Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., działając na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 81 ust. 1 pkt. 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 z późn. zm., zwanej dalej "Prawem budowalnym") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm., zwanej w skrócie "k.p.a."), decyzją z 8 lipca 2019 r. nr [...].MD nakazał D. K. jako inwestorowi, rozbiórkę obiektu budowlanego konstrukcji drewnianej wznoszonego na ramie stalowej wyniesionej na bloczkach betonowych ok. 0,95 m ponad poziom terenu, zaopatrzonej w koła i posadowionej na niej konstrukcji drewnianej o powierzchni zabudowy ok. 5,0 x 9,0 m wybudowanej na działce nr ewid.[...], położonej w m. K., gm. K..
W uzasadnieniu decyzji orzekający organ podniósł, iż [...] maja 2019 r. przeprowadzono oględziny na terenie nieruchomości - działki nr ew. 34/58 przy ul. [...] w m. K. gm. K., stanowiącej współwłasność D. K. oraz H. S. i E. M. – S.. Podczas oględzin stwierdzono, że inwestor realizuje obiekt budowlany, wznoszony na wyniesionej ok. 0,95 m ponad poziom terenu ramie stalowej. Rama wyniesiona jest ponad poziom terenu na bloczkach betonowych, ma wymiary ok. 5,0 m x 9,0 m; do ramy przymocowane są dwie osie z czterema kołami. Na ramie ułożono legary i wykonano konstrukcję szkieletową obitą z dwóch stron deskami. Obiekt nie posiadał posadzki, stropu i ścian szczytowych.
Ustalono, że inwestorem przedmiotowego obiektu budowlanego jest D. K. (zwana dalej "Skarżącą"). Zgodnie z jej oświadczeniem obiekt powstaje w miejscu starego budynku, który został rozebrany. W jego miejscu została wykonana wylewka betonowa grubości 5 cm i na niej posadowiono przedmiotowy obiekt budowlany, zdaniem inwestora niezwiązany trwale z gruntem. Inwestor nie posiada na budowę przedmiotowego obiektu budowlanego pozwolenia na budowę, ani nie dokonał jego zgłoszenia. Organ stwierdził, że obiekt jest realizowany niezgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w B. II Wydział Cywilny z dnia [...] listopada 2016r (sygn. akt II Ns 4518/14) ze względu na określone czynności przekraczające zwykły zarząd.
W toku postępowania ustalono, że teren działki nr [...] nie jest objęty ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z uchwałą Sejmiku Województwa K. - P. nr [...] z dnia [...] września 2018 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Północnego Pasa Rekreacyjnego M. B., leży na terenie przedmiotowego obszaru chronionego. Zgodnie z § 5 pkt 7 ww. uchwały na przedmiotowym ternie zakazane jest budowanie nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych naturalnych zbiorników wodnych oraz w zasięgu lustra wody w sztucznych zbiornikach wodnych usytuowanych na wodach płynących przy normalnym poziomie piętrzenia określonym w pozwoleniu wodnoprawnym, o którym mowa w art. 389 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne - z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej.
W ocenie organu I instancji, wbrew twierdzeniom inwestora, realizowany obiekt nie spełnia wymagań jak dla obiektów przestawnych, nietrwale związanych z gruntem. Parametry techniczne tego obiektu, a zwłaszcza jego wielkość, masa i sposób związania z gruntem za pomocą bloczków betonowych, uniemożliwia jakiekolwiek inne zagospodarowanie tego fragmentu działki. Posadowienie obiektu budowlanego na bloczkach betonowych przekazujących całe obciążenie budowli na podłoże gruntowe, będących jednocześnie jego fundamentem mającym zapewnić trwałość konstrukcji, uniemożliwić jej przesunięcie, czy zniszczenie przez siły przyrody. Podstawowym wyznacznikiem tego, czy obiekt budowlany wolnostojący jest trwale związany z gruntem, jest wielkość obiektu, jego masa i względy bezpieczeństwa. Parametry tego obiektu, jego wielkość, konstrukcja, przeznaczenie wymagało trwałego związania z gruntem i takie trwałe związanie z gruntem występuje w tym przypadku.
Wskazano, że zgodnie z art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego obiektem budowlanym jest budynek, budowla, bądź obiekt małej architektury wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość korzystania z obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z wykorzystaniem wyrobów budowlanych. Wzniesieniem obiektu jest także montaż gotowych elementów obiektu. Natomiast pod pojęciem budynku należy rozumieć zgodnie z art. 3 pkt 2 taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Zgodnie z art 3 pkt 7 Prawa budowlanego robotami budowlanymi są roboty polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Przez budowę należy natomiast rozumieć wykonanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę i nadbudowę obiektu budowlanego (art. 3 pkt 6 ww. ustawy).
Mając na uwadze powyższe, w ocenie organu I instancji realizując powyższy obiekt należało uprzednio uzyskać decyzję o warunkach zabudowy i zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę.
Z uwagi na realizację obiektu przy granicy z działkami nr ewide[...] i 34/60, organ I instancji zwrócił uwagę, że należy mieć na uwadze odległości od granicy z sąsiednimi działkami. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w § 12 określa minimalne odległości tj. 4 m w przypadku ścian z otworami i 3 m dla ścian bez otworów. Dopuszcza się sytuowanie obiektów w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy granicy z uwzględnieniem odrębnych przepisów oraz przepisów określonych w § 271 i 272 cytowanego wcześniej Rozporządzenia z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe.
W związku z powyższym, w przekonaniu organu I instancji brak jest możliwości prowadzenia postępowania legalizacyjnego zgodnie z art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, który stanowi, iż jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.
W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, mianowicie:
- - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz brak wyczerpującego zebrania i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, przez co wydano decyzję, która narusza słuszny interes obywatela,
- - art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób, w którym podważona została zasada pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa, a organ nie kierował się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania obywateli,
- - art. 10 § 1 k.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie brania czynnego udziału w postępowaniu, polegające na zaniechaniu zawiadomienia o terminie zaznajomienia się z aktami postępowania i pouczenia o możliwości złożenia końcowego oświadczenia dotyczącego zgromadzonego materiału dowodowego,
Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
- - art. 29 ust. 1 pkt 2d Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż zabudowa wzniesiona przez stronę wymaga pozwolenia na budowę,
- - art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie, na skutek czego strona została pozbawiona prawa do legalizacji altany.
Mając na uwadze powyższe, zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. odwołująca się wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy lub umorzenie postępowania, ewentualnie - zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. - przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
K. - P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] listopada 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy zauważył, iż kwestią sporną w niniejszej sprawie jest kwalifikacja obiektu będącego przedmiotem postępowania, bowiem inwestor wskazała, iż wybudowała tymczasowy obiekt budowlany, (...) altanę o podwoziu kołowym, możliwą do przestawienia, niezwiązaną trwale z gruntem, mającą powierzchnię nie większą niż 35 m˛, natomiast zgodnie z protokołem z [...] października 2019 r. podczas oględzin ustalono, iż obiekt znajdujący się na działce nr [...] jest konstrukcji drewnianej, wznoszony na stalowej ramie, oparty na sześciu kołach i posadowiono na niej całą konstrukcję drewnianą o powierzchni zabudowy ok. 5,03 x 7,0 m wraz z tarasem tymczasowym o wymiarach 5,08 m x 2,90 m. W toku postępowania ustalono, iż budowa nowego obiektu znajduję się w odległości 0,8 m od granicy z działkami o nr ewid.[...] i 34/60.
W związku z powyższym organ II instancji wyjaśnił, iż zgodnie z leksykonem architektoniczno - budowlanym altana została zdefiniowana jako "niewielki pawilon ogrodowy o lekkiej konstrukcji i ażurowych ścianach". Definicja altany zawarta jest również w ustawie z dnia [...] grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2176 ze zm.). W art. 2 pkt 9a ww. ustawy, pod pojęciem altany działkowej należy przez rozumieć wolnostojący budynek rekreacyjno-wypoczynkowy lub inny obiekt budowlany spełniający taką funkcję, położony na terenie działki w rodzinnym ogrodzie działkowym, o powierzchni zabudowy do 35 m˛ oraz o wysokości do 5 m przy dachach stromych i do 4 m przy dachach płaskich, przy czym do powierzchni zabudowy nie wlicza się tarasu, werandy lub ganku, o ile ich łączna powierzchnia nie przekracza 12 m˛;
W ocenie orzekającego organu przedmiotowy obiekt nie jest ani położony na terenie ROD, ani jego konstrukcja nie wskazuje, aby powyższe przepisy miały w analizowanym przypadku zastosowanie. Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego przez tymczasowy obiekt budowlany należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przykrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe.
Stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymaga budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później, niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Takie obiekty wymagają zgłoszenia. Stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 1 zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej wymaga, z zastrzeżeniem art. 29 ust. 3 i 4 budowa, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt [...] 12 [...].
Z powyższego zdaniem organu odwoławczego wynika, iż ze zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę mogą korzystać obiekty o cechach określonych w art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego pod warunkiem, że okres ich użytkowania nie przekracza 180 dni, co oznacza, że ustawodawca nie przewidział takiego zwolnienia w odniesieniu zarówno do obiektów niezwiązanych trwale z gruntem, ale użytkowanych przez czas dłuższy, jak i obiektów tymczasowych związanych trwale z gruntem, nawet jeśli okres ich użytkowania nie przekracza 180 dni (podobnie w wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 2 października 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 548/18). Realizację przedmiotowego obiektu rozpoczęto jesienią 2018 r., postępowanie organu nadzoru budowlanego I instancji zostało wszczęte [...] maja 2019 r., natomiast decyzja nakazująca rozbiórkę została wydana [...] lipca 2019 r., tj. po upływie ponad 180 dni od posadowienia obiektu na przedmiotowej nieruchomości – a zatem jego budowa nie może być zwolniona z obowiązku uzyskania stosownego pozwolenia organu administracji architektoniczno - budowlanej.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w przypadku robót budowlanych prowadzących do wykonania faktycznie nowego obiektu budowalnego w miejscu wcześniej rozebranego obiektu, dokonuje się odbudowy, która zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego zalicza się do budowy ze wszystkimi tego konsekwencjami (...), jak i skutkami prawnymi niedopełnienia tego wymogu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 970/13).
W związku z powyższym w ocenie organu II instancji, w przedmiotowym przypadku mamy do czynienia - zgodnie z art. 3 ust. 6 Prawa budowlanego - z budową przez co należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego, natomiast z uzyskanych informacji zarówno od Skarżącej jak i Starostwa Powiatowego w B. wynika, że przedmiotowy obiekt powstał bez wymaganego pozwolenia, czym naruszono art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego.
W przedmiotowej sprawie ustalono ponadto, że teren działki nr [...] nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. N. wybudowany obiekt według oświadczenia inwestora jest usytuowany w miejscu starego budynku, który został rozebrany. W aktach sprawy znajduje się kopia postanowienia z [...] lipca 2014 r., znak: [...] Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B., z którego wynika iż ww. obiekt znajduje się w strefie zakazu zabudowy tj. w odległości ok. 75 m od granicy terenu wód powierzchniowych płynących [...] Lateralnego Z. K..
Natomiast zgodnie z uchwałą Sejmiku Województwa K. - P. Krajobrazu Północnego Pasa Rekreacyjnego M. B., przedmiotowy obiekt leży na terenie obszaru chronionego. Zgodnie z § 5 pkt 7 ww. uchwały na przedmiotowym terenie zakazane jest budowanie nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów, rzek, jezior i innych naturalnych zbiorników wodnych oraz zasięgu lustra wody w sztucznych zbiornikach wodnych usytuowanych na wodach płynących przy normalnym poziomie piętrzenia określonym w pozwoleniu wodnoprawnym, o którym mowa w art. 389 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. - Prawo wodne z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej.
W toku postępowania ustalono, iż budowa nowego obiektu znajduje się w odległości 0,8 m zarówno od granicy działki o nr ewid.[...] jak i o nr ewid.[...], natomiast zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w § 12 określono minimalne odległości od granicy działki, tj. 4 m w przypadku ścian z otworami i 3 m dla ścian bez otworów.
Mając na uwadze powyższe, zgodnie z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, w ocenie organu odwoławczego brak jest możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego przez organ nadzoru budowlanego, a co za tym idzie nałożono nakaz rozbiórki rzeczonego obiektu. Ustawodawca, przy niespełnieniu przez stronę warunków legalizacji, obliguje organy nadzoru budowlanego do zastosowania przepisu art. 48 ust. 1 ww. ustawy (tak w niniejszym przypadku) i wydania restrykcyjnej decyzji nakazującej inwestorowi rozbiórkę przedmiotowego obiektu.
Ustosunkowując się natomiast do zarzutów zawartych w odwołaniu organ odwoławczy wyjaśnił, iż postanowienie z [...] listopada 2016 r. wydane przez Sąd Rejonowy II Wydział Cywilny w B. (sygn. akt II Ns 4518/14), dotyczy pozwolenia na dokonanie czynności przekraczających zwykły zarząd rzeczą wspólną wskazując, że: obiekt może zostać posadowiony przy zachowaniu wymogów wynikających z przepisów prawa i decyzji administracyjnych, co jednoznacznie wskazuje, że ww. postanowienie rozstrzyga kwestię sporną pomiędzy właścicielami działki o nr. geod 34/58, tj. Państwem Stock, a Skarżącą.
W skardze do Sądu D. K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając:
- - naruszenie prawa materialnego tj. art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, które miało wpływ na wynik sprawy, polegające na jego niezastosowaniu i zaniechaniu przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, podczas gdy obiekt budowlany wzniesiony przez skarżącą jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem,
- - naruszenie prawa materialnego tj. art. 29 ust. 1 pkt 2d Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż zabudowa wzniesiona przez stronę wymaga pozwolenia na budowę,
- - naruszenie przepisów postępowania, które determinowało treść rozstrzygnięcia, mianowicie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., polegające na zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego zgromadzonego materiału dowodowego, a także dokonania oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sposób dowolny, a przez to niepełny, które to naruszenie skutkowało uznaniem, że w przedmiotowej sprawie brak jest możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego.
W uzasadnieniu podniesionych zarzutów skarżąca zwróciła uwagę, że organ uznając, iż w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione warunki do wdrożenia postępowania legalizacyjnego, mylnie oparł się na akcie prawa miejscowego w postaci uchwały nr [...] Sejmiku Województwa K. – P. z dnia [...] września 2019 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Z. K., bowiem o ile, stosownie do treści § 5 pkt 7 tejże uchwały, na obszarze OChK Z. K. wprowadza się zakaz lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz, obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej, to w myśl § 6 zakaz, o którym mowa w § 5 pkt 7 nie dotyczy wydzielonego obszaru zlokalizowanego w obrębie ewidencyjnym K.. Wykaz współrzędnych punktów załamania granicy tego obszaru stanowi załącznik nr [...] do przedmiotowej uchwały.
Załącznik nr [...] do Uchwały zawiera wykaz współrzędnych punktów załamania granicy obszaru, na którym nie obowiązuje zakaz budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek. jezior i innych zbiorników wodnych. Określa on współrzędne geograficzne.
Położenie obiektu budowlanego wzniesionego przez skarżącą (na miejscu dotychczas istniejącego obiektu, wzniesionego legalnie w 1965 r.) znajduje się w lokalizacji określonej współrzędnymi geograficznymi wymienionymi we wspomnianym załączniku do uchwały pod pozycją [...]. Informacja ta pochodzi bezpośrednio z Urzędu Miejskiego w K. i została potwierdzona przez geodetę.
Zdaniem skarżącej oznacza to, że w przypadku obiektu budowlanego, którego dotyczy wydana decyzja o rozbiórce, nie obowiązuje zakaz lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej. Tym samym ten akt prawa miejscowego, obowiązujący w dacie wydania decyzji, umożliwia wdrożenie w stosunku do przedmiotowego obiektu procedury legalizacyjnej.
Odnosząc się do kwestii związanej z treścią § 12 rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ustalającą minimalne odległości budynku od granicy sąsiadującej działki, zdaniem skarżącej należy mieć na względzie to, że brak spełniania wspomnianego warunku przez obiekt budowlany nie determinuje braku możliwości wdrożenia w stosunku do niego procedury legalizacyjnej. Istnieje bowiem możliwość stosowania odstępstw od tej regulacji, wynikająca wprost z orzecznictwa sądów administracyjnych, bowiem jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1563/17 (LEX nr 2684044), kwestia odległości budowy od granicy z działką sąsiednią, pomimo, że mowa jest o niej w rozporządzeniu z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w pewnych okolicznościach w ogóle nie ma charakteru przepisów techniczno - budowlanych, lecz dotyczy prawa sąsiedzkiego jako prawa cywilnego.
Jeżeli odstąpienie od warunków technicznych nie wiąże się z powstaniem zagrożenia dóbr chronionych prawem publicznym, np. wprowadzeniem groźby pożaru, choroby, uszkodzenia mienia, to wadliwym byłoby uznanie na gruncie publiczno - prawnym wynikającym z przepisów ustawy z 1994 r. Prawo budowlane o naruszeniu przepisów techniczno-budowlanych uniemożliwiającym zatwierdzenie projektu budowlanego.
Biorąc zatem pod uwagę to, że obiekt budowlany wzniesiony przez skarżącą stanowi jeden z wielu obiektów położonych w tej lokalizacji, które również nie spełniają wymogów odległościowych, określonych w § 12 wskazanego rozporządzenia, a stan ten jest powszechnie akceptowany w warunkach sąsiedzkich i nie stanowi żadnego zagrożenia dla bezpieczeństwa zdrowia i życia, w ocenie skarżącej nie ma żadnych podstaw do tego, by posługując się wyłącznie tym argumentem odmówić wdrożenia procedury związanej z legalizacją obiektu budowlanego. Na marginesie skarżąca wskazała, że budynek posadowiony na działce sąsiedniej należącej do B. i S. R. również został w ostatnim czasie zalegalizowany w analogicznej sytuacji prawnej. Ściana ich budynku jest na linii działki skarżącej. Poprzedni właściciele tej nieruchomości nigdy nie otrzymali zgody rodziców skarżącej na takie odstępstwo. Postawiono ich przed faktem dokonanym.
W świetle przedstawionej powyżej argumentacji, zdaniem skarżącej przyjąć należy, że organ wydający tę decyzję uchybił zarówno przepisom prawa materialnego w postaci art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego przyjmując, że w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, podczas gdy obiekt budowlany wzniesiony przez skarżącą jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, jak i przepisom postępowania w postaci art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego zgromadzonego materiału dowodowego, a także dokonania oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sposób dowolny, a przez to niepełny, które to naruszenie skutkowało uznaniem, że w przedmiotowej sprawie brak jest możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego.
Niezależnie od powyższego skarżąca podtrzymała, że w jej ocenie wzniesiona zabudowa nie wymaga pozwolenia na budowę, wyjaśniając, że na skutek kontroli przeprowadzonej przez organ stwierdzono nieprawidłowości w inwestycji realizowanej na działce nr ewid.[...], które dotyczyły przede wszystkim umiejscowienia zabudowy na betonowych blokach, ilość kół uniemożliwiającą jego przestawienie, a także powierzchni, która wynosiła około 45 m˛.
Niezwłocznie po przeprowadzonej kontroli skarżąca wprowadziła istotne zmiany w obiekcie, polegające przede wszystkim na posadowieniu go wyłącznie na kołach (ilość kół zwiększyła się ze względów bezpieczeństwa oraz na potrzeby przemieszczenia obiektu z 4 do 6 kół), spod zabudowy usunięto betonowe bloczki, które zdaniem organu miały świadczyć o trwałym związaniu z gruntem, a także ograniczono powierzchnię, która nie przekracza 35 m2 (wysokość do kalenicy 5 m).
Ponadto wskazała, że należy także mieć na względzie, iż obiekt został wzniesiony po wydaniu postanowienia z dnia [...] listopada 2016 r. przez Sąd Rejonowy II Wydział Cywilny w B. (sygn. akt II Ns 4518/14), w którym to rozstrzygnięciu sąd wyraził zgodę na dokonanie przez Skarżącą czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, polegającej na dokonaniu rozbiórki domku letniskowego i wzniesieniu na jego miejscu konstrukcji drewnianej w postaci altany na podwoziu kołowym, niezwiązanej trwale z gruntem, zgodnie z projektem załączonym przez wnioskodawczynię. D. K. decydując się na wzniesienie zabudowy stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania sugerowała się przede wszystkim prawomocnym rozstrzygnięciem sądu w tym zakresie, pozwalającym na poczynienie prac określonego rodzaju.
Konstrukcja wzniesiona przez stronę, jej zdaniem odpowiada w całości założeniom postanowienia SR w B., została wykonana z drewna i ma postać altany o podwoziu kołowym. Nie jest bynajmniej trwale związana z gruntem i istnieje możliwość jej przestawienia. Ponownie skarżąca podniosła, iż po przeprowadzonej kontroli powierzchnia altany została ograniczona do 35 m˛, co w myśl przepisu art. 29 ust. 1 pkt 2d zwalnia inwestora z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.
W ocenie skarżącej nie sposób jest zgodzić się z twierdzeniami organu, w myśl których altana na podwoziu kołowym stanowi obiekt trwale związany z gruntem, bowiem w zakresie rozstrzygania, która zabudowa jest powiązana z gruntem w sposób trwały, wykształciła się bogata linia orzecznicza, z której płyną jednoznaczne wnioski nakazujące przyjąć, iż drewniana konstrukcja na podwoziu kołowym, wzniesiona przez stronę nie wyczerpuje definicji trwałego związania obiektu z gruntem.
Mając zatem na względzie fakt, iż konstrukcja w postaci drewnianej altany o powierzchni nie większej niż 35 m˛ ma kołowe podwozie i nie jest bynajmniej w żaden sposób przytwierdzona do gruntu, a jej przemieszczenie jest możliwe bez ingerencji w podłoże i taka operacja nie naruszy w żaden sposób konstrukcji altany, w ocenie skarżącej nie sposób jest przyjąć za trafny poglądu organu, w myśl którego zabudowa ta ma charakter trwale związanej z gruntem, co determinowałoby konieczność uzyskania pozwolenia na budowę.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja K. - P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z [...] listopada 2019 r., utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z [...] lipca 2019 r. orzekającą nakaz rozbiórki obiektu budowlanego konstrukcji drewnianej wznoszonego na ramie stalowej wyniesionej na bloczkach betonowych ok. 0,95 m ponad poziom terenu, zaopatrzonej w koła i posadowionej na niej konstrukcji drewnianej o powierzchni zabudowy ok. 5,0 x 9,0 m wybudowanej na działce nr ewid.[...], położonej w m. K., - jako wzniesionego bez wymaganego przepisami prawa (pozwolenia budowlanego) w sytuacji kiedy stosownie do art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, brak jest możliwości przeprowadzenia przez organ nadzoru budowlanego postępowania legalizacyjnego.
Do bezspornych w niniejszej sprawie okoliczności stanu faktycznego (ustalonych w trackie kolejnych oględzin, w dniu [...] października 2019 r.) należy zaliczyć to, że na działce nr ewid.[...], położonej w K. znajduje się będący w trakcie budowy obiekt konstrukcji drewnianej, wznoszony na stalowej ramie, oparty na sześciu kołach; na ramie posadowiono całą konstrukcję drewnianą o powierzchni zabudowy ok. 5,03 x 7,0 m wraz z tarasem tymczasowym o wymiarach 5,08 m x 2,90 m. W toku postępowania ustalono, iż budowa nowego obiektu znajduję się w odległości 0,8 m od granicy z działkami o nr ewid.[...] i 34/60.
Nie jest także kwestionowane, że inwestor nie uzyskał decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowego obiektu budowlanego.
Kwestią sporną jest kwalifikacja obiektu będącego przedmiotem postępowania, co ma wpływ na zaistnienie obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.
W przekonaniu skarżącej - wbrew twierdzeniom organu - wznosi ona tymczasowy obiekt budowlany tj. altanę o podwoziu kołowym, możliwą do przestawienia, niezwiązaną trwale z gruntem, mającą powierzchnię nie większą niż 35 m˛.
Podkreślić należy, iż art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego stanowi, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Wyraża on zasadę, że rozpoczęcie robót budowlanych jest dopuszczalne tylko po uprzednim uzyskaniu pozwolenia na budowę. Jest ono instrumentem ochrony ładu architektoniczno-przestrzennego, którego zapewnienie stanowi ważny interes publiczny. Stanowi też istotną gwarancję ochrony nie tylko praw osób trzecich, ale i interesu publicznego (por. A. Gliniecki, Prawo budowlane. Komentarz, LEX/el. 2016). Jedyne wyjątki od tej zasady ustawodawca przewidział w art. 29, 29a i 30, w których enumeratywnie wymienił rodzaje robót budowlanych objętych obowiązkiem dokonania jedynie zgłoszenia. Wyjątki te należy interpretować ściśle.
I tak w art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego z uzyskania pozwolenia na budowę została zwolniona budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Budowa tego rodzaju obiektów budowlanych wymaga jedynie zgłoszenia właściwemu organowi (art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego). W konsekwencji, jeżeli obiekt budowlany będzie użytkowany w tym miejscu dłużej niż 180 dni, bądź będzie trwale związany z gruntem, to na jego wzniesienie wymagane jest pozwolenie na budowę.
Jak wskazał organ odwoławczy, stosownie do art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego tymczasowym obiektem budowlanym jest obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przykrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe. Definicja tymczasowego obiektu budowlanego wskazuje na dwa rodzaje cech przesadzających o uznaniu obiektów budowlanych za "tymczasowe". Pierwszą stanowi obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od ich trwałości technicznej, przewidziane do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki. Na drugą składają się obiekty nietrwale połączone z gruntem takie jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przykrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy i obiekty kontenerowe.
W tej sprawie organy zasadnie przyjęły, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, że przedmiotowy obiekt nie jest obiektem o charakterze tymczasowym, bowiem istnieje w opisanym miejscu dłużej niż 180 dni. Realizację przedmiotowego obiektu rozpoczęto jesienią 2018 r., postępowanie organu nadzoru budowlanego I instancji zostało wszczęte [...] maja 2019 r., natomiast decyzja nakazująca rozbiórkę została wydana [...] lipca 2019 r., a więc po upływie ponad 180 dni od posadowienia spornego obiektu na przedmiotowej nieruchomości. Jego budowa nie może być zatem zwolniona z obowiązku uzyskania stosownego pozwolenia organu administracji architektoniczno - budowlanej. Skoro obiekt ustawiono w tym konkretnym miejscu, co mieści się w pojęciu wykonania czy wzniesienia obiektu w określonym miejscu i czasie, to doszło do "budowy obiektu budowlanego" w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego.
Zdaniem Sądu nie można również przyjąć, jak tego domagała się skarżąca, że sporny obiekt tj. "altana na podwoziu kołowym", nie jest trwałe związany z gruntem. Jednoznaczne jest bowiem stanowisko sądów administracyjnych, że o trwałym połączeniu obiektu budowlanego z gruntem nie decyduje ani sposób, ani metoda związania z gruntem, która może być różna, jak i możliwości techniczne przeniesienia w inne miejsce - ale to czy jego wielkość, konstrukcja, przeznaczenie i wymogi bezpieczeństwa wymagają trwałego związania (por. wyrok NSA z 1 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2471/15, LEX nr 2314383). Trwałość związania obiektu z gruntem nie musi zatem oznaczać stałości przytwierdzenia. Takiemu rozumieniu tego pojęcia nie przeczy też możliwość przeniesienia w inne miejsce. Jest to tylko okoliczność mogąca przesądzać ewentualnie o tymczasowości takiego obiektu, ale nie trwałości jego związania z gruntem (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 29 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 1365/17, LEX nr 2443777).
Na to, czy obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem wskazuje bowiem to, czy posadowiony jest na tyle trwale, że opiera się czynnikom - np. przyrody - mogącym zniszczyć jego konstrukcję, a o tym decydują przede wszystkim jego parametry techniczne (por. wyroki NSA: z 20 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 882/10, LEX nr 992653; z 4 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 10/09, LEX nr 597089; z 25 sierpnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2758/15, LEX nr 2360874). Z niekwestionowanych ustaleń organów wynika, że sporny obiekt nie spełnia wymagań dla obiektów przestawnych, nietrwale związanych z gruntem. Parametry techniczne tego obiektu, a zwłaszcza jego wielkość, masa i sposób związania z gruntem za pomocą kół uniemożliwia jakiekolwiek inne zagospodarowanie tego fragmentu działki. Posadowienie obiektu budowlanego na sześciu kołach z pełnej gumy od maszyny budowlanej (według oświadczenia inwestora w trakcie oględzin [...] października 2019 r.), na które przekazane jest całe obciążenie obiektu, a następnie na podłoże betonowe (wylewka betonowa o grubości 5 cm), w istocie pełni funkcję jego fundamentu.
Z powyższego wynika, że przedmiotowy obiekt nie może być kwalifikowany jak obiekt tymczasowy. W konsekwencji stwierdzić należy, że organ trafnie ocenił, iż wzniesie opisanego obiektu, pełniącego funkcje altany obejmuje w istocie wzniesienie obiektu budowlanego trwale związanego z gruntem, na które wymagane było uzyskanie pozwolenia budowlanego, o którym mowa w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego.
Jak wcześniej wskazano – nie jest w sprawie kwestionowane, że Skarżąca takiego pozwolenia nie uzyskała.
Jednakże rozstrzygnięcie o zastosowaniu w takim przypadku trybu określonego w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego może nastąpić dopiero po wszechstronnym i pełnym rozpatrzeniu przesłanek ewentualnego zalegalizowania powstałej samowoli budowlanej, określonych w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego – czego w przedmiotowej sprawie zabrakło.
Wadliwie w okolicznościach sprawy a’priori przyjęto, że nie jest możliwe wdrożenie procedury legalizacyjnej i należy orzec na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego o nakazie rozbiórki objętego postępowaniem obiektu.
Należy zauważyć, że warunki legalizacji uregulowano w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. Zgodnie tym przepisem jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Z powyższego wynika, że organ nadzoru budowlanego dokonuje wstępnej oceny możliwości legalizacji obiektu w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy prawa; bada m.in., czy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym; nakaz rozbiórki obiektu (lub jego części) może zaś orzec dopiero wówczas, gdy stwierdzi, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji.
W niniejszej sprawie uznano, że legalizację uniemożliwiają zapisy zawarte w akcie prawa miejscowego w postaci uchwały w sprawie obszaru chronionego krajobrazu. Wprawdzie w zaskarżonej decyzji (jak też decyzji organu I instancji) mylnie powołano się na uchwałę Sejmiku Województwa K. – P. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Północnego Pasa Rekreacyjnego M. B., tym niemniej nie jest sporne że tereny w pobliżu Z. K. objęte są Obszarem Chronionego Krajobrazu Z. K., którego funkcjonowanie reguluje uchwała nr [...] Sejmiku Województwa K. – P. z dnia [...] września 2019 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Z. K. (Dz. Urz Woj. Kuj. – Pom. Z 2019 r. poz. 4757). Jak wskazuje § 1 tego aktu - położenie i opis granic OChK Z. K. określa załącznik nr [...] do uchwały, mapa OChK stanowi załącznik nr [...] do uchwały, a załącznik nr [...] do uchwały zawiera wykaz współrzędnych punktów załamania granicy OChK.
Stosownie do treści § 5 pkt 7 tejże uchwały, na obszarze OChK Z. K. wprowadza się zakaz lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz, obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej. Jednak w myśl § 6 zakaz, o którym mowa w § 5 pkt 7 nie dotyczy wydzielonego obszaru zlokalizowanego w obrębie ewidencyjnym K.. Wykaz współrzędnych punktów załamania granicy tego obszaru stanowi załącznik nr [...] do przedmiotowej uchwały.
Z powyższego wynika, że ze względu na ww. zakaz lokalizowania obiektów budowlanych istotne dla sprawy jest ustalenie:
- - czy przedmiotowy obiekt budowlany znajduje się na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu Z. K.,
- - czy przedmiotowy obiekt znajduje się w obrębie pasa o szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych,
- - czy przedmiotowy obiekt znajduje się w obrębie wydzielonego obszaru, o którym mowa w § 6 oraz w załączniku nr [...] do ww. uchwały nr [...].
W aktach sprawy brak dokumentów, które mogłyby być uznane za dowody pozwalające na weryfikację ww. okoliczności. Za dowód usytuowania przedmiotowego obiektu budowlanego względem granic OChK Z. K. i odległości od linii brzegowej nie może być uznane pismo Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] lipca 2014 r. W piśmie tym organ – inny niż prowadzący niniejsze postępowanie – wypowiada się o lokalizacji przedmiotowego obiektu budowlanego w oparciu o projekt decyzji o warunkach zabudowy, którego brak w aktach sprawy. W aktach sprawy brak także jakiejkolwiek mapy na której naniesiono zarówno przebieg granic OChK, przebieg linii brzegowych jak też usytuowanie przedmiotowego obiektu. Twierdzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, jak również twierdzeń organów orzekających w przedmiotowej sprawie nie można zatem w żaden sposób zweryfikować.
Brak także w aktach sprawy dokumentu, który pozwoliłby zweryfikować, czy przedmiotowy obiekt znajduje się w obrębie wydzielonego obszaru, o którym mowa w § 6 oraz w załączniku nr [...] do ww. uchwały nr [...], na którym nie obowiązuje zakaz zabudowy. Dokumentem takim niewątpliwie byłaby mapa, na której oznaczonoby granice ww. obszaru wydzielonego oraz usytuowanie przedmiotowego obiektu.
Odnosząc się do kwestii związanej z treścią § 12 rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ustalającą minimalne odległości budynku od granicy sąsiadującej działki, wynoszące 4 m w przypadku ścian z otworami i 3 m dla ścian bez otworów, należy mieć na względzie to, że brak spełniania wspomnianego warunku przez obiekt budowlany, nie determinuje braku możliwości wdrożenia w stosunku do niego procedury legalizacyjnej, bowiem jak słusznie wskazuje skarżąca, istnieje możliwość zastosowania odstępstw od tej regulacji.
Ponadto rozważenia wymaga ewentualne orzeczenie rozbiórki co do części spornego obiektu celem zachowania wskazanych wyżej norm odległości od granicy w przypadku istnienia takiej możliwości ze względu na konstrukcję tego obiektu. Jednak w tej kwestii zabrakło jakiegokolwiek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Powyższe uchybienia należy kwalifikować jako naruszenie wynikającego z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego do załatwienia sprawy, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy poprzez stwierdzenie, że brak jest przesłanek uniemożliwiających prowadzenie procedury legalizacyjnej.
Z tego też powodu podzielając częściowo zarzuty i argumenty podniesione w skardze, Sąd uznał ją za zasadną, a decyzje wydane w sprawie – za naruszające art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez jego przedwczesne (na tym etapie) zastosowanie, oraz naruszające art. 48 ust. 2 ww. ustawy w zw. z art. 3 pkt 5 i art. 29 ust. 1 pkt 12 tej ustawy w zw. z zapisami uchwały nr [...] Sejmiku Województwa K. – P. z dnia [...] września 2019 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Z. K. – poprzez wadliwą (przedwczesną) ocenę, że zapisy tego aktu prawnego uniemożliwiają wdrożenie legalizacji.
Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.
Ponownie rozpatrując sprawę organ zobowiązany będzie uzupełnić postępowanie dowodowe stosownie do powyższego stanowiska Sądu i w oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy jeszcze raz zbadać możliwość zastosowania w sprawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego.
O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi, wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej, będącego adwokatem oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Prawa o postępowajiu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 z późn. zm.).