechną wniesioną przez skarżącą w trybie Działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 2196 ze zm.), dalej k.p.a. Wskazać przy tym należy, że przedmiotem skargi powszechnej, może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Skarga ta wnoszona jest w związku z już podjętym działaniem organu, ewentualnie w związku z brakiem takiego działania, ma na celu zwrócenie uwagi właściwym organom na wszelkie nieprawidłowości powstałe w wyniku takiego działania lub zaniechania.
Tego rodzaju skarga powoduje wszczęcie "samodzielnego jednoinstancyjnego postępowania administracyjnego uproszczonego, kończącego się czynnością materialno-techniczną, czyli zawiadomieniem o załatwieniu skargi" (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 2 Wydanie, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 1998 r., str. 920).
Należy podkreślić, że skarga ta jest środkiem obrony interesów jednostki, których naruszenie nie daje podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania skarg powszechnych w rozumieniu rozdziału VIII k.p.a., a więc skarg związanych z krytyką nienależytego wykonywania zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników (art. 227 i następne k.p.a.), ponieważ sprawy te nie zostały poddane jego kontroli ani na podstawie art. 3 P.p.s.a., ani na podstawie przepisów ustaw szczególnych, czyli w tym przypadku Kodeksu postępowania administracyjnego, będącego podstawą prawną do wskazanego wyżej sposobu załatwienia skargi. Brak kognicji sądów administracyjnych w tych sprawach nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 stycznia 2012., sygn. akt II OSK 2692/11, z dnia 1 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 478/09; z dnia 25 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 241/09, publ.
Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych oraz postanowienia: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 września 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 599/11, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 sierpnia 2008 r., sygn, akt IV SA/Wr 287/08, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2004r., sygn. akt II SAB/Wa 193/04, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Skarga na zawiadomienie organu o sposobie załatwienia skargi złożonej w trybie art. 227 k.p.a., niezależnie od tego, jaka forma zostanie nadana temu zawiadomieniu, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. A zatem, skoro zaskarżone pismo jest czynnością materialno-techniczną informującą o sposobie załatwienia skargi złożonej na podstawie art. 227 k.p.a. w związku z art. 239 § 1 k.p.a., nie może podlegać zaskarżeniu do sądu administracyjnego jedynie z tego powodu, że stanowi jedyną możliwą prawną formę działania organu.
W tej sytuacji skarga, jako niedopuszczalna, podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym orzeczono w sentencji postanowienia.