Uzasadnienie
II SA/Bd 643/04
Decyzją z dnia [...] 2004r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych odmówił przyznania Zygmuntowi M. uprawnienia do świadczenia określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalnych Republik Radzieckich (Dz. U. nr 87 poz. 395 ze zmianami) wobec doznania przez stronę prześladowań nie objętych przepisami cytowanej ustawy.
Zygmunt M. ubiegał się o przyznanie powyższego uprawnienia w związku z faktem urodzenia się [...] 1941r. w miejscowości W. koło W. na terenie ówczesnej III Rzeszy podczas pobytu tamże deportowanych do pracy przymusowej jego matki i ojca oraz przebywania tam z nimi przez okres 44 miesięcy.
W skardze do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów przekazanej według właściwości Urzędowi do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, potraktowanej jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wyżej wymieniony podniósł, iż w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2004r. nie podano przyczyny odmownego załatwienia jego wniosku.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał w dniu [...] 2004r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa oraz art. 2 pkt 2 lit "a" i art. 4 ust 1,2 i 4 ustawy z dnia 312 maja 1996r. (Dz. U. nr 87 poz. 395 ze zm.) decyzję nr [...] o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.
W uzasadnieniu swej decyzji organ stwierdził, iż represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 - 1945r., zaś strona nie spełnia warunku deportacji, gdyż urodziła się w miejscu pracy matki już po fakcie jej deportacji do III Rzeszy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję z dnia [...] 2004r. Zygmunt M. zamieścił, iż jest ona krzywdząca i niezgodna z prawem, gdyż - według jego oceny - należy do osób represjonowanych z uwagi na doznane krzywdy fizyczne i psychiczne podczas pobytu z rodzicami na robotach przymusowych. Wniósł jednocześnie o przyznanie mu należnego świadczenia.
W odpowiedzi na skargę Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1269) sąd w zakresie swej właściwości sprawuje kontrolę zgodności z prawem, działalności administracji publicznej, co oznacza, iż kontrola ta sprowadza się do tej oceny czy wydając decyzję organ nie naruszył prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób wpływający na jej treść. W razie, zaś stwierdzenia takiego naruszenia prawa sąd orzeka o uchyleniu kwestionowanej decyzji lub stwierdzeniu jej nieważności. Nie jest natomiast uprawniony do rozstrzygania co do meritum sprawy, a tym samym również do orzeczenia o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego. Kompetentny w tym zakresie jest wyłącznie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ust 1 ustawy z dnia 31 maja 1996r. (Dz. U. 87 poz. 395 ze zm.) przewidziane w niej świadczenia pieniężne przysługuje osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w ustawie były i są obecnie obywatelami polskimi oraz posiadają stałe miejsce zamieszkania w Polsce.
Z kolei represją w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy jest deportacja do pracy przymusowej przy spełnieniu jednocześnie pozostałych wymienionych w tym przepisie warunków.
Zgodnie z przyjętym w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego poglądem, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela osoba deportowana do pracy przymusowej nie jest obowiązana wykazać, że w trakcie trwania deportacji wykonywała faktycznie pracę przymusową. Dotyczy to również dziecka wywiezionego wraz z rodzicami, bowiem nie można zakładać, że cel wywiezienia dziecka z rodzicami deportowanymi na roboty przymusowe był inny niż w stosunku do rodziców.
Skoro treść art. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym dotyczy także osób (dzieci) wobec których nie ustalono (ze względu na wiek) wykonywania pracy przymusowej, to niesłusznym byłoby wyłączenie dzieci narodzonych w obozie pracy (art. 2 ust 1), czy na deportacji (art. 2 ust 2) i przebywających tam w warunkach represji, z możliwości rekompensaty za utracone lata dzieciństwa związane z doznanymi represjami. Odmienne traktowanie osób urodzonych w obozie pracy lub podczas deportacji w stosunku do osób osadzonych tam w wieku niemowlęcym czy dziecięcym godziłaby wręcz w zasady sprawiedliwości społecznej.
W związku z tym uznając, że osobą represjonowaną w rozumieniu ustawy z dnia 31 maja 1996r. jest również dziecko urodzone w miejscu wykonywania pracy przymusowej przez deportowaną matkę, a skarżący swoje żądanie wywodzi z faktu właśnie urodzenia i pobytu z matką - Rozalią M. podczas jej deportacji, na robotach w miejscowości W. koło W. na terenie III Rzeszy, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1270) orzekł, jak w sentencji.
Dokonane przez skład orzekający interpretacja pojęcia dziecka represjonowanego jest tożsame z poglądem wyrażonym w tym przedmiocie między innymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2004r. wydanym w sprawie OSK/135/04.
W toku ponownego postępowania w niniejszej sprawie organ przeprowadzając dowody określone w art. 4 ust 1 ustawy oraz przewidziane w kpa dokona ustaleń dotyczących represjonowania skarżącego i okresu jego trwania.