Uzasadnienie
W dniu 30 lipca 2013 r. (uzupełniony 18 sierpnia 2014 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) M. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj.: zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wniosek uzasadniła trudną sytuacją materialną oraz zdrowotną. Podała, że utrzymuje się samodzielnie lecz mieszka z matką i siostrą. Miesięczny dochód skarżącej składa się ze świadczenia rentowego oraz zasiłku pielęgnacyjnego, które łącznie wynoszą [...] zł netto. Skarżąca osiągnęła dochód za 2012 r. według zeznania podatkowego PIT-37 w wysokości [...] zł. Wskazała, że partycypuje w wydatkach związanych z utrzymaniem domu w wysokości do [...] zł miesięcznie. Ponadto oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku, oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Poza tym podała, że korzysta z pomocy społecznej w postaci zasiłków celowych.
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje
Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa (art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).
Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny.
Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku do tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.).
W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej strony skarżącej należało uznać, iż wnioskodawczyni wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w swoim utrzymaniu. Wpływ na takie rozstrzygnięcie miało to, że obecnie skarżąca dysponuje niewysokim dochodem składającym się ze świadczenia rentowego oraz zasiłku pielęgnacyjnego.
Jednakże wnioskodawczyni wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zaś przepis wyraźnie wskazuje, że w tym stanie rzeczy powinna wykazać, że nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych. W chwili obecnej należy stwierdzić, że w istocie jej sytuacja materialna jest trudna, dlatego też orzekający przychylił się w części do jej wniosku i zwolnił ją od kosztów sądowych - w tym od wpisu sądowego. Takie rozstrzygnięcie pozwoli skarżącej na kontynuowanie postępowania sądowoadministracyjnego bez ponoszenia kosztów.
Z drugiej jednak strony wniosek skarżącej nie mógł zostać rozpoznany w całości pozytywnie poprzez ustanowienie pełnomocnika, ponieważ jak wyżej zostało wskazane musiałaby pozostawać bez środków. Bezsporne jest natomiast po pierwsze, że skarżąca uzyskuje stały dochód, po drugie wspólne zamieszkuje z matką i siostrą, co powoduje obniżenie kosztów jej utrzymania.
Wymaga również podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych.
Poza tym na marginesie należy wskazać, że na obecnym etapie postępowania nie jest wymagane ustanowienie pełnomocnika zaś zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.