Uzasadnienie
II SA/ Bd 865/07
Ewa N. – M. wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. odwołanie od decyzji Wójta Gminy L. z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.
Z akt sprawy wynika, że Wójt Gminy L. pismem z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] działając na podstawie art. 132 kpa przesłał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. odwołanie skarżącej i stwierdził, że został zachowany termin do wniesienia odwołania określony w art. 129 § 2 k.p.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. badając dopuszczalność odwołania postanowieniem z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] stwierdziło na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.) - zwanej dalej: k.p.a., że odwołanie Ewy N. – M. od decyzji Wójta Gminy L. z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości zostało wniesione z uchybieniem terminu.
W uzasadnieniu podano, że decyzja organu I instancji została doręczona skarżącej za pokwitowaniem jej odbioru dnia [...] marca 2007 r. Decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania. Odwołanie od ww. decyzji Wójta Gminy L., sporządzone w dniu [...] marca 2007 r., złożone zostało w organie I instancji osobiście przez skarżącą w dniu [...] marca 2007 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Toruniu stwierdziło, że wnosząc odwołanie skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia.
Na powyższe postanowienie Ewa N. – M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. skargę.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że była przekonana o zachowaniu czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania. O uchybieniu terminu dowiedziała się dopiero z treści postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] lipca 2007 r. Podniosła, że decyzję organu I instancji w dniu [...] marca 2007 r. odebrał jej syn, gdyż była ona nieobecna w kraju. W skardze do Sądu skarżąca zawarła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji.
W dniu rozprawy do protokołu skarżąca oświadczyła, że jej przeświadczenie o zachowaniu terminu do wniesienia odwołania wynikało z pisma Wójta Gminy L. z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] oraz z osobistych rozmów z pracownikami organu odwoławczego
Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wnosiło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Mając na względzie powyższe unormowanie Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona, co prowadzi do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy naruszył zasadę ogólną wyrażoną w art. 9 k.p.a. Powyższy przepis stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Określona w powyższym przepisie zasada informowania stron przez organ administracji publicznej zobowiązuje organ administracji publicznej do udzielania pełnej informacji (o okolicznościach faktycznych i okolicznościach prawnych) stronie postępowania. Obowiązek udzielania pełnej informacji stronom spoczywa na organie administracji w granicach określonych w art. 9 zwłaszcza, gdy informacja dotyczy okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków stron będących przedmiotem postępowania. Przesłanki wykonywania przez organy obowiązku udzielania pełnej informacji uwzględniają także konieczność informowania w celu zapobieżenia szkodzie z powodu nieznajomości prawa. Celem powyższego przepisu jest "wyrównanie szans" w relacji organ, a strona postępowania. Z omawianej zasady wynika bezwzględny zakaz wykorzystywania przez organy administracji nieznajomości prawa przez obywateli lub przerzucanie skutków nieznajomości prawa przez urzędników na obywateli.
Z zasady ochrony zaufania do prawidłowości działań organów administracji i sądów wynika, że nie powinien doznać uszczerbku obywatel działający w przekonaniu, iż odnoszące się do niego działania (m.in. informacja) organów Państwa są prawidłowe i odpowiadające prawu.
W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że organ I instancji utwierdził skarżącą w przekonaniu, iż jej odwołanie zostało wniesione z zachowaniem terminu. Pismo Wójta Gminy L. z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] zawierające stwierdzenie o wniesieniu odwołania w terminie, zostało skierowane również do skarżącej. Pismo to potwierdza, że organ I instancji podanie skarżącej z dnia [...] marca 2006 r. uznał za dopuszczalne i dokonał jego analizy na podstawie art. 132 § 1 k.p.a.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że skarżąca nie może ponosić negatywnych skutków wynikających z błędnych ustaleń organu I instancji.
W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy powinien poinformować skarżącą przed wydaniem zaskarżonego postanowienia o tym, iż wbrew stanowisku Wójta Gminy L. zawartym w piśmie z dnia [...] marca 2007 r., wniosła ona odwołanie z uchybieniem terminu i wyjaśnić jej skutki prawne tego uchybienia.
Błędne utrzymywanie skarżącej w przeświadczeniu o wniesieniu odwołania w terminie mogło mieć w ocenie Sądu istotny wpływ na wynik sprawy. Należy zatem dać wiarę skarżącej, że gdyby wiedziała o powyższym uchybieniu, to złożyłaby wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jeszcze przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, a nie jak to uczyniła dopiero w skardze do Sądu.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ odwoławczy w pierwszej kolejności rozpatrzy wniosek skarżącej zawarty w treści uzasadnienia skargi do Sądu o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a następnie zajmie się oceną dopuszczalności odwołania, mając na uwadze, że postanowienie stwierdzające uchybienie terminu winno być wydane po ostatecznym rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu.
W świetle powyższego przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia organ uchybił przepisowi art. 9 k.p.a. i w konsekwencji art. 134 k.p.a. Z tego względu Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; ze zm.) orzekł jak w sentencji. O niewykonalności uchylonego postanowienia orzeczono na zasadzie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Zdanie Odrębne
Zdanie odrębne do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 16 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Bd 865/07.
Nie kwestionując konieczności stosowania przez organy administracji w praktyce, wynikającej z art. 9 kpa zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa należy zauważyć, że instytucja wniosku o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej zgodnie z postanowieniami art. 58 § 1 kpa może znajdować zastosowanie tylko i wyłącznie na wniosek podmiotu zainteresowanego, z którym powinno być połączone dopełnienie czynności dla, której był on przewidziany z podaniem przyczyn uprawdopodobniających uchybienie terminu. Jednocześnie podanie takie powinno być wniesione w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi.
W rozpatrywanym przypadku skarżąca na etapie postępowania administracyjnego nawet w najmniejszy sposób nie sygnalizowała przyczyn, które uzasadniłyby konieczność oceny czy nie został złożony wniosek o przywrócenie terminu. Organ administracji nie miał więc podstaw do jego rozpatrywania. Informowanie zaś strony o tym, że jej czynność została dopełniona z uchybieniem terminu stanowiłoby antycypację w wydaniu na podstawie art. 134 kpa postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Taka praktyka z punktu widzenia zasady państwa prawa wynikającej z art. 6 kpa byłaby niedopuszczalna i doprowadziłaby do tego, że w zasadzie w każdym przypadku przed wydaniem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, organ powinien informować o tym fakcie.
Stanu tego nie zmienia również fakt, że organ I instancji przekazując odwołanie wraz z aktami sprawy do organu odwoławczego stwierdził, że zostało ono wniesione w terminie. Pismo takie ma bowiem jedynie walor informacyjny i nie wywołuje żadnych skutków prawnych dla uczestników postępowania. Nie zmienia to również faktu, że w odwołaniu brak było podania przyczyny uzasadniających konieczność rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Dlatego też podsumowując uważam, że w rozpatrywanej sprawie brak było przyczyn uzasadniających informowanie strony o możliwości przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci prezentat i potwierdzeń odbioru wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu. Organ odwoławczy nie miał zatem możliwości rozpatrzenia odwołania, gdyż w takiej sytuacji rozpatrzyłby odwołanie od decyzji ostatecznej, a zatem sam wydałby decyzję nieważną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W związku z tym uważam, że wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie naruszało prawa i brak było podstaw do jego uchylenia.