Uzasadnienie
- 1. Wnioskiem z dnia [...] maja 2021 r. T. P. (dalej: skarżący) zwrócił się do Wójta Gminy C. o przyznanie zasiłku okresowego, jednocześnie składając oświadczenia, zgodnie z którymi:
- - nie posiada źródeł utrzymania,
- - zamieszkuje wspólnie z matką, jednak prowadzi odrębne gospodarstwo domowe,
- - w ciągu ostatnich 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku nie otrzymał jednorazowego dochodu przekraczającego pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego.
Ponadto skarżący dołączył zaświadczenie wystawione przez PKO BP Oddział 1 we [...] prezentujące saldo na jego rachunku bankowym na dzień [...] maja 2021 r. oraz kopię decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2014 r. o uznaniu go za osobę bezrobotną.
- 2. Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. Wójt Gminy C. odmówił skarżącemu przyznania zasiłku okresowego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego.
- 3. W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
- 4. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł skargę, zwracając się o wyjaśnienie, czy nadal będzie uprawniony do pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 14 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 1249/21, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy C. wskazując, że organ pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawę prawidłowo ustali dochód skarżącego i okoliczności pozwalające na zastosowanie art. 38 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm. – dalej "u.p.s."), a także rozważy ewentualne zastosowanie art. 12 u.p.s.
- 5. Pismem z dnia [...] maja 2022 r. skarżący wycofał żądanie zawarte we wniosku z dnia [...] maja 2021 r., w związku z czym Wójt Gminy C. decyzją z dnia [...] maja 2022 r. umorzył postępowanie w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania.
- 6. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie wskazując, iż nie zgadza się z powyższym rozstrzygnięciem, gdyż nie został mu przyznany zasiłek okresowy i nie otrzymywał go przez cały rok.
- 7. W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2022 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm. – dalej "k.p.a.") niniejsze postępowanie należało umorzyć z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania, która powstała w wyniku wycofania przez stronę wniosku będącego podstawą do prowadzenia postępowania.
- 8. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę wskazując, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, ponieważ nie przyznano mu zasiłku okresowego. Skarżący podkreślił, że został sam na gospodarstwie domowym i sam robi opłaty.
- 9. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sparwie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje
10. Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 – dalej "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku, nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym w niniejszej sprawie został zgłoszony przez organ w odpowiedzi na skargę, zaś skarżący w ustawowym terminie nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga jest zasadna.
11. Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2022 r., którą organ odwoławczy w oparciu o przepis art. 105 § 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy z uwagi na cofnięcie przez skarżącego wniosku o przyznanie zasiłku okresowego uznał, że postępowanie w sprawie o przyznanie ww. świadczenia stało się bezprzedmiotowe.
Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w całości albo w części, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, odpowiednio w całości albo w części.
Bezprzedmiotowość dalszego postępowania wynikać może m.in. z cofnięcia przez stronę żądania wszczęcia postępowania, które zostało wszczęte na jej wniosek. W konsekwencji takiego działania strony organ zobowiązany jest do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Cofnięcie wniosku oznacza bowiem, w tego rodzaju sytuacjach, że przestaje istnieć przedmiot postępowania oznaczony we wniosku, co obliguje organ do umorzenia postępowania na podstawie ww. przepisu. Inaczej rzecz ujmując, z chwilą cofnięcia wniosku odpada jeden z koniecznych elementów sprawy administracyjnej (przedmiot), co obliguje organ do umorzenia postępowania (tzw. obiektywna konieczność umorzenia postępowania) na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 394/11; wyrok NSA z dnia 28 października 2020 r., sygn. akt I GSK 415/18; wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 2079/17; wyrok WSA w Kielcach z 5 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Ke 659/18 – dostępne na https://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
W tym miejscu zaznaczyć jednak należy, że zasiłek okresowy zgodnie z art. 102 u.p.s. przyznawany jest na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego (ust. 1), a także może być przyznany z urzędu (ust. 2). Przedmiotowe postępowanie zostało zainicjowane przez skarżącego i co warto zaznaczyć, toczy się ono w wyniku uchylenia przez Sąd decyzji odmownych przyznania zasiłku okresowego (wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1249/21). Biorąc pod uwagę, że skarżący celem uzyskania wnioskowanego świadczenia zaskarżał kolejne odmowne decyzje organów, wątpliwości budzi wola skarżącego wyrażona w piśmie z dnia [...] maja 2022 r. Skarżący, pomimo korzystnego dla niego orzeczenia Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 1249/21, oświadczył o wycofaniu podania złożonego w dniu [...] maja 2021 r. Co istotne, organ nie poinformował skarżącego o ewentualnych skutkach jego oświadczenia i wydał decyzję o umorzeniu postępowania.
Stosownie do art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Powyższy przepis statuuje zasadę udzielania stronom informacji faktycznej i prawnej i nakłada na organ administracji państwowej obowiązek ww. informowania strony. Obowiązek ten obciąża organ z urzędu, a jego bierność stanowi naruszenie prawa, bez względu na to, w jakiej fazie postępowania miało miejsce. Uznać należy również, że obowiązek ten powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 września 2022 r., sygn. akt III SA/Po 118/22; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 września 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 1347/21).
Cofnięcie wniosku wszczynającego określone postępowanie administracyjne wnioskodawca może złożyć w każdym czasie, nawet po rozpatrzeniu przez organ sprawy tym wnioskiem zainicjowanej. Jeżeli natomiast organ poweźmie wątpliwości, co do treści żądania strony, winien ją wezwać do jego sprecyzowania. Jest to istotne z tego względu, że cofnięcie wniosku przed rozpatrzeniem sprawy, jak wskazano powyżej, rodzi konieczność umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego na zasadzie art. 105 § 2 k.p.a. (por. wyrok WSA w Białymstoku z 13 września 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 588/19). Biorąc jednak pod uwagę całokształt postępowania, w tym dążenie skarżącego do uzyskania wnioskowanego świadczenia, korzystne dla niego orzeczenie Sądu, czy też treść odwołania, na podstawie którego wydano zaskarżoną decyzję z dnia [...] lipca 2022 r., wątpliwości budzi, czy skarżący naprawdę chciał wycofać przedmiotowy wniosek, tak jak to wskazał w oświadczeniu z dnia [...] maja 2022 r. i czy miał świadomość konsekwencji wynikających z takiego oświadczenia.
Tym bardziej, że ze znajdującego się w aktach administracyjnych zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia z dnia [...] maja 2022 r. wynika, iż u skarżącego rozpoznano upośledzenie stopnia lekkiego, a ponadto jest on leczony w poradni zdrowia psychicznego od 1998 r. z powodu upośledzenia umysłowego.
12. Reasumując, w świetle wskazanych powyżej okoliczności Sąd uznał, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa. Z uwagi na wątpliwości co do intencji skarżącego w wycofaniu swojego wniosku, które wynikają z całokształtu okoliczności sprawy, stwierdzić należy, że organ pierwszej instancji powinien był przed wydaniem decyzji poinformować skarżącego stosownie do treści art. 9 k.p.a. o ewentualnych konsekwencjach jego oświadczenia i wezwać go do potwierdzenia jego stanowiska.
Mając zatem na uwadze powyższe, Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.