Uzasadnienie
Pismem z dnia [...].11.2021 r. (data wpływu: [...].11.2021 r.) G. K. (zwany dalej skarżącym) zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej poprzez: udostępnienia skarg osób pozbawionych wolności, które dotyczą działalności Aresztu Śledczego w roku 2021 (pkt 1), ile zastosowano środków przymusu bezpośredniego wobec skazanych i tymczasowo aresztowanych w roku 2021 (pkt 2), ile wymierzono kar dyscyplinarnych wobec osób osadzonych i czego one dotyczyły, z dokładnym opisem w roku 2021 (pkt 3), ile udzielono wniosków nagrodowych, jakiej postaci one dotyczyły w roku 2021 (pkt 4), jakie remonty są planowane w Areszcie i czego one dotyczą i na jaką sumę pieniężną, jak również jakie remonty zostały zrealizowane w Areszcie oraz na jaką kwotę w roku 2021 (pkt 5), jakiej pomocy i na jaką kwotę udzielił Dyrektor osadzonym, którzy opuszczali Areszt w roku 2021 (pkt 6), na jaką kwotę są przeznaczane środki pieniężne na służbę zdrowia w roku 2021 (pkt 7).
W odpowiedzi pismem z dnia [...].12.2021 r. Dyrektor Aresztu Śledczego poinformował skarżącego m.in. odnośnie punków 3-5wniosku, że obejmuje on szeroki zakres informacji, dotyczący funkcjonowania wielu pionów służby, co wymaga dodatkowej analizy oraz sporządzenia odrębnych wykazów lub zestawień. Informacje te stanowią zatem informację publiczną przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 dalej powoływanej jako "ustawa o dostępie do informacji publicznej" lub "udip"). Wobec tego, na podstawie wskazanego wyżej przepisu, wezwano wnioskującego do wykazania, w terminie 7 dni od otrzymania niniejszego pisma, szczególnego interesu publicznego, uzasadniającego udostępnienie informacji, które wymagają przetworzenia.
Następnie pismem z dnia [...].12.2021 r. skarżący wskazał, że pozyskanie wnioskowanych informacji, zawartych w punktach 3-5, ma przełożyć się na poprawę funkcjonowania Aresztu, wpłynąć na wykonywanie zadań realizowanych przez Służbę Więzienną wobec osób pozbawionych wolności, co ma być również przedmiotem badań naukowych.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...] Dyrektor Aresztu Śledczego odmówił udzielenia informacji publicznej, zawartej w punktach 3-5 wniosku.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że skarżący nie wykazał logicznego związku w jaki sposób jego działanie miałoby przysłużyć się dla dobra ogółu. Stwierdzenie, iż wytworzenie wnioskowanych informacji wpłynie realnie na poprawę funkcjonowania jednostki penitencjarnej jest stwierdzeniem ogólnym i de facto irracjonalnym. Skarżący nie uwierzytelnił również w żaden sposób informacji o rzekomym prowadzeniu badań naukowych. W ocenie organu wnioskujący nie wykazał zatem przesłanki szczególnie ważnego interesu społecznego.
Organ wyjaśnił, że Areszt Śledczy w B., tak jak wszystkie inne jednostki penitencjarne na terenie kraju, jest pod stałym nadzorem zarówno podmiotów nadrzędnych w strukturze Służby Więziennej, jak i wielu instytucji zewnętrznych. Do przeprowadzenia wizytacji i kontroli uprawnione są między innymi: Ministerstwo Sprawiedliwości, Najwyższa Izba Kontroli, sąd penitencjarny, właściwa miejscowo prokuratura, Rzecznik Praw Obywatelskich, organy kontroli skarbowej. Kontrole przeprowadzane przez ww. instytucje wywierają realny wpływ na funkcjonowanie jednostki. Mają one na celu usprawnienie i wyeliminowanie błędów w jej działalności.
Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na ww. decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Aresztu Śledczego wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę należało odrzucić.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095).
Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329) – zwanej dalej:,,P.p.s.a.", warunkiem dopuszczalności skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.).
Wyczerpanie środków zaskarżenia, o których mowa w przywołanym wyżej art. 52 § 2 P.p.s.a. przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego, stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi, czyli warunek prawidłowego zaskarżenia określonego aktu. Obowiązek ten wynika z założenia, że Sąd nie wyręcza organów administracji wyższego stopnia i nie narusza podstawowej zasady dwuinstancyjności postępowania. Zasada dwuinstancyjności daje natomiast stronie prawo domagania się dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy przez dwa różne organy administrujące. Rangę tej zasady potwierdza art. 78 Konstytucji RP, w myśl którego,,każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji".
W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił ze skargą na decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Dyrektor Aresztu Śledczego, działał w niniejszej sprawie jako organ I instancji i stąd też od wydanej decyzji przysługiwało skarżącemu prawo złożenia w terminie 14 dni odwołania do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B.. Z akt sprawy nie wynika aby skarżący z tego uprawnienia skorzystał. Tymczasem wniósł skargę na decyzję organu pierwszej instancji.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że wniesiona skarga była niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu, gdyż zaskarżeniu do Sądu mogła podlegać tylko decyzja organu drugiej instancji, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Tym bardziej, że skarżący został prawidłowo pouczony w decyzji o przysługującym odwołaniu tj. o terminie w jakim winno ono zostać złożone oraz właściwym organie.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 16 ust. 1 udip odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Jak stanowi art. 16 ust. 2 udip, do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym, że: odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni (pkt 1); uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostepnienia informacji (pkt 2).
Podkreślić przy tym należy, że istotą postępowania odwoławczego zgodnie z obowiązującą w polskiej procedurze administracyjnej zasadą dwuinstancyjności (art. 15 K.p.a.) jest dwukrotne merytoryczne badanie sprawy przez organy administracji I i II stopnia. Obowiązujący model postępowania odwoławczego nie ma zatem charakteru kasacyjnego, co wyklucza ograniczenie postępowania przed organem drugiej instancji jedynie do kontroli orzeczenia wydanego przez organ I instancji. W konsekwencji w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że organ odwoławczy jest obowiązany uwzględniać wszelkie zmiany stanu prawnego i faktycznego sprawy zaistniałe po wydaniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy ocenia zatem materiał dowodowy, uwzględniając zarówno stan faktyczny stwierdzony w czasie wydania decyzji przez organ w pierwszej instancji, jak i te zmiany stanu faktycznego, które zaszły pomiędzy wydaniem decyzji organu pierwszej instancji, a wydaniem decyzji w postępowaniu odwoławczym. Zatem organ II instancji powinien ustalić stan faktyczny istotny dla rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z regulacjami art. 7 i 77 § 1 K.p.a., biorąc pod uwagę datę orzekania przez ten organ, a nie wyłącznie przez organ I instancji.
Wobec powyższego Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.