Uzasadnienie
Orzeczeniem nr [...] z dnia 30 maja 2006 r. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w S. stwierdziła rozpoznanie u A. S. schorzeń w postaci:
- 1) początkowych zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa z dyskopatią L4 / L5, L5 / S1 z wtórnym zespołem bólowym lędźwiowo - krzyżowym,
- 2) wady rozwojowej kręgosłupa polegającej na przerwaniu cieśni łuku L5, z przodozmykiem L5, lewobocznym skrzywieniu kręgosłupa odcinka Th-L z wtórnym zespołem bólowym lędźwiowo - krzyżowym,
- 3) obustronnego osłabienia słuchu,
- 4) dawno przebytego skręcenia prawego stawu skokowego, określonych odpowiednio w § 34 p. 5, p. 1, § 62 p. 1, § 34 p.2, § 62 p. 1, § 21 p. 2 oraz § 77 p. 5 załącznika do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 133, poz. 1422), zmienionego rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 listopada 2005 r. (Dz. U. nr 253, poz. 2130) i w konsekwencji uznała go za zdolnego do zawodowej służby wojskowej (kategoria zdrowia "Z").
Jednocześnie wyżej wymieniona Komisja stwierdziła, że schorzenie wymienione w pkt 1 pozostaje w związku ze służbą wojskową (załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2003 r. - Dz. U. nr 62, poz. 567), zaś pozostałe schorzenia nie pozostają w związku z tą służbą.
W odwołaniu od powyższej decyzji A. S. wniósł o przeprowadzenie ponownych badań, gdyż stan zdrowia utrudnia mu podjęcie pracy zarobkowej oraz zakwestionował nieuznanie osłabienia słuchu za pozostające w związku ze służbą wojskową podnosząc, iż uszkodzenie narządu słuchu powstało w związku z często prowadzonymi strzelaniami z broni typu 5,45 mm.
Orzeczeniem z dnia [...] 2006 r. nr [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. zaskarżone orzeczenie organu I instancji utrzymała w mocy.
W uzasadnieniu orzeczenia powołano się na wyniki przeprowadzonych w ramach czynności Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w S. badań ortopedycznego, internistycznego, laryngologicznego i neurologicznego, w tym trzykrotne badanie audiometryczne słuchu, stwierdzając, iż są one wystarczające do obiektywnej oceny stanu zdrowia A. S., a przedstawiona przez niego dokumentacja z doraźnego leczenia różnych dolegliwości nie wskazuje na konieczność ich uzupełnienia. W uzasadnieniu podniesiono przy tym, że wyżej wymieniony skierowany został do TWKL w związku z ubyciem do rezerwy (z dniem 31 maja 2006 r.), a nie ze względu na zły stan zdrowia.
Nadto z uzasadnienia wynika, że w kwestii związku uszkodzenia słuchu ze służbą wojskową dokonano ustaleń w oparciu o szczegółowe dane z przebiegu służby wojskowej, z których nie wynika, iż żołnierz narażony był w sposób długotrwały na działanie nadmiernego hałasu.
W decyzji zamieszczono jednocześnie informację, że w zakresie ustalenia związku lub braku związku chorób i schorzeń ze służbą skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje.
Orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej A. S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zarzucając, iż wydane zostało bez jego obecności i przeprowadzenia dodatkowych badań, w oparciu o pobieżne i mało szczegółowe badania w ramach postępowania przed TWKL w S., w tym w zakresie schorzeń kręgosłupa - tylko na podstawie zdjęć rentgenowskich, w związku z czym uznano go za zdolnego do dalszego pełnienia zawodowej służby wojskowej, co jest nielogiczne z uwagi na odczuwane przez niego dolegliwości, które spowodowały, że na własną prośbę przeszedł do rezerwy. Do skargi wyżej wymieniony załączył wyniki badań audiometrycznego słuchu i tomografii komputerowej kręgosłupa oraz wynik konsultacji neurologicznej, przeprowadzonych w trakcie podjętego przez niego dalszego leczenia. Kwestionując uznanie go za zdolnego do zawodowej służby wojskowej skarżący wniósł jednocześnie o zaliczenie go z uwagi na schorzenie kręgosłupa, do jednej z grup inwalidzkich oraz uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej stwierdzenia braku związku schorzenia słuchu ze służbą wojskową.
W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację oraz wywodząc, że przedstawiona wraz ze skargą dokumentacja medyczna potwierdza prawidłowość rozpoznania i kwalifikacji orzeczniczej rozpoznanych przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską w S. schorzeń.
Ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę A. S. ponowił wniosek o zakwalifikowanie go przez Sąd do grupy inwalidzkiej i uznanie związku osłabienia słuchu ze służbą wojskową.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga została rozpoznana tylko w tym zakresie, w jakim Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. odniosła się do zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej orzeczonej decyzją organu I instancji.
W ocenie Sądu w powyższym zakresie zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Zgodnie z § 23 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 133, poz. 1422, zm. Dz. U. z 2005 r. nr 253, poz. 2130) oraz art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 179, poz. 1750) orzeczenie o zaliczeniu osoby do kategorii zdrowia zdolny (Z) lub niezdolny (N) do zawodowej służby wojskowej właściwe wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności do służby, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych oraz przedłożonej dokumentacji medycznej, a w razie potrzeby - także obserwacji szpitalnej.
Z kolei jak wynika z § 32 ust. 2 rozporządzenia wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia rozpatrując odwołanie orzeka w zasadzie na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, lecz w razie potrzeby może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne, skierować na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie.
Wykaz chorób i ułomności, które przy ocenie zdolności do zawodowej służby wojskowej komisje lekarskie obligowane są brać pod uwagę, zawiera załącznik nr 2 do cyt. rozporządzenia (§ 16 rozporządzenia).
Sąd administracyjny sprawując kontrolę zaskarżonych rozstrzygnięć pod względem zgodności z prawem, przy rozpoznawaniu skargi bada prawidłowość postępowania administracyjnego poprzedzającego określenie stanu zdrowia żołnierza zawodowego, to jest czy ustalenia, w następstwie których stwierdzono chorobę czy ułomność, o których mowa we wskazanym załączniku, były wyczerpujące i poddane właściwej ocenie komisji, stosownie do art. 7 i 77 § 1 kpa. Nie jest natomiast uprawniony do merytorycznej oceny dokonanego przez kompetentnego lekarza rozpoznania, wymagającego specjalistycznej wiedzy, jak również do zastosowanej przezeń w oparciu o rozpoznanie kwalifikacji orzeczniczej.
Jak wynika ze znajdującej się w aktach administracyjnych dokumentacji, skarżący przed wydaniem przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską w S. orzeczenia o zdolności do służby wojskowej, odbył badania specjalistyczne ortopedyczne, w tym rentgenologiczne, neurologiczne, psychiatryczne i laryngologiczne. Wymieniana Komisja zapoznała się także z dokumentacją z dotychczasowego leczenia w Poradni Chirurgii Urazowo - Ortopedycznej przy Szpitalu Wojskowym w S. oraz Przychodni Medycyny Rodzinnej w S. Rozpoznane schorzenia zakwalifikowano do odpowiednich paragrafów załącznika nr 2 rozporządzenia z dnia 10 maja 2004 r. (z uwzględnieniem zmiany opublikowanej w Dz. U. z 2005 r. nr 253, poz. 2130) i uwzględniając ich stopień zaliczono je do grupy uzasadniającej ustalenie kategorii zdrowia "Z".
Powyższa dokumentacja lekarska została ponownie przeanalizowana, z uwzględnieniem także przestawionej przez skarżącego dokumentacji z leczenia, przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską w trakcie rozpatrywania odwołania i w efekcie Komisja ta nie znalazła podstaw do zmiany orzeczenia organu I instancji. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska, jako organ odwoławczy, jak wyżej wskazano nie ma obowiązku przeprowadzenia przed wydaniem rozstrzygnięcia dodatkowych badań we własnym zakresie bądź skierowania żołnierza do specjalisty w określonej dziedzinie wiedzy. Brak takich czynności ze strony tejże Komisji mógłby stanowić naruszenie obowiązujących ją przepisów procedury administracyjnej jedynie wówczas, gdyby rodzaj i wyniki badań podległej komisji rzutujące na przyjętą kwalifikację (zdolny bądź nie zdolny do służby) budziły jakiekolwiek wątpliwości i były niewystarczające do wydania przez nią rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. miała pełne podstawy do oparcia swego orzeczenia wyłącznie na dokumentacji zawartej w aktach komisji terenowej w S. tym bardziej, że skarżący w odwołaniu nie podniósł żadnych okoliczności mogących wpłynąć na zmianę rozpoznania, a załączone do skargi wyniki dodatkowych badań potwierdziły wręcz prawidłowość stwierdzonych przez obydwie komisje schorzeń, a w konsekwencji - ustalenie zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej. Zajęte przez organ odwoławczy stanowisko zostało przy tym wystarczająco umotywowane w uzasadnieniu orzeczenia.
Z powyższych względów Sąd nie znajdując przesłanek do uwzględnienia skargi w części dotyczącej stwierdzenia przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską zdolności skarżącego do służby wojskowej, skargę w tejże części na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270) oddalił.
W myśl art. 58 § 1 pkt 1 wskazanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Sąd odrzuca skargę jako niedopuszczalną, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Zgodnie z § 21 ust. 1 rozporządzenia z dnia 10 maja 2004 r. (Dz. U. nr 133, poz. 1422, zm. 2005 r. nr 253, poz. 2130) orzekając o zdolności lub niezdolności do zawodowej służby wojskowej, w razie stwierdzenia u żołnierza zawodowego choroby lub ułomności, wojskowa komisja lekarska orzeka również o:
- - związku lub braku związku tej choroby lub ułomności z zawodową służbą wojskową,
- - zaliczeniu lub niezaliczeniu żołnierza zawodowego do jednej z grup inwalidów oraz o związku lub braku związku inwalidztwa z zawodową służbą wojskową, kierując się kryteriami zdrowotnymi określonymi w wykazie chorób i schorzeń ustalonym na podstawie art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. 2004 r. nr 8, poz. 66 ze zmianami).
W kwestii ustalania związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym schorzeniem a warunkami odbywania służby wojskowej wypowiedział się Sąd Najwyższy w zachowującej nadal aktualność uchwale nr III ZP 9/99 z dnia 27 października 1999 r. (OSNP 2000/5/167/) zajmując stanowisko, iż orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w tym przedmiocie nie może być poddane kontroli sądowoadministracyjnej, gdyż jest to rozstrzygnięcie dotyczące zagadnienia wstępnego, którego prawidłowość może być skontrolowana w przypadku decyzji odmawiającej wypłaty świadczeń przewidzianych w ustawach o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową oraz o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy i ich rodzin. Ustawy te rozróżniają orzeczenia wojskowych komisji lekarskich oraz decyzje administracyjne organów wojskowych, przy czym o ile w przypadku orzeczeń przewidując odwołanie do komisji wyższego stopnia nie wspominają o kontroli sądu administracyjnego, to w przypadku decyzji organów wojskowych wyraźnie wskazują na ich podległość kontroli sądów pracy i ubezpieczeń społecznych (czyli sądów powszechnych), co oznacza, iż wolą ustawodawcy było by kontroli sądowej poddane były tylko decyzje z wyłączeniem orzeczeń.
Ponadto w uzasadnieniu wyżej wymienionej uchwały stwierdzono, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w zakresie związku schorzenia ze służbą wojskową nie są czynnościami lub aktami z zakresu administracji publicznej (nie mamy w tym przypadku do czynienia z administrowaniem) oraz nie dotyczą przyznania, stwierdzenia uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (skoro odnoszą się tylko do określonej przesłanki od istnienia której zależy przyznanie świadczenia), a zatem nie są objęte zakresem art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. (obecnie - art. 3 § 2 pkt 4 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W konsekwencji w omawianej uchwale Sądu Najwyższego zawarto stanowisko, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w sprawie ze skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową.
Powyższe stanowisko podzielił także Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 listopada 2000 r. sygn. OSA 1/00 (OSNA 2001/2/47) wyjaśniając, że w zakresie oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego (rentowego) skarga do NSA nie przysługuje.
Przenosząc przestawioną wyżej wykładnię prawa na grunt obowiązującej aktualnie ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. 2004 r. nr 8, poz. 66 ze zmianami) stwierdzić należy, że kontrola prawidłowości orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej w zakresie ustaleń dotyczących związku schorzenia ze służbą wojskową dokonywana jest w ramach rozpoznawania odwołania od decyzji wojskowego organu emerytalnego wymienionego w art. 31 ust. 1 cyt. ustawy. Zgodnie zaś z art. 476 § 2 kodeksu postępowania cywilnego sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych dotyczące emerytur i rent są sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, które - w myśl art. 477 § 1 kpc - należą do właściwości sądów okręgowych (sądów pracy, ubezpieczeń społecznych) z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych.
Uznając zatem, że skarga na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] 2006 r. w zakresie stwierdzenia braku związku schorzenia w postaci obustronnego osłabienia słuchu ze służbą wojskową nie podlega, zgodnie z zamieszczonym w niej pouczeniem (informacją), jego kognicji, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 152, poz. 1270) wyżej wymienioną skargę w tej części odrzucił.