Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] lipca 2019 r. A. C. (skarżąca) zwróciła się do Burmistrza Miasta i Gminy, o zwrot kosztów dojazdu prywatnym samochodem jej niepełnosprawnego dziecka W. C. ur. [...].06.2010 r. do najbliższej szkoły podstawowej – Niepublicznej Szkoły Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi [...] w G.. Do wniosku załączyła orzeczenie z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...], wydane przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w G., w którym Zespół Orzekający tej poradni orzekł względem W.C., zamieszkałej w R., potrzebę kształcenia specjalnego na okres od [...] września 2019 r. do końca I etapu edukacyjnego, z uwagi na niepełnosprawność z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera. W orzeczeniu stwierdzono m.in., że z uwagi na niepełnosprawność pod postacią zespołu Aspergera najkorzystniejszą formą kształcenia specjalnego dla uczennicy jest szkoła ogólnodostępna z oddziałami integracyjnymi, co pozwoli na optymalizację procesu dydaktyczno-wychowawczego oraz stworzenie korzystniejszych warunków do dalszego rozwoju społeczno-emocjonalnego i poznawczego.
Dalej wymieniono zalecane zajęcia edukacyjne w kontakcie indywidualnym, w tym podjęcie terapii sensorycznej i psychologicznej. W orzeczeniu zaznaczono, że ww. orzeczenie wydane zostało na skutek wniosku skarżącej o wydanie nowego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego i uchylenie poprzedniego z uwagi na potrzebę zmiany dotychczasowych zaleceń; odnotowano, że ww. orzeczenie uchyla orzeczenie nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia [...] kwietnia 2018 r.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. organ wskazał nowy termin do załatwienia sprawy – do [...] września 2019 r.
Pismem z dnia [...] września 2019 r., nr [...], organ zwrócił się do Dyrektora Zespołu Szkół w R. o informację, czy Szkoła Podstawowa [...] w R. spełniła w roku szkolnym 2018/2019 zalecenia wynikające z orzeczenia nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego, a tym samym jakie zajęcia dodatkowe zaproponowano uczniowi i z jakich zajęć dziecko korzystało.
Pismem z tej samej daty, nr [...], organ zwrócił się do Dyrektora Zespołu Szkół w R. o informację, czy Szkoła Podstawowa [...] w R. w roku szkolnym 2019/2020 oferuje/ma możliwość zaoferowania dziecku posiadającemu orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego następujących zajęć:
1/ indywidualnej rewalidacji, 2/włączenie dziecka do zajęć rozwijających kompetencje emocjonalno – społeczne w celu usprawnienia jego funkcjonowania w grupie rówieśniczej, rozwijania kompetencji komunikacyjnych oraz poczucia własnych wartości, 3/ udziału w zajęciach korekcyjno – kompensacyjnych, 4/ udziału w terapii logopedycznej, 5/ udziału w terapii integracji sensorycznej, 6/ objęcia indywidualnym wsparciem pedagoga/psychologa szkolnego.
Pismem z dnia [...] września 2019 r., Dyrektor Zespołu Szkół w R. w odpowiedzi na pismo o nr [...], stwierdził, że szkoła dysponuje odpowiednio wykwalifikowaną kadrą nauczycieli i terapeutów, pomocami dydaktycznymi i sprzętem oraz że szkoła gotowa jest zapewnić wymienione w piśmie organu formy wsparcia.
Pismem z tej samej daty, Dyrektor Zespołu Szkół w R. w odpowiedzi na pismo o nr [...], poinformował, że w roku szkolnym 2018/2019 uczennica posiadająca orzeczenie o podanym numerze uczęszczała do Zespołu Szkół w R.. Poinformował też, że zgodnie z zaleceniami Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej w G., uczennica uczestniczyła w dodatkowych zajęciach:
1/rewalidacja indywidualna 2h/tyg, 2/zajęcia logopedyczne – 30 min/tyg, 3/ zajęcia socjoterapeutyczne 1 h/tyg, 4/ zajęcia korekcyjno – kompensacyjne – 1 h/tyg, 5/ zajęcia wyrównawcze – 1 h/tyg, 6/ koło przyrodnicze – 1 h/tyg, 7/ koło kreatywności – 1 h/tyg.
Pismem z dnia [...] września 2019 r., nr [...], organ poinformował skarżącą, że odmawia zawarcia umowy w sprawie zwrotu kosztów dojazdu do szkoły.
W uzasadnieniu pisma, stwierdził, że dziecko w latach poprzednich realizowało obowiązek szkolny w oddziale integracyjnym najbliższej ogólnodostępnej placówki, tj. w Szkole Podstawowej [...] w Zespole Szkół w R., która to szkoła w latach poprzednich realizowała wszystkie zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, a Gmina refundowała koszty transportu dziecka na podstawie indywidualnej umowy zawartej z rodzicem dziecka.
Organ stwierdził, że w związku z powyższym oraz faktem, że najbliższą placówką spełniającą wymogi i zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego jest nadal Szkoła Podstawowa [...] w Zespole Szkół w R. - a Gmina ma obowiązek bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu tylko do najbliższej szkoły podstawowej, żądanie skarżącej nie może zostać spełnione.
W ww. piśmie pouczył skarżącą, że odmowa zwrotu kosztów transportu dziecka do właściwej szkoły lub ośrodka stanowi czynność prawno-techniczną, na którą służy stronie skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, za pośrednictwem Burmistrza Miasta i Gminy, którą wnieść można po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa złożonego w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o czynności.
Skarżąca, pismem z [...] września 2019 r., które zatytułowała "odwołanie", stosując się do pouczenia organu, zakwestionowała jego odmowę zwrotu kosztów transportu.
Uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie zarzuciła, że Szkoła w R. nie spełnia wymogów i zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego poprzez brak możliwości realizowania zajęć integracji sensorycznej która jest zalecona w orzeczeniu (brak specjalistycznej Sali).
Zarzuciła nierealizowanie wcześniej zawartych wymogów:
1/ zajęcia logopedyczne 10 minut tygodniowo (3 dzieci na 30 minut i każde po 10 minut, a w pozostałym czasie dzieci grają na komputerze), 2/ zajęcia wyrównawcze przez część roku szkolnego w ogóle nie odbyły się, później przez krótki okres odbywały się przez 30 minut, a następnie dzieci miały przychodzić na 7.30 do 8.00, 3/ częsty brak nauczyciela wspomagającego, 4/ brak możliwości rozwijania zainteresowań dziecka – wyrzucono je z cheerleaderek niczym nie uzasadniając i nie przyjęto do innej świeżo powstałej grupy tanecznej, przez co córka czuła się izolowana i odrzucona,
Skarżąca stwierdziła również, że mimo zaleceń z orzeczenia, dziecko nie miało wydłużanego czasu pracy podczas sprawdzianów, co powodowało, że po przyjściu do domu często płakała, że nie zrobiła wszystkiego z braku czasu, a umie dany materiał i traci przez to motywację do dalszej nauki. Skarżąca stwierdziła, że dziecko wymaga w procesie edukacji specjalnego i zindywidualizowanego podejścia w zakresie tempa i wymagań programu nauczania, co nie było realizowane. W ciągu roku kilkukrotnie zmieniano plan lekcji, co dla dziecka z zespołem aspergera jest niedopuszczalne, gdyż działa schematowi i każde odstępstwo od codziennych rytuałów zaburza jego harmonię. Dodała, że po rozmowach z dyrektorką i wychowawczynią nic się nie zmieniło. Skarżąca zarzuciła też, że plan lekcji był niedostosowany do dziecka bo jednego dnia było 4 godziny zajęć, a innego 8. Strona wyjaśniła, że zaleceniem lekarza psychiatry i neurologa była zmiana szkoły, która u dziecka wywoływała stres i płacz, czego przy dziecku z padaczką i zespołem aspergera należy unikać.
Pismem z dnia [...] października 2019 r., organ poinformował skarżącą, że podtrzymuje stanowisko o odmowie zwrotu kosztów dojazdu do szkoły, na podst. art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe.
Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. A. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy, wnosząc o zobowiązanie organu do zawarcia z nią umowy na dowóz niepełnosprawnego dziecka do wskazanej przez nią placówki.
W uzasadnieniu skargi, strona podniosła, że organ podtrzymując odmowną zwrotu kosztów dojazdu dziecka do wybranej szkoły, nie odniósł się do argumentów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] września 2019 r.
Skarżąca podniosła, że z orzeczenia nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego jej córki wynika, że Szkoła Podstawowa w R. nie spełnia wielu istotnych warunków niezbędnych dla właściwego kształcenia i terapii zdrowotnej W. C.. Zarzuciła, że Szkoła Podstawowa w R. notorycznie nie stosowała się do zaleceń zawartych w orzeczeniu nr [...], co objawiało się złym samopoczuciem dziecka, przygnębieniem, słabymi wynikami w nauce i ostatecznie odrzuceniem przez zdrowych rówieśników z klasy. Skarżąca wskazała, jako główny zarzut pod adresem byłej szkoły, brak pełnej indywidualizacji procesu nauczania poprzez dostosowanie wymagań, form i metod pracy do potrzeb córki oraz nieuwzględnianie jej aktualnych możliwości intelektualnych i społecznych. Podkreśliła, że najważniejszym zaleceniem dla jej dziecka zawartym w orzeczeniu nr [...] jest udział w terapii integracji sensorycznej, która to, z uwagi na brak odpowiedniej sali, nie może być realizowana w szkole podstawowej w R..
Strona dodała, że zalecenia lekarza psychiatry i lekarza neurologa pod których stałą opieką jest córka, wskazywały na zmianę placówki oświatowej lepiej dostosowanej do potrzeb niepełnosprawnej córki. Obecna szkoła, to jest Niepubliczna Szkoła Podstawowa z Oddziałami Integracyjnymi [...] w G., do której uczęszcza córka jest szkołą w pełni integracyjną i całkowicie realizuje zalecenia zawarte w orzeczeniu nr [...]. Jest też najbliższą placówką pozwalającą w pełni realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o skargi na bezczynność organu jako całkowicie bezzasadnej i wniesionej po terminie, a z ostrożności procesowej wniósł oddalenie skargi z powodu błędów w ustaleniach faktycznych poczynionych przez stronę.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę wskazano, że skarżąca nie dołączyła dokumentacji medycznej na poparcie stawianych tez, co skutkowało brakiem zmiany stanowiska ze strony organu.
Podniesiono, ze organ nie był w sprawie bezczynny, a jedynie nie zawarł umowy z wolą skarżącej gdyż jej sytuacja faktyczna nie uzasadniała tegoż zawarcia.
Odnosząc się do merytorycznej argumentacji skarżącej co do przesłanek konieczności zwrotu kosztów dojazdu dziecka, wskazano, że wysunięte przez nią zarzuty wobec Szkoły Podstawowej w R. są nieprawidłowe, na dowód czego dołączono pismo wyjaśniające ze Szkoły Podstawowej w R. o sygn. [...]., z dnia [...] listopada 2019 r., którego treść przytoczono.
Skarżąca w toku postępowania sądowoadministracyjnego w piśmie nieopatrzonym datą, które wpłynęło do Sądu 17 stycznia 2020 r., zmodyfikowała wniesioną przez siebie skargę, zaskarżając czynność organu o odmowie zawarcia umowy o zwrot kosztów przejazdu dziecka do szkoły, skutkiem czego, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 stycznia 2020 r. sprawę ze skargi A. C., zarejestrowaną uprzednio w repertorium SAB, zarejestrowano pod sygnaturą SA.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje
Kontrola legalności zaskarżonej czynności dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – dalej "p.p.s.a.") wykazała, że wniesiona skarga zasłużyła na uwzględnienie, choć z innych powodów niż w niej wskazane. Wskazać przy tym wypada, że odmowa zapewnienia uczniom dojazdu do szkoły jest czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem przysługuje na nią skarga do sądu administracyjnego.
Przedmiot sporu w niniejszej sprawie dotyczy prawidłowości odmowy skarżącej zapewnienia dowozu jej niepełnosprawnego dziecka do Niepublicznej Szkoły Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi w G., która to placówka jest w jej ocenie placówką najbliższą spełniającą wszystkie zalecenia wyrażone w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego jej córki. Organ negatywnie rozpoznał wniosek wskazując, że, dla dziecka skarżącej, zamieszkałej w R., taką placówką jest Szkoła Podstawowa [...] w Zespole Szkół w R..
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej czynności stanowił art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (publ. jak wcześniej wskazano – stan prawny obowiązujący w dacie podjęcia zaskarżonej czynności). Zgodnie z jego treścią obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia. Stosownie do ust. 4 pkt 3 zwrot kosztów przejazdu ucznia, o którym mowa w pkt 1 i 2, oraz jego opiekuna do szkoły lub ośrodka, wymienionych w pkt 1 i 2, na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami, jeżeli dowożenie i opiekę zapewniają rodzice.
W myśl art. 127 ust. 1 p.o. ustawy kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież niepełnosprawne, niedostosowane społecznie i zagrożone niedostosowaniem społecznym, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki odpowiednio w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych, przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych i szkołach lub oddziałach integracyjnych, przedszkolach i szkołach lub oddziałach specjalnych, innych formach wychowania przedszkolnego i ośrodkach (...). W myśl art. 127 ust. 3 p.o. uczniowi objętemu kształceniem specjalnym dostosowuje się odpowiednio program wychowania przedszkolnego i program nauczania do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia. Dostosowanie następuje na podstawie opracowanego dla ucznia indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego uwzględniającego zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, o którym mowa w ust.
10. Stosownie kolei do art. 127 ust. 10 p.o. orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych i określa ono zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia niepełnosprawności intelektualnej.
Sąd zgadza się w pełni ze stanowiskiem wypracowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym na użyte w art. 34 ust. 4 pkt 1 p.o. (oraz art. 32 ust. 6 p.o. dotyczącym dowozu dziecka niepełnosprawnego do przedszkola) pojęcie "bliskości" składa się nie tylko element dotyczący położenia geograficznego, tj. odległości placówki od miejsca zamieszkania niepełnosprawnego dziecka, ale również element posiadania przez daną placówkę warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z rozpoznanym rodzajem niepełnosprawności. Ten drugi element, jak słusznie podnoszono w skardze, winien być oceniany indywidualnie w odniesieniu do treści orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, którego zaleceń, o charakterze quasi-opinii biegłych, nie może modyfikować organ reprezentujący gminę (vide: wyrok WSA z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt. III SA/Gd 897/18, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie szkołą najbliższą w rozumieniu powyższego przepisu. Zdaniem NSA "szkołą najbliższą (...) jest tylko szkoła pozwalająca realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka, a zatem dostosowana do zdolności psychofizycznych ucznia. Szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie zatem szkołą najbliższą w rozumieniu cytowanego przepisu" (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1961/14, dostępny jw.). Rozważania powyższe odnoszą się bez wątpienia również do "najbliższego przedszkola".
By rozstrzygnąć zasadność wniosku skarżącej – uwzględniając powyższe uwagi - należało wyjaśnić zagadnienie, czy Szkoła Podstawowa [...] w R. jest w stanie zrealizować w pełni zalecenia wynikające z orzeczenia nr [...] Poradni Psychologiczno Pedagogicznej w G. w stosunku do dziecka skarżącej, W. C.. By jednak zagadnienie to mogło zostać wyjaśnione w sposób nie budzący wątpliwości (biorąc pod uwagę zarzuty skarżącej), należało również wyjaśnić kwestię, czy ww. szkoła realizowała w pełni w stosunku do ww. dziecka zalecenia wynikające z wcześniejszego orzeczenia, na które powołuje się organ, tj. orzeczenia nr [...]. Kwestia ta jest dla sprawy istotna, ponieważ w przypadku ustalenia, że ww. orzeczenie nie było realizowane w sposób pełny, to należałoby uznać, po pierwsze, że zmiana szkoły dla dziecka była uzasadniona, a po wtóre, ewentualne deklaracje Szkoły Podstawowej [...] w R., co do gotowości realizacji aktualnego orzeczenia, tj. orzeczenia nr [...], winny byłyby zostać poddane analizie w oparciu o wyjaśnienia jej dyrekcji, co do realnych możliwości wyeliminowania stwierdzonych uchybień w omawianym zakresie i dokonania przez organ oceny wiarygodności tak sformułowanych zapewnień.
Dopiero pozytywna weryfikacja stanowiska ww. szkoły dokonana przez organ (wraz z jej przekonującym uzasadnieniem) i brak jednoznacznych w swej treści przeciwwskazań pedagogiczno - lekarskich (które należałoby uzyskać) do ponownego powrotu dziecka do tej szkoły, mogłoby doprowadzić do zasadnej konkluzji o tym, że Szkoła Podstawowa [...] w R. jest szkołą najbliższą w rozumieniu art. art. 39 ust. 4 pkt 1 p.o., a tym samym do zasadnej odmowy zapewnienia transportu dziecka do Szkoły Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi [...] w G..
Tymczasem takich ustaleń w sprawie brak.
Organ zwrócił się co prawda pismem z dnia 5 września 2019 r., nr [...] do Dyrektora Zespołu Szkół w R. o informację, czy Szkoła Podstawowa [...] w R. spełniła w roku szkolnym 2018/2019 zalecenia wynikające z orzeczenia nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego, a tym samym jakie zajęcia dodatkowe zaproponowano uczniowi i z jakich zajęć dziecko korzystało, to jednak odpowiedź dyrektora tej szkoły z dnia 12 września 2019 r. nie mogła być podstawą poczynienia rzetelnych ustaleń co do materii, którą było objęte zapytanie. Po pierwsze, dyrektor nawiązał do odpowiedzi na pismo z dnia 10 września 2019 r., a nie na faktycznie wystosowane pismo z dnia 5 września 2019 r. Po drugie, dyrektor nie odpowiedział na zasadnicze pytanie zawarte w ww. zapytaniu, tj. czy szkoła spełniła w roku szkolnym 2018/2019 zalecenia wynikające z orzeczenia nr [...], lecz udzielił jedynie odpowiedzi na zagadnienie uczestnictwa uczennicy w dodatkowych zajęciach.
Po trzecie, w ww. odpowiedzi dyrektora, ani nie wskazano nr orzeczenia, ani imienia i nazwiska dziecka. Rodzi to stan braku pewności, czy odpowiedź dotyczy córki skarżącej, tym bardziej, że organ odpowiedział na pismo z dnia 10 września 2019 r., którego brak w aktach sprawy. Odpowiedź ta sprawiać może więc w części pismo typu blankietowego, co biorąc pod uwagę tak istotny problem, jak zdrowie dziecka, nie może być traktowane jako wystarczająca odpowiedź. Po czwarte, wobec niezałączenia do akt sprawy ww. orzeczenia nr [...], Sąd nie ma możliwości weryfikacji faktu, czy powoływane przez organ orzeczenie dotyczy w rzeczywistości córki strony, a jeżeli tak, to czy organowi oraz dyrektorowi szkoły znana była treść tego orzeczenia oraz czy część odpowiedzi której udzielił dyrektor nawiązuje w rzeczywistości do treści ww. orzeczenia.
Po piąte wreszcie, wobec wysunięcia przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (pismo z dnia [...].09.2019 r.) szeregu skonkretyzowanych zarzutów, co do niespełniania przez Szkołę Podstawową [...] w R. wymogów i zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, niewątpliwym obowiązkiem organu była konieczność uzupełniającego zwrócenia się do dyrektora tej szkoły o ustosunkowanie się do tych zarzutów, albowiem bez tego elementu wiedzy organu nie jest możliwym ocena faktu realizacji ww. orzeczenia. Oczywistym jest, jak już to podkreślono, że ocena zasadności wysuniętych zarzutów i odpowiedzi na winna uwzględniać i nawiązywać do treści wskazanego orzeczenia, którego brak w aktach.
Dopiero wyjaśnienie tej kwestii, dotyczącej dotychczasowej realizacji przez Szkołę Podstawową [...] w R. wymogów i zaleceń zawartych w obowiązującym na rok szkolny 2018/2019 orzeczeniu, mogło umożliwiać prawidłowe wyjaśnienie kwestii następnej, tj., zagadnienia, czy ww. szkoła jest w stanie podołać realizacji w pełnym zakresie orzeczenia nr [...].
Wobec braku wyjaśnienia wskazanego przez Sąd zagadnienia, nie można uznać dalszych czynności organu za wystarczające do wysuniętej przezeń konkluzji.
Trzeba jednak dodać, ze próba uzyskania wiedzy przez organ, co do możliwości podołania przez Szkołę Podstawową [...] w R. wymogom i zaleceniom zawartym w orzeczeniu nr [...], a więc na rok szkolny 2019/2020, również była niewystarczająca, a więc wadliwa.
Organ zwrócił się pismem z dnia 5 września 2019 r., nr [...] do Dyrektora Zespołu Szkół w R. o informację, czy Szkoła Podstawowa [...] w R. w roku szkolnym 2019/2020 oferuje/ma możliwość zaoferowania dziecku posiadającemu orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego następujących zajęć:
1/ indywidualnej rewalidacji, 2/włączenie dziecka do zajęć rozwijających kompetencje emocjonalno – społeczne w celu usprawnienia jego funkcjonowania w grupie rówieśniczej, rozwijania kompetencji komunikacyjnych oraz poczucia własnych wartości, 3/ udziału w zajęciach korekcyjno – kompensacyjnych, 4/ udziału w terapii logopedycznej, 5/ udziału w terapii integracji sensorycznej, 6/ objęcia indywidualnym wsparciem pedagoga/psychologa szkolnego.
Uzyskał też odpowiedź, że szkoła dysponuje odpowiednio wykwalifikowaną kadrą nauczycieli i terapeutów, pomocami dydaktycznymi i sprzętem oraz że szkoła gotowa jest zapewnić wymienione w piśmie organu formy wsparcia.
Dokonując oceny wskazanych działań procesowych, należy stwierdzić, że ani treść zapytania organu, ani w konsekwencji treść odpowiedzi dyrektora szkoły nie mogły, ani nie doprowadziły do uzyskania niezbędnej dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy wiedzy, czy mianowicie Szkoła Podstawowa [...] w R. w roku szkolnym 2019/2020 jest w stanie zrealizować w stosunku do córki strony, W. C. w pełni zalecenia wynikające z orzeczenia nr [...].
Przede wszystkim, zapytanie nie nawiązywało bowiem do ww. orzeczenia lub do realizacji wymagań, jakie zawarte są w ww. orzeczeniu, lecz dowolnie wybranych przez organ sześciu zagadnień związanych z nauczaniem, które nie wyczerpują całości wymagań zawartych w ww. orzeczeniu. Udzielona więc odpowiedź przez dyrektora szkoły nie mogła zostać potraktowana, jako świadcząca o możliwości Szkoły Podstawowej [...] w R. w zakresie realizacji ww. orzeczenia. Ponadto inne elementy ww. korespondencji są na tyle mało precyzyjne, że nie mogą stanowić podstawy do rzetelnie ustalonego stanu faktycznego sprawy. W ww. korespondencji nie wskazano ani nr orzeczenia, ani imienia i nazwiska dziecka. Rodzi to stan braku pewności, czy odpowiedź dotyczy córki skarżącej, pomijając już fakt, że dyrektor szkoły udzielając odpowiedzi, wskazał nr korespondencji organu [...], gdy tymczasem zapytanie organu oznaczone było nr [...]. Wszystko to wskazuje na brak precyzji i staranności w ustaleniu niezbędnych dla sprawy faktów.
W związku z przywołanymi wyżej przepisami oraz z uwzględnieniem wyrażonego stanowiska dotyczącego prawidłowej wykładni pojęcia "najbliższej" placówki, zaakcentować należy rolę orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego w procesie oceny, która ze szkół jest w istocie najbliższą placówką, do której gmina ma obowiązek zapewnić dowóz lub zwrot kosztów tego dowozu zgodnie z art. 39 ust. 4 pkt 1 p.o. Dokument ten uznać należy za zasadniczy odnośnik w procesie wyznaczenia placówki najbliższej, tj. (obok kwestii jej geograficznej odległości) najpełniej urzeczywistniającej potrzeby niepełnosprawnego dziecka w zakresie jego kształcenia. Szczególnie istotna w sprawie administracyjnej z wniosku o zapewnienie dowozu dziecka niepełnosprawnego do szkoły jest zatem skrupulatna analiza treści tego orzeczenia i odniesienie wskazanych w nim zaleceń do możliwości jakie oferują placówki zlokalizowane najbliżej miejsca zamieszkania dziecka.
Najbliższa geograficznie placówka oferująca najpełniejszą realizację zaleceń orzeczenia, będzie placówką, do której organ gminy ma obowiązek zapewnić dowóz lub zwrot kosztów dowozu zgodnie z art. 39 ust. 4 pkt 1 p.o.
Zgodnie z art. 4 pkt 3 p.o. ilekroć w ustawie mowa jest bez bliższego określenia o oddziale integracyjnym, należy przez to rozumieć należy przez to rozumieć oddział szkolny, w którym uczniowie posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego uczą się i wychowują razem z pozostałymi uczniami, zorganizowany zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 127 ust. 19 pkt 2. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1578) kształcenie, wychowanie i opiekę dla uczniów niepełnosprawnych organizuje się m.in. w szkołach ogólnodostępnych z oddziałami integracyjnymi (pkt 4 lit. b).
Szkoła Podstawowa [...] w Zespole Szkół w R. jest placówką szkolną ogólnodostępną, prowadzącą oddziały integracyjne. Wynika to z jej statutu (informacja w tym zakresie została w nim uwidoczniona zgodnie z § 4 w zw. z § 5 ust. 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół - Dz. U. z 2001 r., nr 61 poz. 624). Ogólnodostępną szkołą podstawową z oddziałami integracyjnymi jest też bezspornie Niepubliczna Szkoła Podstawowa z Oddziałami Integracyjnymi w G.. Obie z wymienionych placówek spełniają zatem podstawowe zalecenie orzeczenia nr [...] (najkorzystniejsza forma kształcenia specjalnego: szkoła ogólnodostępna z oddziałami integracyjnymi).
Analizując jednak pozostałe zalecenia wyrażone w ww. orzeczeniu oraz stanowisko organu wobec ich wypełnienia przez wskazaną przezeń szkołę, Sąd doszedł do przekonania, że nie zostało ponad wszelką wątpliwość wykazane, jak kształtuje się relacja możliwości organizacyjnych Szkoły Podstawowej w R. wobec tych zaleceń. Tyle przedwczesne, co nieudokumentowane było w ocenie Sądu ustalenie organu, że wskazywana przez niego placówka w pełni wypełnia ww. zalecenia. Co istotne, organ dopiero na etapie formułowania odpowiedzi na skargę odniósł się do argumentacji podnoszonej przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego, przywołując korespondencję przeprowadzoną z Dyrekcją Zespołu Szkół w R. w przedmiocie spełnienia przez wchodzącą w jej skład zaleceń orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Korespondencja ta została jednak uzyskana po zakończeniu postępowania administracyjnego, więc nie może mieć waloru dowodowego.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji o stwierdzeniu bezskuteczności zaskarżonej czynności na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., wobec podjęcia jej z naruszeniem prawa, tj. bez ustaleń faktycznych i błędnego zastosowania art. 39 ust. 4 pkt 1 p.o., co stanowiło naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. mające i mogące mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych wskazanych przez organ w odpowiedzi na skargę, wymienionych w punkcie 2., albowiem ich przeprowadzenie nie było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Skala uchybień procesowych organu, tyczących się braku poczynienia dla sprawy ustaleń faktycznych, nie mogła zostać usunięta przeprowadzeniem przez Sąd, dowodów, które zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., mogą mieć tylko charakter uzupełniający, a nie ustalający stan faktyczny sprawy.
O zwrocie kosztów dojazdu do sądu w kwocie 50 zł sąd orzekł na podstawie art. 205 § 1 i § 3 p.p.s.a.
W ponowionym postępowaniu organ będzie związany wyrażoną w niniejszym postępowaniu oceną prawną i wskazaniami (art. 153 p.p.s.a.).