Uzasadnienie
A. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2017r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. Do skargi dołączony został urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia na rzecz skarżącej radcy prawnego.
Jak wynika z treści wniosku, skarżąca jest osobą samotnie wychowującą niepełnosprawnego syna, który wymaga stałej pomocy ze strony matki oraz leczenia specjalistycznego. Skarżąca również jest osobą chorującą. Na dochód rodziny składają się wyłącznie świadczenia przyznawane z pomocy społecznej oraz ZUS w łącznej wysokości [...] zł. Jako wydatki stałe skarżąca wskazała: czynsz w wysokości [...] zł, energia w wysokości [...] zł, woda w wysokości [...] zł, leki w wysokości [...] zł. Pozostała kwota przeznaczana jest na wyżywienie, odzież, środki czystości.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2017r. referendarz sądowy oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, umarzając jednocześnie postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw, w którym podniosła, że dotychczas samodzielnie podejmowane czynności spowodowały sytuację, w której konieczne było wniesienie skargi. Skarżąca zwróciła uwagę, ze jedynym źródłem utrzymania jej i syna są zasiłki z pomocy społecznej i środki te nie są wystarczające na zaspokojenie wszystkich potrzeb członków rodziny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka, jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak stanowi art. 246 § pkt 1 i 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W sprawie niniejszej, skarżąca domagała się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, wnosiła bowiem o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego.
Zwrócić uwagę należy, że zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W sprawie niniejszej zatem skarżąca zwolniona jest z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.
Sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy koncentruje się zatem na przesłankach przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym jest, co wynika z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wykazanie przez osobę fizyczną, że nie jest w ona stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu spoczywa w tej sytuacji na skarżącym, bowiem to on musi przed Sądem uwiarygodnić, że jego sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie.
Zwrócić uwagę należy, ze instytucja prawa pomocy została wprowadzona jako wyjątek od generalnej zasady zobowiązania obywatela do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych określonych w ustawie i jako wyjątek, musi być stosowana rozważnie i wyłącznie w sytuacjach, w których strona wykaże, że jej sytuacja materialna i życiowa nie pozwala na uiszczenie kosztów, poniesienie których warunkuje dostęp do sądu. Osobami, o których mowa są osoby skrajnie ubogie, nieposiadające dochodu lub też mające na tyle niski dochód, że pokrycie zobowiązań sądowych pozbawiłoby je środków do niezbędnej egzystencji. Dla takich właśnie osób w p.p.s.a. przewidziana została instytucja prawa pomocy. Analizując informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w aktach sprawy, Sąd uznał, że skarżąca znajduje się wśród kręgu osób uprawnionych do skorzystania z prawa pomocy. Skarżąca jest osobą niepracującą, przewlekle chorą, prowadzącą gospodarstwo domowe wraz z synem, będącym osoba legitymującą się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Skarżąca jest również beneficjentem świadczeń z pomocy społecznej, co oznacza, że skoro kwalifikuje się do regularnej pomocy, można przyjąć, że nie jest ona w stanie pokryć kosztów pomocy prawnej.
Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę nie podzielił zatem stanowiska referendarza sądowego zawartego w pkt 1 postanowienia z dnia [...] lipca 2017r. o oddaleniu wniosku w zakresie ustanowienia pełnomocnika.
Za trafne natomiast uznano rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 i 3 ww postanowienia, z uwagi na podniesioną już przesłankę wynikającą art. 239 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.