Uzasadnienie
Powołując się na upoważnienie Zarządu Powiatu w T. Dyrektor Zarządu Dróg Powiatowych w T. decyzją z dnia [...] 2005 r. nr [...] zezwolił wnioskodawcy – E. S.A. Oddział w B. Rejon [...] na zajęcie w dniu [...] 2005 r. w miejscowości M. powierzchni 20 m2 pasa drogowego drogi powiatowej G. w celu przeprowadzenia robót.
Jednocześnie Dyrektor nałożył na wnioskodawcę opłatę w wysokości 40 zł za umieszenie w okresie od 14 kwietnia 2005 r. do 13 kwietnia 2005 r. w pasie drogowym ww. drogi urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanej z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz opłatę w wysokości 80 zł za zajęcie pasa drogowego w celu prowadzenia robót w pasie drogowym. Termin uiszczenia opłat określono na 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna.
Pismem z dnia 13 maja wnioskodawca odwołał się od powyższej decyzji kwestionując wysokość naliczonej opłaty za zajęcia pasa drogowego oraz wskazując, iż opłata za umieszczenie w pasie drogowym ww. urządzeń infrastruktury technicznej ma charakter jednorazowy, a nie jak wynika z decyzji organu pierwszej instancji – charakter opłaty okresowej (corocznej).
Postanowieniem z dnia [...] 2005 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Zarządu Powiatu w T.z dnia [...] 2005 r.
Kolegium ustaliło, iż decyzja organu pierwszej instancji została doręczona zainteresowanej stronie osobiście w siedzibie Zarządu Dróg Powiatowych w T. w dniu [...] 2005 r., co zostało potwierdzone na kopii decyzji własnoręcznym podpisem uprawnionego pracownika adresata decyzji. Okoliczność tą potwierdziła pełnomocnik skarżącej wskazując w złożonym odwołaniu, że strona otrzymała zaskarżoną decyzję w tym dniu. Wobec tego skarżąca Spółka mogła wnieść skutecznie odwołanie do dnia 11 maja 2005 r. (termin wynikły ze sprostowania – postanowienie Kolegium nr [...] z dnia [...] 2005 r.). Tymczasem odwołanie, co ustalono na podstawie stempla pocztowego na kopercie przesyłki skarżącej, zostało wniesione w dniu 13 maja 2005 r., a więc z uchybieniem terminu wskazanego w art. 129 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071;z późn. zm.; dalej powoływaną jako kpa) oraz w pouczeniu zaskarżonej decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka wniosła o uchylenie postanowienia Kolegium i rozpoznanie wniesionego odwołania, jak też o zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych.
Spółka zarzuciła, iż świetle art. 45 kpa decyzja organu pierwszej instancji nie została jej skutecznie doręczona, gdyż doręczenie zostało dokonane w siedzibie organu, a nie jak wymaga tego powołany przepis – w siedzibie strony tj. w niniejszej sprawie – w siedzibie Rejonu [...]. Co więcej, doręczenie nastąpiło do rąk osoby nieuprawnionej – Czesława R., pracownika posterunku [...] w T., który nie posiadał pisemnego upoważnienia do odbioru decyzji.
Skarżąca wyjaśniła ponadto, iż w odwołaniu jedynie przez omyłkę wskazała jako termin odbioru decyzji datę [...], gdyż faktycznie decyzja ta wpłynęła do skarżącej dopiero w dniu 29 kwietnia 2005 r., zatem termin na złożenie odwołania upłynął 15 maja 2005 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
Kolegium za bezsporny uznało fakt, że odbioru decyzji dokonał pracownik skarżącej Spółki w siedzibie organu pierwszej instancji. W opinii Kolegium w sytuacji kiedy było wiadomo, że decyzję odbiera pracownik Spółki oddelegowany do odbioru decyzji do siedziby organu administracji tenże organ nie był zobowiązany do badania, czy pracownik posiada upoważnienie do odbioru przesyłek.
Kolegium stwierdziło ponadto, że znane są mu zasady doręczania pism w postępowaniu administracyjnym określone przez przepisy kpa, jednakże stanu faktycznego występującego w przedmiotowej sprawie w zakresie doręczenia decyzji nie można zakwalifikować (dokonać jego subsumcji) pod żaden z przepisów Działu II Rozdziału 8 kpa dotyczącego doręczeń. Niewątpliwym jest fakt, że strona odebrała decyzję. Gdyby pracownik Spółki nie zgłosił się do organu, decyzja zostałaby doręczona za pośrednictwem poczty, której doręczyciel doręczając przesyłkę w siedzibie Spółki też nie żądałby okazania upoważnienia przez osobę ją odbierającą. W związku z tym, zdaniem Kolegium, przy występującym w sprawie stanie faktycznym należy przyjąć, że doręczenie decyzji nastąpiło ze skutkiem, jak przy doręczeniu w sposób określony w art. 45 kpa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Odnosząc się do żądań skargi należy przede wszystkim wyjaśnić, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i co do zasady nie leży w jego kompetencjach orzekanie merytoryczne w sprawie. Sąd nie może zatem dokonać merytorycznego rozstrzygnięcia w kwestii odwołania skarżącej Spółki od decyzji organu pierwszej instancji.
Skarżąca Spółka słusznie natomiast zarzuca skarżonemu postanowieniu naruszenie art. 45 kpa. Spółka akcyjna, podobnie jak spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 października 1994 r. sygn. akt III ARN 54/94, opubl. w "Orzecznictwie Sądu Najwyższego Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych" z 1994 r. Nr 12 poz. 187 oraz w elektronicznym Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 101) jest jednostką organizacyjną w rozumieniu art. 45 kpa. Zgodnie zatem z art. 45 kpa (w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonego postanowienia) kierowane do spółki akcyjnej pismo będące decyzją organu doręcza się w lokalu siedziby tej spółki do rąk osoby uprawnionej do odbioru pism.
Nie jest zasadne stanowisko Kolegium, iż dla skuteczności doręczenia istotny jest sam fakt otrzymania decyzji przez stronę, nawet w sposób nieprzewidziany przez przepisy działu II rozdziału 8 kpa dotyczącego doręczeń. Organy administracji państwowej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 kpa). Oznacza to działanie w oparciu o obowiązującą normę prawną, prawidłowe ustalenie znaczenia tej normy, niewadliwe dokonanie subsumcji oraz prawidłowe ustalenie następstw prawnych. Dotyczy to zastosowania zarówno normy prawa materialnego, jak i normy prawa procesowego (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 stycznia 2001 r., sygn. akt II SA 55/00; opublikowane w elektronicznym Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 75523). Działanie organów administracji, które nie da się zakwalifikować (dokonać subsumcji) pod przepis prawa jest działaniem niemającym oparcia w prawie, a zatem działaniem naruszającym wynikającą z art. 6 kpa zasadę praworządności.
Stosując się do zasady praworządności organy administracji zobowiązane są dokonywać doręczeń w sposób ściśle określony w przepisach kpa. Tylko takie doręczenie może wywrzeć skutek prawny, w tym skutek w postaci rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia środka odwoławczego – w przedmiotowej sprawie w postaci odwołania. Doręczenie decyzji nieuprawnionemu do odbioru pism przedstawicielowi jednostki organizacyjnej w siedzibie organu, a nie w lokalu siedziby jednostki wywołuje jedynie skutek informacyjny, tzn. istnieje możliwość, że osoba uprawniona do reprezentowania jednostki dowie się o treści rozstrzygnięcia przed dokonaniem prawidłowego doręczenia. Wniesienie przez stronę odwołania od nieprawidłowo doręczonej decyzji nie może przy tym wywierać dla niej negatywnego skutku w zakresie związanym z samym doręczeniem, byłoby to bowiem sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 7 kpa).
Na marginesie sprawy należy zwrócić uwagę, iż konsekwencją uznania spółki akcyjnej za jednostkę organizacyjną jest przyjęcie, iż siedzibą takiej jednostki organizacyjnej jest siedziba samej spółki ujawniona w Krajowym Rejestrze Sądowym (w przedmiotowej sprawie - Poznań), a nie siedziba jednostki organizacyjnej wchodzącej w skład Spółki. Doręczenie w innym miejscu może być dokonane do rąk pełnomocnika (art. 40 § 2 kpa) legitymującego się stosownym pełnomocnictwem (art. 33 § 2 – 4 kpa).
Wobec powyższego, mając na uwadze, iż naruszenie w przedmiotowej sprawie przepisu art. 45 kpa miało istotny wpływ na jej wynik, gdyż zaważyło na ocenie zachowania terminu do wniesienia odwołania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) uchylił zaskarżone postanowienie.
W toku dalszego postępowania organ rozpatrując wniesione odwołanie powinien uwzględnić fakt, że decyzja została doręczona w sposób nieprawidłowy, nie wywierający negatywnych skutków dla strony w zakresie zachowania terminu do wniesienia środka odwoławczego.
Wskutek uwzględnienia skargi, w myśl art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie 200 ww. ustawy, uwzględniając wysokość poniesionego wpisu i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz koszty zastępstwa procesowego stosownie do § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349; z późn. zm.).