Uzasadnienie
I Dnia 14 września 2015 r. (częściowo uzupełniony 3 listopada 2015 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) R. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj.: zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. Wnioskodawca gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z konkubiną. Mają na utrzymaniu małoletniego syna. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi [...] zł (prace dorywcze oraz zasiłek rodzinny). Oświadczył również, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Natomiast w piśmie z dnia 30 października 2015 r. wraz z dołączoną do niego dokumentacją zadeklarował, że zarówno on jak i jego konkubina w 2013 r. i 2014 r. nie uzyskali żadnych dochodów. Nie posiadają rachunków bankowych. Nie korzystają także z pomocy społecznej.
Ponadto podał, że mieszka wraz z rodzicami, opiekując się nimi, ponieważ są osobami niepełnosprawnymi. Nie ponosi żadnych opłat. Z tytułu prac dorywczych uzyskuje dochód w wysokości [...] zł miesięcznie.
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje
II Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa (art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).
Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny.
III Postępowanie z wniosku w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych podlega umorzeniu, ponieważ jego rozpoznanie w niniejszej sprawie stało się zbędne.
W przedmiotowej sprawie zastosowanie będzie miał przepis art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), który stanowi, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej.
Przedmiot niniejszej sprawy dotyczy uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, a więc mieści się w zakresie ww. ustawowego zwolnienia od kosztów. Strona wystąpiła o zwolnienie jej od kosztów sądowych, od których to ponoszenia jest zwolniona z mocy ustawy tak więc przyznanie stronie prawa pomocy jest bezzasadne i to niezależnie od jej sytuacji materialnej i zdrowotnej.
IV Natomiast odnosząc się do kwestii ustanowienia pełnomocnika to należy stwierdzić, że w świetle przedstawionej przez zainteresowanego sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazał on zasadności swojego wniosku. W przedmiotowej sprawie podkreślenia wymaga, że zarządzeniem z dnia 12 października 2015 r. zobowiązano skarżącego do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową i finansową. Skarżący przedłożył pismo z dnia 30 października 2015 r., w którym przedstawił jedynie część danych, brakuje np. udokumentowanego oświadczenia o ponoszonych miesięcznie wydatkach związanych z utrzymaniem tym bardziej, że skarżący wskazał, że zamieszkuje z rodzicami ale prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Jest oczywiste, że choć z jednej strony należy założyć, że przynajmniej znaczną część tych wydatków mogą pokrywać rodzice, to z drugiej strony gdy wnioskodawca deklaruje jak wskazano wyżej, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe wraz z konkubiną to uznać należy za równoznaczne z ponoszeniem wydatków.
Poza tym nie wyjaśnił sytuacji materialnej konkubiny – brak dokumentu w postaci np. kserokopii potwierdzającego jej status bezrobotnej. Ponadto w formularzu PPF oraz w piśmie z dnia 30 października 2015 r. została podana różna wysokość dochodu osiąganego w tzw. szarej strefie. Wszystkie te okoliczności powodują, że wyjaśnienia skarżącego należy uznać za mało wiarygodne i rzetelne.
V Jednakże przede wszystkim należy uznać, że skarżący nie wykonał w pełni zobowiązania, zatem nie było możliwości dokonania całościowej oceny materiału.
Z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, a to znaczy że przepis ten nakłada na wnioskującego obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Nadto to wnioskujący ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w przedmiotowym przepisie, która uniemożliwia poniesienie mu jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (np. postanowienia NSA: z dnia 30 lipca 2009 r., I FZ 171/09, LEX nr 552205, oraz z dnia 9 lipca 2009 r., I OZ 713/09, LEX nr 552394). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał w orzecznictwie, że z punktu widzenia art. 246 § 1 p.p.s.a. wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 101/09, LEX nr 550317).
W orzecznictwie prezentowane jest jednoznaczne stanowisko, że brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 91/09, LEX nr 550327).
VI W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 249a, art. 239 § 1 pkt 1 lit. a art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.