Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] 2022r. nr [...] Burmistrza Miasta i Gminy [...] przyznał B. K. (dalej jako: skarżąca) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej związku z opieką nad mężem R. K. w kwocie [...]zł. miesięcznie, na okres od [...] 2022r. do [...] 2022r. Decyzja ta została doręczona skarżącej w dniu [...] 2022r.
W dniu [...] 2022r. skarżąca wniosła do organu I instancji pismo zatytułowane: "Wniosek o sprostowanie decyzji". W jego uzasadnieniu, powołując się na treść art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. oświadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020r. poz.111 ze zm.) oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca podniosła, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona złoży decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Skarżąca zarzuciła organowi, że zaniechał pouczenia jej o ww regulacji, przez co naraził ją na straty finansowe, gdyż wniosek o przyznanie wnioskowanego świadczenia skarżąca wniosła w dniu [...] 2021r., a zatem od tej daty winno ono być jej przyznane. W ocenie skarżącej, sprostowanie daty wydania decyzji przez organ I instancji spowodowałoby konieczność objęcia tym rozstrzygnięciem okresu od [...] 2021r. do [...] 2022r.
Postanowieniem z dnia [...] 2022 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy [...] odmówił sprostowania decyzji z dnia [...] 2022 r. nr [...] w zakresie daty jej wydania. Jako podstawę tego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 111 § 1, art. 111 § 1a i art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 – dalej powoływanej jako k.p.a.) Odnosząc się do ww. wniosku, organ I instancji podniósł, że ww. decyzja nie wymaga uzupełnienia co do rozstrzygnięcia, co do prawa odwołania ani sprostowania pouczenia, a także nie zawiera żadnych omyłek ani błędów pisarskich czy rachunkowych.
Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła w dniu [...] 2022 r. zażalenie, w którym powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o sprostowanie decyzji z dnia [...] 2022 r.
Po rozpatrzeniu ww. zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z dnia [...] 2022 r. znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że nie widzi podstaw do sprostowania decyzji z dnia [...] 2022 r. co do daty jej wydania z uwagi na to, że rozstrzygnięcie należało wydać po spełnieniu przesłanki niezbędnej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jaką jest wstrzymanie emerytury. W ocenie organu odwoławczego, Burmistrz Miasta i Gminy [...] prawidłowo ustalił, że datą rozpoczęcia uprawnienia do pobierania przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego jest [...] 2022 r., tj. dzień wstrzymania wypłaty emerytury zgodnie z decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] 2022 r. Nadto organ odwoławczy, odnosząc się do treści art. 111 i art. 113 k.p.a., wskazał, że decyzja organu I instancji nie wymaga uzupełnienia co do rozstrzygnięcia, co do prawa odwołania, ani do sprostowania pouczenia, a także nie ma w niej błędów pisarskich, rachunkowych, ani oczywistych omyłek.
Na powyższe postanowienie skarżąca pismem z dnia [...] 2022 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zaskarżając je w zakresie ustalenia daty decyzji z dnia [...] 2022 r. Skarżąca wskazała ponownie, iż ww. decyzja powinna być wydana z datą złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. [...] 2021r. Skarżąca podkreśliła, że wydanie decyzji z dniem [...] 2021 r. wiązałoby się ze spłatą zaległego świadczenia pielęgnacyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i podkreślając, że skarga jest nieuzasadniona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje
Kontrola zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021r. poz.137 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 poz. 329 ze zm.,- dalej powoływanej jak p.p.s.a.), uzasadnia uwzględnienia wniesionej w sprawie skargi.
Przedmiot oceny Sądu stanowi postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2022r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] 2022r. nr [...], w którym organ ten odmówił sprostowania własnej decyzji nr [...] z dnia [...] 2022r. o przyznaniu skarżącej B. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem R. K. w kwocie [...]zł. miesięcznie, na okres od [...] 2022r. do [...] 2022r.
Wychodząc poza granice skargi, do czego Sąd jest uprawniony na podstawie wymienionego przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., stwierdzić należy, że z naruszeniem zasad procedury administracyjnej organ pierwszej instancji oraz organ odwoławczy odniosły się do treści żądania skarżącej zawartego w jej piśmie z dnia 1 kwietnia 2022r. Podkreślić bowiem trzeba, że w postępowaniu administracyjnym żądanie strony tego postępowania jest elementem stanu faktycznego sprawy. Zatem błędne rozpoznanie tego żądania stanowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), które to uchybienie może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie podnosi się, że w razie wątpliwości w zakresie zamiaru strony, obowiązkiem organu administracji publicznej jest przekazanie jej stosownych informacji faktycznych i prawnych w ramach obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a. w tym celu, aby strona zainicjowała najkorzystniejsze w stosunku do swoich potrzeb i celów postępowanie i nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Udowodnione naruszenie tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia rozstrzygnięcia, szczególnie wówczas, gdy urzędnik stwierdza (lub powinien stwierdzić), że strona podejmuje działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami, lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. Jest to jedyny odpowiadający zasadzie art. 1 Konstytucji sposób rozumienia art. 9 k.p.a. (wyrok. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2000 r., I SA/Ka 1740/98, niepubl.).
Uwzględniając treść pisma inicjującego postępowanie przed organem I instancji należy stwierdzić, że organ ten nietrafnie ocenił żądanie w nim zawarte. Wniosek z dnia [...] 2022r. nie był w swej treści tak jednoznaczny, jak ocenił to organ I instancji. Wnioskodawczyni domagała się w nim uwzględnienia dyspozycji art. 24 ust. 2 ustawy oświadczeniach rodzinnych i przyznania jej prawa do wnioskowanego świadczenia począwszy od [...] 2022r. t.j. od dnia, w którym do organu wpłynął jej wniosek miesiąca o to świadczenie. W ocenie Sądu, takie sformułowanie żądania zawartego we "wniosku o sprostowanie decyzji"(choć nieporadne) to jednak wskazywałoby na żądanie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od dnia złożenia wniosku o to świadczenie.
Również z treści zażalenia z dnia [...] 2022r. wynika, że skarżąca kwestionuje decyzję organu I instancji w zakresie przedmiotu żądania. Wobec tych nieścisłości organ I instancji powinien przede wszystkim dokładniej ustalić charakter żądania zawartego we wniosku. Należy bowiem mieć na względzie, że dla skuteczności wniesienia przez stronę pisma niezbędnym jest dodatkowe wyjaśnienie rzeczywistej woli strony poprzez dokładne sprecyzowanie zgłoszonego żądania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Taki tok rozumowania ściśle koresponduje z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego tj. z art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz art. 8 k.p.a. stanowiącym, iż organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli.
Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego ciążący na organie administracyjnym obejmuje zatem również ustalenie przez ten organ treści rzeczywistego żądania strony, w szczególności, gdy pojawią się wątpliwości co do rzeczywistych żądań strony pod adresem organu. Także obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów państwa, wymaga wyjaśnienia rzeczywistej woli strony, jeżeli charakter pisma wnoszonego przez stronę budzi wątpliwości (por. wyrok NSA z dnia 26 listopada 1999 r., I SA/Łd 1592/97, LEX nr 40 547). W sytuacji zatem niejednoznacznego i ograniczonego treściowo żądania zawartego w piśmie z dnia [...] 2022r. obowiązkiem organu administracyjnego było dokonanie oceny charakteru podania i zakresu żądania z uwzględnieniem zasady, że to treść pisma ma znaczenie decydujące, a nie jego tytuł. W przypadku zatem budzącego wątpliwości charakteru pisma wnoszonego przez stronę, wyjaśnienia wymagało ustalenie rzeczywistej woli strony.
Pozwoliłoby to w szczególności na uniknięcie sytuacji prowadzenia postępowania w kierunku czy też w celu, który nie był przez stronę zamierzony w momencie składania przez nią pisma z dnia [...] 2022r. lub nawet zgoła w sposób sprzeczny z tym wnioskiem.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji powinny uwzględnić rozważania dotyczące prawidłowego ustalenia stanu faktycznego co do rzeczywistych żądań strony pod adresem organu, przy uwzględnieniu dyspozycji art. 7 i 8 k.p.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, nie przesądzając przyszłego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu administracyjnym, należało uchylić zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji na podstawie przepisu 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a.