Uzasadnienie
Pismem z dnia 17 czerwca 2013 r. D. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
Następnie w dniu 3 września 2013 r., na urzędowym formularzu PPF, skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe z matką J. B. oraz bratem D. B., jest osobą bezrobotną, uczącą się. W oświadczeniu majątkowym strona nie wykazała żadnego majątku nieruchomego, wartościowych rzeczy ruchomych ani zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych itp.). Skarżący oświadczył, że utrzymują się z alimentów i wynagrodzenia matki w łącznej wysokości [...]zł miesięcznie.
Postanowieniem z dnia 18 września 2013 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w części ustanowienia radcy prawnego, a w pozostałym zakresie oddalił wniosek. W uzasadnieniu referendarz sądowy wskazał również, że skarżący z mocy ustawy korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych.
Odpis postanowienia referendarza sądowego wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 1 października 2013 r.
W dniu 7 października 2013 r. D. B. wniósł sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego podnosząc, że sytuacja materialna jego rodziny jest bardzo ciężka, utrzymują się z alimentów i wynagrodzenia matki w łącznej kwocie [...] zł. Podniósł, że z tej kwoty opłacają koszty najmu lokalu w kwocie [...] zł miesięcznie, gaz [...] zł oraz energię w kwocie [...] zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje:
Na wstępie wskazania wymaga, że stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., od postanowień referendarza sądowego strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Zgodnie zaś z przepisem art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Rozpatrując wniosek skarżącego, w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, która skarży działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W związku z tym, że sprawa ze skargi D. B. dotyczy pomocy i opieki społecznej, mieści się ona w ramach ustawowego zwolnienia. Oznacza to, że skarżący z mocy prawa jest zwolniony od obowiązku ponoszenia kosztów niniejszego postępowania, zarówno przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy, jak i Naczelnym Sądem Administracyjnym.
W konsekwencji - z uwagi na brak w ustawie p.p.s.a. normy prawnej pozwalającej umorzyć bezprzedmiotowe postępowanie dotyczące wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sytuacji zwolnienia obowiązującego z mocy ustawy - wniosek skarżącego w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych podlega oddaleniu.
Dalej wskazać należy, że stosownie do treści art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Zasadne jest zatem rozpatrzenie wniosku skarżącego o ustanowienie zawodowego pełnomocnika w oparciu o regulację zawartą w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Podnieść również należy, że - co do zasady - strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym powinno być zatem stosowane jedynie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych pozwalających na uiszczenie opłat sądowych, pokrycie wydatków, czy opłacenie zastępstwa procesowego. Ponadto ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie, zaś Sąd poddaje ocenie wszystkie przedłożone dowody, w tym także oświadczenia strony.
Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że rozpoznawany wniosek o ustanowienie radcy prawnego zasługuje na uwzględnienie, gdyż ocena okoliczności, które wynikają z tego wniosku złożonego przez stronę wraz ze sprzeciwem, pozwala na przyjęcie, że skarżący spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. D. B. nie pracuje, otrzymuje jedynie alimenty w kwocie [...] zł. Wraz z matką i bratem utrzymują się z wynagrodzenia matki i alimentów w łącznej kwocie [...] zł. Nie posiada żadnego majątku nieruchomego ani ruchomego. Nie ma kont bankowych ani lokat, nie korzysta z kredytów. W tej sytuacji Sąd uznał, że strona wykazała, iż nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów wynagrodzenia pełnomocnika procesowego.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a oraz art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 262 p.p.s.a., postanowiono jak na wstępie.